Nie żyje znany polski poseł. Przepracował w Sejmie cztery kadencje

Mieczysław Leon Czerniawski, wieloletni parlamentarzysta Sojuszu Lewicy Demokratycznej i były prezydent Łomży, zmarł w czwartek ósmego stycznia dwa tysiące dwudziestego szóstego roku w wieku siedemdziesięciu sześciu lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo obejmujące ponad czterdzieści lat aktywności na polskiej scenie politycznej od czasów Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej przez transformację ustrojową aż po samorządową prezydenturę. Urząd Miejski w Łomży potwierdził informację o śmierci jednego z najbardziej rozpoznawalnych polityków regionu Podlasia, człowieka którego kariera stanowi swoisty podręcznik transformacji politycznej Polski – od sekretarza Związku Młodzieży Socjalistycznej w latach siedemdziesiątych przez fotel ostatniego I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Łomży aż po cztery kadencje w demokratycznie wybranym Sejmie i stanowisko prezydenta miasta.

Biografia zmarłego polityka to opowieść o drodze jaką przeszło całe pokolenie polskich działaczy – od struktur partii komunistycznej przez Socjaldemokrację Rzeczypospolitej Polskiej do Sojuszu Lewicy Demokratycznej, zachowując ciągłość politycznego zaangażowania mimo fundamentalnych zmian ustrojowych. Czerniawski rozpoczął swoją karierę zawodową jako nauczyciel po ukończeniu Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Lesku i Technikum Przemysłowo-Pedagogicznego w Łomży, ale praca z młodzieżą trwała zaledwie rok – już w tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym drugim roku objął kierownictwo zarządu powiatowego Związku Młodzieży Socjalistycznej co otworzyło mu drogę do struktur partyjnych. Dwa lata później w tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym czwartym roku został etatowym pracownikiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, równolegle kształcąc się na Wydziale Socjologiczno-Politycznym Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy Komitecie Centralnym PZPR którą ukończył w tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym siódmym roku.

Partyjne szczeble Czerniawski pokonywał z determinacją charakterystyczną dla aparatczyków tamtej epoki. W tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym pierwszym roku objął stanowisko sekretarza komitetu wojewódzkiego, by pięć lat później w tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym szóstym zostać ostatnim I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Łomży – funkcję tę sprawował aż do rozwiązania partii komunistycznej w wyniku przemian ustrojowych. Jednocześnie w latach tysiąc dziewięćset osiemdziesiąty szósty minus tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty zasiadał w Centralnej Komisji Kontrolno-Rewizyjnej PZPR, co świadczyło o jego pozycji w strukturach władzy. Transformacja ustrojowa tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego dziewiątego roku nie zakończyła jednak jego politycznej aktywności – wręcz przeciwnie, Czerniawski należał do tego grona działaczy PZPR którzy płynnie odnaleźli się w nowej demokratycznej rzeczywistości.

Cztery kadencje parlamentarne i skandal z kartą do głosowania

Po przełomie ustrojowym Czerniawski działał w Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej zasiadając w prezydium zarządu głównego tej formacji od tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego do tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego dziewiątego roku. Następnie stanął na czele wojewódzkich struktur Sojuszu Lewicy Demokratycznej powstałego z połączenia SdRP z innymi ugrupowaniami lewicowymi i wszedł do zarządu krajowego ugrupowania, co czyniło go jedną z czołowych postaci partii na Podlasiu. Jego parlamentarna kariera trwała cztery pełne kadencje – mandat poselski zdobywał kolejno z ramienia PZPR w ostatnich wyborach kontraktowych, następnie SLD w wyborach w pełni demokratycznych, wreszcie koalicji SLD-UP łączącej lewicę laicką z lewicą chrześcijańską.

Od dwutysięcznego pierwszego do dwutysięcznego piątego roku Czerniawski przewodniczył strategicznie ważnej Komisji Finansów Publicznych Sejmu, co czyniło go jednym z najbardziej wpływowych posłów lewicy w kwestiach budżetowych, podatkowych i fiskalnych. Zasiadał również w prezydium klubu parlamentarnego SLD, uczestnicząc w podejmowaniu najważniejszych decyzji politycznych ugrupowania w czasach gdy lewica sprawowała władzę w koalicji z Polskim Stronnictwem Ludowym. Pozycja Czerniawskiego w partii i parlamencie wydawała się niezachwiana, ale rok dwa tysiące trzeci przyniósł spektakularny upadek który zakończył jego karierę parlamentarną.

Czerniawski został usunięty z klubu parlamentarnego SLD po ujawnieniu afery z głosowaniem na cztery ręce – okazało się że jego elektroniczną kartą do głosowania posłużył się inny parlamentarzysta podczas nieobecności Czerniawskiego na sali plenarnej, co stanowiło rażące naruszenie regulaminu Sejmu i podstawowych zasad mandatu poselskiego. Skandal odbił się szerokim echem w mediach ponieważ dotyczył procedury głosowań która jest fundamentem pracy parlamentu, a fakt że doświadczony polityk przekazał swoją kartę innemu posłowi budził pytania o kulturę polityczną i traktowanie obowiązków reprezentanta narodu. Choć Czerniawski pozostał formalnie członkiem partii SLD, usunięcie z klubu parlamentarnego faktycznie zakończyło jego karierę w Sejmie – dwa lata później w wyborach dwutysięcznego piątego roku nie uzyskał reelekcji i wycofał się z bieżącej polityki.

