ZUS może podwyższyć emeryturę za wychowanie dzieci. Wielu rodziców powinno sprawdzić ten dokument

Osoby, które przed 1999 rokiem przerwały pracę, aby wychowywać dzieci, mogą mieć prawo do korzystniejszego przeliczenia emerytury. ZUS uwzględnia takie okresy przy ustalaniu kapitału początkowego, ale nie zawsze dysponuje kompletną dokumentacją. W niektórych przypadkach potrzebny jest wniosek. Szczególnie powinny zainteresować się tym osoby, które już pobierają emeryturę, ponieważ termin wystąpienia o przeliczenie może wpłynąć na wysokość wypłat.

Lata poświęcone opiece nad dziećmi mogą mieć znaczenie przy obliczaniu przyszłej emerytury. Dotyczy to przede wszystkim osób, które korzystały z urlopów wychowawczych przed reformą systemu emerytalnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przewiduje możliwość uwzględnienia tych okresów na korzystniejszych zasadach. Nie oznacza to jednak, że każdemu rodzicowi automatycznie przysługuje nowy dodatek pieniężny.

Wychowywałeś dzieci przed 1999 rokiem? Sprawdź swój kapitał początkowy

Kluczową datą jest 1 stycznia 1999 roku, kiedy weszła w życie reforma systemu emerytalnego.

Przy obliczaniu emerytur osób objętych nowymi zasadami ZUS uwzględnia między innymi kapitał początkowy, czyli odtworzoną wartość uprawnień emerytalnych zgromadzonych przed 1999 rokiem.

Znaczenie mają tutaj okresy zatrudnienia, zarobki, ale również niektóre przerwy w pracy związane z opieką nad dziećmi.

Jeżeli ZUS nie uwzględnił odpowiedniego okresu opieki albo obliczył go według mniej korzystnych zasad, emerytura może być niższa, niż wynikałoby to z prawidłowego rozliczenia.

Warto podkreślić, że decyduje okres sprawowania opieki przed 1999 rokiem, a nie wyłącznie data urodzenia dziecka.

Nawet 1,3 proc. za każdy rok opieki. Tak ZUS przelicza kapitał

Od 1 maja 2015 roku obowiązują korzystniejsze zasady uwzględniania okresów opieki nad dziećmi przy ustalaniu kapitału początkowego.

Wcześniej za takie okresy stosowano przelicznik 0,7 proc. podstawy wymiaru za każdy rok.

Obecnie wynosi on 1,3 proc. podstawy wymiaru kapitału początkowego za każdy rok, z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

Oznacza to, że określone okresy opieki są przy obliczaniu kapitału początkowego traktowane pod tym względem tak korzystnie jak okresy składkowe.

Nie należy jednak mylić tego przelicznika z bezpośrednią podwyżką emerytury. Jeden rok opieki nie oznacza automatycznie wzrostu miesięcznego świadczenia o 1,3 proc.

Ostateczna kwota zależy od indywidualnej sytuacji ubezpieczonego, wcześniejszych zarobków, udokumentowanych okresów oraz zasad wyliczenia emerytury.

Ile lat wychowywania dzieci może uwzględnić ZUS?

Przepisy przewidują określone limity okresów opieki nad dziećmi zaliczanych do okresów nieskładkowych.

Rodzaj opieki	Maksymalny okres
Opieka nad jednym dzieckiem	3 lata
Opieka nad kilkorgiem dzieci	Łącznie 6 lat
Dodatkowa opieka nad dzieckiem spełniającym ustawowe warunki zdrowotne	Do 3 dodatkowych lat na każde takie dziecko

Nie każda przerwa w zatrudnieniu zostanie jednak uwzględniona. Musi ona spełniać warunki wynikające z ustawy emerytalnej.

Kto powinien złożyć wniosek do ZUS?

Przede wszystkim osoby, które mają dokumenty potwierdzające okresy opieki nad dziećmi sprzed 1999 roku, a nie zostały one wcześniej uwzględnione.

Dotyczy to również emerytów, których kapitał początkowy ustalono przed wprowadzeniem korzystniejszych zasad w 2015 roku, a następnie nie przeliczono świadczenia.

Nie każdy rodzic musi jednak składać nowy wniosek.

ZUS wyjaśnia, że jeśli dana osoba nie wystąpiła wcześniej o ponowne ustalenie kapitału początkowego, instytucja może dokonać takiego przeliczenia z urzędu przy przyznawaniu emerytury, jeśli będzie to korzystniejsze.

Dlatego przed złożeniem dokumentów warto sprawdzić, jakie okresy zostały już uwzględnione w decyzji ZUS.

Jakie dokumenty przygotować?

Do potwierdzenia okresów opieki nad dziećmi mogą być potrzebne między innymi:

• Odpis aktu urodzenia dziecka.
• Świadectwa pracy lub zaświadczenia od pracodawców potwierdzające okres urlopu wychowawczego.
• Dokumentacja pracownicza oraz dawna legitymacja ubezpieczeniowa, jeśli zawiera odpowiednie wpisy.

W przypadku brakujących dokumentów można spróbować odnaleźć je w archiwum byłego pracodawcy lub instytucji przechowującej jego akta.

Osoby ubiegające się o ustalenie albo ponowne przeliczenie kapitału początkowego mogą skorzystać z formularza EKP.

Natomiast osoby, które już pobierają emeryturę i chcą wystąpić o ponowne obliczenie świadczenia, mogą wykorzystać formularz ERPO.

Wniosek można złożyć w placówce ZUS lub przesłać pocztą. Formularz ERPO jest także dostępny w systemie eZUS.

Czy trzeba złożyć wniosek do końca 2026 roku?

Wbrew sugestiom pojawiającym się w niektórych publikacjach, nie obowiązuje ogólny termin nakazujący wszystkim rodzicom złożenie wniosku do 31 grudnia 2026 roku.

ZUS wskazuje, że o ponowne ustalenie kapitału początkowego można wystąpić również w późniejszym terminie.

Nie oznacza to jednak, że odkładanie formalności jest zawsze korzystne.

Jeżeli emeryt ma podstawy do przeliczenia świadczenia, to podwyższona kwota co do zasady przysługuje najwcześniej od miesiąca, w którym złożył odpowiedni wniosek.

Osoba, która wystąpi o przeliczenie później, może więc nie otrzymać wyrównania za wcześniejsze miesiące.

Nie jest to jednak utrata samego prawa do złożenia wniosku. Znaczenie ma moment, od którego ZUS może wypłacać emeryturę w nowej wysokości.

Co to oznacza dla emerytów?

Najważniejsza informacja jest taka, że okresy wychowywania dzieci mogą mieć wpływ na wysokość emerytury, ale nie oznacza to jednakowej podwyżki dla wszystkich rodziców.

Warto sprawdzić dokumentację i dotychczasowe decyzje ZUS, zwłaszcza jeśli okresy opieki przypadały przed 1999 rokiem.

Jeżeli w wyliczeniach pominięto określone okresy albo nie zastosowano korzystniejszych przepisów, możliwe jest wystąpienie o ponowne obliczenie świadczenia.

Nie ma obowiązku dokonania tego do końca 2026 roku. Osoby już pobierające emeryturę nie powinny jednak niepotrzebnie zwlekać, ponieważ miesiąc złożenia wniosku może mieć wpływ na należne wypłaty.