ZUS może zostawić seniorowi kilkaset złotych więcej „na rękę”. Potrzebny jest EPD-21, ale po przekroczeniu tej kwoty zaczyna się problem

Nie chodzi o nowy dodatek ani kolejne świadczenie dla seniorów. Formularz EPD-21 może jednak sprawić, że część emerytów i rencistów z niskimi dochodami dostanie w ciągu roku większe wypłaty netto, ponieważ ZUS nie będzie pobierał zaliczek na PIT do momentu osiągnięcia 30 tys. zł dochodu. Mechanizm obejmuje również trzynastą i czternastą emeryturę. W określonych przypadkach różnica w obu dodatkowych wypłatach może łącznie zbliżyć się do 400 zł. Złożenie dokumentu bez sprawdzenia wszystkich dochodów może jednak skończyć się podatkiem do uregulowania.

W 2026 roku zarówno pełna trzynasta, jak i pełna czternasta emerytura wynoszą 1978,49 zł brutto. Trzynastka została wypłacona wiosną, natomiast czternastki ZUS wypłaca we wrześniu wraz z podstawowym świadczeniem.

Jest specjalny formularz EPD-21

Chodzi o dokument:

EPD-21 – wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek od dochodu do 30 000 zł.

ZUS wskazuje, że może go złożyć świadczeniobiorca, który przewiduje, że jego dochody w roku nie przekroczą 30 tys. zł. Formularz jest dostępny również elektronicznie w eZUS.

Po uwzględnieniu wniosku ZUS nie pobiera zaliczek na podatek od wypłacanej emerytury lub renty oraz dodatkowych świadczeń tak długo, jak suma świadczeń objętych tym mechanizmem nie przekroczy ustawowej granicy.

Trzynastka i czternastka mogą być dzięki temu wyższe netto

Dlaczego w ogóle pojawia się różnica?

Senior z niską podstawową emeryturą często nie płaci na bieżąco PIT od zwykłego miesięcznego świadczenia dzięki kwocie zmniejszającej podatek. Kiedy jednak w jednym miesiącu pojawia się dodatkowo trzynastka albo czternastka, ZUS może pobrać zaliczkę od dodatkowego świadczenia.

ZUS sam pokazuje taki mechanizm na przykładzie emeryta otrzymującego 2100 zł miesięcznie. W przedstawionym przez Zakład przykładzie, bez EPD-21, od dodatkowej emerytury została pobrana zaliczka na PIT, a po złożeniu formularza wynosiła ona 0 zł.

W 2026 roku dodatkowe świadczenia są wyższe niż w przykładzie opublikowanym wcześniej przez ZUS, bo pełna trzynastka i czternastka wynoszą obecnie po 1978,49 zł brutto. Dlatego w indywidualnej sytuacji różnica przy dwóch dodatkowych wypłatach może wynosić kilkaset złotych.

To nie są jednak nowe pieniądze od państwa

To najważniejsze zastrzeżenie.

EPD-21 nie daje prawa do nowego dodatku.

Nie zwiększa również kwoty brutto emerytury.

Zmienia sposób pobierania zaliczki na podatek w ciągu roku. Senior, który ostatecznie i tak nie miałby podatku do zapłaty, bez tego rozwiązania może odzyskać nadpłatę dopiero przy rozliczeniu rocznym. Po prawidłowym zastosowaniu EPD-21 większa część pieniędzy pozostaje u niego wcześniej. ZUS wskazuje wprost, że formularz może zapobiegać powstawaniu nadpłaty podatku u osób, u których podatek naliczany jest przede wszystkim przy dodatkowych świadczeniach.

Jest ważna granica: 30 000 zł

Tu zaczyna się najważniejsza pułapka.

EPD-21 jest przeznaczony dla osoby, która przewiduje, że jej dochód nie przekroczy 30 tys. zł w roku. Tak właśnie opisuje formularz sam ZUS.

Jeżeli suma świadczeń wypłaconych przez ZUS w danym roku przekroczy 30 tys. zł, Zakład zacznie pobierać zaliczki na podatek.

Dlatego nie należy patrzeć wyłącznie na wysokość jednej miesięcznej emerytury.

Trzeba uwzględnić cały rok oraz dodatkowe wypłaty.