Powrót przez samorząd i prezydentura Łomży

Przez kilka lat Czerniawski zajmował się działalnością biznesową którą zresztę prowadził już równolegle z mandatem poselskim – w latach dziewięćdziesiątych kierował prywatnymi spółkami łącząc funkcje publiczne z interesami gospodarczymi co było powszechną praktyką wśród posłów tamtej epoki. Emerytura polityczna nie trwała jednak długo ponieważ w dwutysięcznym siódmym roku podjął nieudaną próbę powrotu do Sejmu kandydując z listy koalicji Lewica i Demokraci, a dwa lata później w dwutysięcznym dziewiątym bezskutecznie startował do Parlamentu Europejskiego z okręgu podlasko-warmińsko-mazurskiego nie uzyskując mandatu europosła.

Przełom nastąpił w dwutysięcznym dziesiątym roku gdy Czerniawski zdobył mandat radnego sejmiku województwa podlaskiego, a piątego grudnia tego samego roku w drugiej turze wyborów samorządowych mieszkańcy Łomży powierzyli mu fotel prezydenta miasta. Funkcję tę sprawował przez jedną kadencję do dwutysięcznego czternastego roku, gdy przegrał walkę o reelekcję z Mariuszem Chrzanowskim uzyskując trzydzieści dwa przecinek trzydzieści trzy procent głosów w drugiej turze co oznaczało wyraźną porażkę. Jednocześnie nie udało mu się ponownie wejść do sejmiku wojewódzkiego, co faktycznie zakończyło jego aktywną karierę polityczną po czterdziestu latach nieprzerwanej obecności w strukturach władzy – od powiatowych struktur partyjnych przez centralne organy PZPR, cztery kadencje w Sejmie aż po lokalne stanowisko prezydenta miasta.

Poza ścisłą polityką partyjną i samorządową Czerniawski angażował się w działalność społeczną i organizacyjną. Zasiadał w prezydium zarządu głównego Stowarzyszenia Polska-Wschód zajmującego się promowaniem kontaktów ze wschodnimi sąsiadami Polski, działał w Towarzystwie Krzewienia Kultury Fizycznej w Łomży wspierającym rozwój sportu i rekreacji w mieście, a także przewodniczył Krajowej Radzie Przyjaciół TKKF. Te aktywności pokazywały oblicze wieloletniego parlamentarzysty wykraczające poza partyjne gabinety – zaangażowanie w sprawy lokalnej społeczności, promocję aktywności fizycznej i budowanie więzi międzynarodowych.

Co to oznacza dla ciebie

Jeśli mieszkasz w Łomży lub na Podlasiu i śledzisz lokalną politykę, śmierć Mieczysława Czerniawskiego zamyka pewną epokę w historii regionu. Przez ponad cztery dekady jego nazwisko przewijało się przez najważniejsze wydarzenia polityczne województwa – od czasów gdy jako I sekretarz PZPR decydował o obsadzie stanowisk i kierunkach rozwoju regionu, przez cztery kadencje reprezentowania Podlasia w Sejmie, aż po bezpośrednie zarządzanie Łomżą jako prezydent miasta. Jego biografia to podręcznikowy przykład drogi polityka który przeszedł transformację ustrojową zachowując ciągłość zaangażowania mimo zmiany formacji z PZPR na SLD.

Zwróć uwagę na mechanizmy które umożliwiły aparatczykom partyjnym z czasów PRL płynne przejście do demokratycznej polityki po tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym dziewiątym roku. Czerniawski nie był wyjątkiem – setki działaczy PZPR znalazło miejsce w Socjaldemokracji RP a następnie SLD, wykorzystując doświadczenie organizacyjne, znajomości i struktury wypracowane w poprzednim systemie. To zjawisko budzi kontrowersje do dziś, a postaci takie jak Czerniawski stanowią materialny dowód ciągłości personalnej między PRL a III Rzeczpospolitą w warstwie elit politycznych lewicy.

Pamiętaj że afera z głosowaniem na cztery ręce która zakończyła karierę parlamentarną Czerniawskiego w dwa tysiące trzecim roku nie była incydentem odosobnionym – w polskim Sejmie przez lata praktyką było używanie kart innych posłów do głosowania podczas ich nieobecności, co podważało autentyczność wyników głosowań i wiarygodność całej procedury legislacyjnej. Dopiero po serii skandali medialnych wprowadzono ostrzejsze kontrole i sankcje, choć system nie jest do końca szczelny do dziś. Przypadek Czerniawskiego pokazuje że nawet doświadczeni politycy z wieloletnim stażem lekceważyli podstawowe zasady parlamentarnej procedury traktując mandat instrumentalnie.