1300 zł więcej do zapłaty. Miliony osób obciążonych wyższą opłatą

GUS ogłosił dane, na które czekały setki tysięcy osób. Przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w 4 kwartale 2025 roku wyniosło 9228,64 zł. To świetna informacja dla pracowników i dużo gorsza dla pracodawców. Od niej bowiem zależy wysokość składki w 2026 roku.

22 stycznia 2026 roku GUS opublikował obwieszczenie, które bezpośrednio przełoży się na portfele przedsiębiorców. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w 4 kwartale 2025 roku osiągnęło poziom 9228,64 zł. To wzrost o 679,46 zł w porównaniu z rokiem poprzednim, czyli 8% więcej. Dla przedsiębiorców na ryczałcie to automatycznie wyższe składki zdrowotne.

Polski Ład powiązał składki z przeciętnym wynagrodzeniem

System składek zdrowotnych dla przedsiębiorców na ryczałcie wprowadził rząd Prawa i Sprawiedliwości w 2022 roku jako element Polskiego Ładu. Była to jedna z najbardziej kontrowersyjnych zmian w historii polskiego systemu podatkowego. Minimalną stawkę składki zdrowotnej uzależniono wtedy bezpośrednio od wysokości przeciętnego wynagrodzenia w grudniu poprzedniego roku.

W praktyce oznacza to, że każdy wzrost wynagrodzeń w gospodarce automatycznie przekłada się na wyższe składki przedsiębiorców. Nie ma znaczenia czy firma zarabia więcej czy mniej – jeśli średnia krajowa rośnie, składka zdrowotna też rośnie. To mechanizm, który budzi największe kontrowersje wśród właścicieli firm.

Dla przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem wprowadzono 3 progi uzależnione od rocznego przychodu. Pierwszy dotyczy firm z przychodem do 60 000 zł rocznie. Drugi obejmuje przedziębiorstwa osiągające od 60 000 zł do 300 000 zł przychodu. Trzeci próg to firmy z przychodem powyżej 300 000 zł rocznie.

Wysokość składki w każdym progu to 9% od określonej podstawy. Najniższa podstawa wynosi 60% przeciętnego wynagrodzenia, średnia to 100% tej kwoty, a najwyższa aż 180%. Im więcej firma zarabia, tym droższa składka zdrowotna w jej przypadku.

Nowe stawki na ryczałcie – od 498 do 1495 zł

Po ogłoszeniu danych przez GUS można już precyzyjnie wyliczyć miesięczne składki zdrowotne dla ryczałtowców w 2026 roku. Pierwsza grupa przedsiębiorców, z przychodem do 60 000 zł rocznie, zapłaci 498,35 zł miesięcznie. To o 36,69 zł więcej niż w roku 2025. Podstawa to 60% z 9228,64 zł, czyli 5537,18 zł, a składka wynosi 9% tej kwoty.

Druga grupa, z przychodami między 60 000 zł a 300 000 zł rocznie, zapłaci 830,58 zł miesięcznie. Wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim wynosi 61,15 zł. Podstawa to pełne przeciętne wynagrodzenie, czyli 9228,64 zł, od którego trzeba odprowadzić 9%.

Trzecia grupa, najliczniejsza wśród większych firm, z przychodem powyżej 300 000 zł, zapłaci aż 1495,04 zł miesięcznie. To skok o 110,07 zł w stosunku do 2025 roku. Podstawa wynosi 180% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 16611,55 zł, a składka to 9% tej sumy.

„Składka zdrowotna dla ryczałtu w 2026 roku wzrosła o 8 procent. Składki społeczne i na Fundusz Pracy w bieżącym roku wzrosły o 8,6 procent, a dla przedsiębiorców rozpoczynających działalność o 3 procent” – powiedział portalowi Business Insider Polska Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy inFaktu.