Dorabiasz albo masz inne dochody? Trzeba uważać szczególnie

Jeszcze większą ostrożność powinny zachować osoby, które oprócz emerytury otrzymują pieniądze z innych źródeł.

Może to być np. wynagrodzenie z pracy, umowy, działalności czy inne opodatkowane dochody.

Formularz EPD-21 opiera się na przewidywaniu przez podatnika, że jego dochody nie przekroczą 30 tys. zł. Jeśli sytuacja zmienia się w ciągu roku, trzeba ponownie ocenić, czy pozostawienie wniosku jest właściwe. ZUS wyraźnie zaleca zmianę lub wycofanie dokumentu, gdy pojawią się nowe okoliczności mające wpływ na sposób obliczania podatku.

Możesz dostać więcej teraz, ale potem pojawi się rozliczenie PIT

To właśnie dlatego określenie „400 zł więcej od ZUS” może być mylące.

Jeżeli senior rzeczywiście mieści się w kwocie wolnej i spełnia warunki, chodzi przede wszystkim o to, aby nie finansował fiskusa w ciągu roku i później nie czekał na zwrot nadpłaty.

Jeżeli jednak ma dodatkowe dochody i po całorocznym rozliczeniu okaże się, że podatek jednak jest należny, może powstać kwota do dopłaty.

Dlatego przed złożeniem EPD-21 warto policzyć wszystkie przewidywane dochody za cały rok, a nie wyłącznie podstawową emeryturę.

W 2026 roku pełna trzynastka to 1978,49 zł

Trzynasta emerytura w 2026 roku odpowiada wysokości najniższej emerytury po marcowej waloryzacji i wynosi:

1978,49 zł brutto.

ZUS przyznaje ją automatycznie osobom, które na 31 marca miały prawo do wypłaty odpowiedniego świadczenia. Nie trzeba składać wniosku o samą trzynastkę.

Czternastka również wynosi maksymalnie 1978,49 zł

Pełna czternasta emerytura w 2026 roku wynosi również 1978,49 zł brutto.

Otrzymują ją w pełnej wysokości osoby, których podstawowa emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto. Powyżej tego poziomu obowiązuje mechanizm „złotówka za złotówkę”.

Jeżeli wyliczona czternastka jest niższa niż 50 zł brutto, świadczenie nie jest wypłacane. Oznacza to, że w 2026 roku nie otrzymają jej osoby ze świadczeniem przekraczającym 4828,49 zł brutto.

Uwaga na datę. We wrześniu część czternastek już została wypłacona

W 2026 roku czternastki są przekazywane w terminach 1, 6, 10, 15, 20 i 25 września, a osoby pobierające świadczenia przedemerytalne otrzymają je 1 października.

To oznacza, że 20 września znaczna część tegorocznych czternastek została już wypłacona.

Nie należy więc sugerować seniorom, że złożenie EPD-21 dzisiaj automatycznie zwiększy czternastą emeryturę, która już trafiła na konto. Organy rentowe mają dodatkowo do dwóch miesięcy na uwzględnienie podatkowego wniosku lub oświadczenia.

Formularz pozostaje jednak istotny przy planowaniu sposobu pobierania zaliczek i warto znać jego zasady przed kolejnymi wypłatami.

Jak złożyć EPD-21?

ZUS przewiduje trzy podstawowe sposoby: formularz można przekazać osobiście lub przez pełnomocnika w placówce ZUS, wysłać pocztą albo złożyć elektronicznie przez eZUS.

Aktualny formularz pozwala zarówno wystąpić o niepobieranie zaliczek, jak i wycofać wcześniejszy wniosek.

Najpierw kalkulator, potem wniosek

EPD-21 może być korzystnym rozwiązaniem przede wszystkim dla osób z niskimi rocznymi dochodami, które mieszczą się w kwocie wolnej od podatku.

Ale nie jest to dodatkowe 400 zł przyznawane każdemu emerytowi.

To mechanizm podatkowy.

Jeżeli senior ma dodatkową pracę, kilka świadczeń lub inne opodatkowane przychody, przed złożeniem dokumentu powinien policzyć przewidywany łączny roczny dochód.

Bo w tej sprawie kluczową liczbą nie jest 400 zł, lecz:

30 000 zł rocznego dochodu.

To właśnie do tej granicy odnosi się formularz EPD-21.