1300 zł dla wszystkich! Bez kryterium dochodowego, bez żadnych warunków. Od kiedy rusza nowe świadczenie? [10.06.2023]
Każdy otrzyma 1300 zł, niezależnie od dochodów, statusu rodzinnego, wieku, zarobków czy wykształcenia. Nowe świadczenie, nazwane Bezwarunkowym Dochodem Podstawowym, ma być wprowadzone w Polsce. Coraz więcej wiadomo na jego temat.

Fot. Warszawa w Pigułce
Co to jest bezwarunkowy dochód podstawowy i dlaczego jest o nim głośno?
Jest to świadczenie, które już zyskało popularność w kilku krajach. Jego unikalna cecha to brak jakichkolwiek wymogów – każdy kwalifikuje się do otrzymania środków. Na liście krajów, które zdecydowały się na wprowadzenie tego rozwiązania, znajdują się m.in. Finlandia, Francja i Włochy. Indie również przeprowadzały badania nad tym podejściem. Pierwsze wyniki są już dostępne, ale kolejne kraje uruchamiają ten program. Ostatnio głośno zrobiło się o nowym programie w Wielkiej Brytanii. 30 osób przez dwa lata otrzyma 1 600 funtów miesięcznie, czyli ok. 8,3 tys. zł. Grupa badanych jest mała, ale za to świadczenie dość duże.
Rządy analizują wpływ tego świadczenia na beneficjentów, zastanawiając się, czy podejmują oni dodatkową pracę, czy raczej z niej rezygnują, czy ich jakość życia się poprawia, czy zwracają większą uwagę na higienę i czy inwestują w rozwój osobisty czy wydają środki na konsumpcję. Istnieje teoria, że regularne otrzymywanie pewnej sumy pieniędzy może skłonić ludzi do dostosowania swojego stylu życia i późniejszego dążenia do jego utrzymania, np. poprzez poszukiwanie nowego zatrudnienia.
1300 zł dla wszystkich w Polsce?
W Polsce również planowane są testy tego świadczenia. Pierwotnie przewidziano wyznaczenie określonej puli środków dla części mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego. Region ten boryka się z różnymi problemami. Plan zakłada, że świadczenie w wysokości 1300 zł będzie wypłacane co miesiąc przez okres dwóch lat.
Jest już dużo zaawansowania w przygotowaniach, a także zgoda władz województwa. Jednak z powodu inflacji, nie ma jeszcze wystarczających środków na uruchomienie programu. Początkowo planowano rozpoczęcie w marcu 2023, ale termin ten uległ opóźnieniu i nie jest jeszcze znana nowa data rozpoczęcia.
Prawdopodobnie nie będzie konieczne składanie żadnych dodatkowych dokumentów. Osoby wybrane do udziału w programie po prostu będą otrzymywać 1300 zł miesięcznie przez dwa lata. Nie będzie żadnych kryteriów dochodowych, ani nie będą miały znaczenia status rodzinny czy wiek uczestników. Jedynym ograniczeniem będzie obszar, na którym badanie zostanie przeprowadzone. Istnieje jednak możliwość, że po pierwszych wynikach, program zostanie rozszerzony na inne regiony.
Już teraz wiadomo, że program zostanie zrealizowany w następujących gminach:
- Barciany,
- Bartoszyce (gmina wiejska),
- Braniewo (gmina wiejska),
- Budry,
- Dubeninki,
- Górowo Iławeckie,
- Lelkowo,
- Sępopol,
- Srokowo.
Wyniki dotychczasowych badań
Inne kraje już jakiś czas temu albo przeprowadziły eksperyment albo są w jego trakcie. Wyniki są przeróżne. Wspólnym mianownikiem jest to, że osoby, które pobierają dodatkowe fundusze stają się szczęśliwsze. Większość z nich zaczyna dbać o siebie i o swoje zdrowie. Na tym właściwie zbieżności się kończą. W jednych krajach stwierdzono wzrost zatrudnienia, w innych zatrudnienie pozostało na tym samym poziomie, a w jeszcze innych nieznacznie spadło. W jednych krajach wzrósł popyt na kosmetyki, w innych spadło spożycie mięsa, a wzrosło spożycie owoców i warzyw.
W Finlandii opublikowano pierwsze wyniki badania przeprowadzonego w 2018 roku, w którym 2000 osób otrzymywało miesięcznie po 560 euro. Świadczenie to znacząco poprawiło jakość życia uczestników, chociaż nie odnotowano wzrostu zatrudnienia. W Indiach zaobserwowano wzrost konsumpcji warzyw, owoców i mięsa, poprawę higieny oraz, co interesujące, zmniejszenie spożycia alkoholu. Zauważono również, że beneficjenci bardziej dbali o swoje zdrowie.
W Wielkiej Brytanii ruszył właśnie pilotaż programu, które zapewni uczestnikom 1600 funtów co miesiąc, co daje w przeliczeniu ponad 8000 zł. Programem zostanie objętych 30 osób zamieszkujących miejscowość Jarrow oraz dzielnicę East Finchley w Londynie. Wybór nie jest przypadkowy, bo zapewne badacze chcą sprawdzić, jak wydają pieniądze mieszkańcy zarówno małych miasteczek, jak i dużych metropolii. Pilotaż potrwa 2 lata.
Redaktor naczelny portalu. Absolwent Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.