W skali całego roku 2026 maksymalna składka zdrowotna dla podatników na ryczałcie wyniesie 17950,48 zł. To o blisko 1320,84 zł więcej niż za rok 2025. Dla przedsiębiorcy z najwyższym progiem to dodatkowy koszt równy prawie 3 minimalnym pensjom.

Minimalna składka skoczyła o 118 zł dla skali i liniówki

Przedsiębiorcy rozliczający się na skali podatkowej oraz ci, którzy wybrali podatek liniowy, również odczują podwyżkę. Dla nich składka zdrowotna wynosi odpowiednio 9% i 4,9% od dochodu. W obu przypadkach istnieje jednak minimalna składka, której nie można zejść poniżej nawet przy bardzo niskich dochodach lub stracie.

Ta minimalna składka w 2026 roku wynosi 432,54 zł miesięcznie. To 9% od minimalnego wynagrodzenia za pracę, które od 1 stycznia 2026 roku wynosi 4806 zł. W porównaniu z rokiem 2025 to wzrost o 117,58 zł. Dla wielu małych firm, szczególnie tych sezonowych lub dopiero rozpoczynających działalność, to bolesny cios.

Podwyżka wynika z zakończenia czasowej preferencji obowiązującej w 2025 roku. Przez cały ubiegły rok minimalna składka liczona była od 75% minimalnego wynagrodzenia. Od lutego 2026 roku, czyli od początku nowego roku składkowego, wraca mechanizm liczenia minimum od 100% płacy minimalnej.

„Wyższą minimalną składkę zdrowotną przedsiębiorcy zapłacą w marcu za luty, z uwagi na przesunięty dla tej grupy rok składkowy” – zwrócił uwagę Piotr Juszczyk. To oznacza, że pierwsza podwyższona składka pojawi się na przelewach w marcu 2026 roku, a dotyczyć będzie rozliczenia za luty.

Koniec preferencji to efekt weta prezydenta Andrzeja Dudy. W maju 2025 roku prezydent zawetował ustawę, która miała na stałe obniżyć podstawę składki zdrowotnej. Gdyby ta ustawa weszła w życie, minimalna składka byłaby znacznie niższa, a przedsiębiorcy mieliby więcej powodów do zadowolenia.

Ryczałt staje się coraz popularniejszy mimo podwyżek

Paradoksalnie, mimo rosnących składek zdrowotnych, coraz więcej przedsiębiorców wybiera ryczałt jako formę opodatkowania. To efekt szerszych zmian wprowadzonych przez Polski Ład, który znacznie zwiększył atrakcyjność tej formy rozliczenia.

Ryczałt ma 10 stawek podatkowych, a wielu zawodom pozwala płacić tylko 8,5% podatku zamiast 12% lub 32% na skali podatkowej. To ogromna różnica, szczególnie dla osób o wyższych dochodach. Poza tym ryczałt jest prostszy w obsłudze – nie trzeba prowadzić skomplikowanej księgowości, wystarczy ewidencja przychodów.

Polski Ład otworzył dostęp do ryczałtu dla znacznie szerszego grona podatników niż wcześniej. Przed 2022 rokiem wiele zawodów było wyłączonych z możliwości rozliczania się w tej formie. Teraz lista wyłączeń jest krótsza, a lista uprawnionych znacznie dłuższa.

Dla porównania, pracownik etatowy oraz przedsiębiorca rozliczający się na skali podatkowej płacą 9% składki zdrowotnej od dochodu bez żadnego limitu górnego. Jeśli ktoś zarabia bardzo dobrze, jego składka zdrowotna może sięgać kilku tysięcy złotych miesięcznie. W przypadku ryczałtu jest górny limit – maksymalnie 1495,04 zł miesięcznie, niezależnie od tego jak wysoki jest przychód.

To sprawia, że dla przedsiębiorców z przychodami znacznie przekraczającymi 300 000 zł rocznie ryczałt staje się bardzo opłacalny. Płacą stałą, z góry znaną składkę zamiast rosnącej proporcjonalnie do dochodu. To pewność i przewidywalność, których brakuje w innych formach opodatkowania.

Brak ulgi rozczarowuje przedsiębiorców

Przedsiębiorcy liczyli na ulgę. Ustawa, którą Sejm przegłosował w kwietniu 2025 roku, miała wprowadzić dwuelementową podstawę wymiaru składki zdrowotnej. Pierwsza część – zryczałtowana – miała wynosić 9% od 75% minimalnego wynagrodzenia. Druga, nazywana urealnioną, miała się pojawiać dopiero przy dochodach przekraczających 1,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia.

W praktyce oznaczałoby to, że najmniejsze firmy płaciłyby znacznie mniej. Dopiero przy przekroczeniu określonego progu doliczyłaby się dodatkowa składka w wysokości 4,9% od nadwyżki. Podobny mechanizm miał objąć przedsiębiorców na ryczałcie, u których część urealniona miała się pojawić dopiero przy przychodach przekraczających trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia.

Prezydent Andrzej Duda zawetował tę ustawę. Ministerstwo Zdrowia nie pracuje obecnie nad jej ponownym wprowadzeniem ani nad przedłużeniem ulgi z 2025 roku. To oznacza automatyczny powrót do pełnej podstawy w wysokości 100% minimalnej pensji od lutego 2026 roku.

Dla mikroprzedsiębiorców oraz osób prowadzących działalność sezonową to szczególnie dotkliwe. Składka zdrowotna staje się kosztem stałym, który trzeba płacić niezależnie od faktycznego obrotu. Nawet jeśli firma przez kilka miesięcy w roku nie zarabia praktycznie nic, składkę trzeba odprowadzać w pełnej wysokości.

Wiele organizacji przedsiębiorców apelowało do prezydenta o niepodpisywanie weta. Argumentowano, że składka zdrowotna w obecnej formie jest de facto dodatkowym podatkiem, który nie ma związku z rzeczywistymi kosztami świadczeń zdrowotnych. Prezydent pozostał jednak nieugięty.

Już od lutego zapłacisz wyższą składkę

Jeśli prowadzisz firmę na ryczałcie, sprawdź w jakim progu się znajdujesz. Od lutego 2026 roku zapłacisz wyższą składkę – o ile dokładnie, zależy od twojego przychodu. Nie będzie niespodzianek, kwoty są już znane i policzone. Najlepiej zarezerwować sobie w budżecie dodatkowe 37-110 zł miesięcznie, w zależności od progu.

Jeśli rozliczasz się na skali podatkowej lub podatku liniowym, przygotuj się na skok minimalnej składki do 432,54 zł od marca 2026 roku za luty. To o 118 zł więcej niż płaciłeś dotychczas. Jeśli twoja firma zarabia niewiele albo dopiero się rozkręca, to może być odczuwalny cios w finanse.

Przedsiębiorcy sezonowi, których przychody koncentrują się w kilku miesiącach roku, powinni szczególnie uważnie zaplanować budżet. Przez okres niskiego sezonu będziesz musiał płacić pełną minimalną składkę, nawet jeśli firma praktycznie nie zarabia. Warto rozważyć odkładanie części zysków z sezonu na pokrycie składek w martwych miesiącach.

Osoby, które planują rozpocząć działalność gospodarczą w 2026 roku, powinny wziąć pod uwagę wyższe koszty. Minimalna składka zdrowotna to już ponad 430 zł miesięcznie, czyli ponad 5000 zł rocznie. Do tego dochodzą składki społeczne w wysokości około 456 zł dla preferencyjnego ZUS lub około 1927 zł dla pełnego. Razem to miesięczny koszt rzędu 900-2360 zł, zanim jeszcze zarobisz pierwszą złotówkę.

Jeśli zastanawiasz się nad zmianą formy opodatkowania, dokładnie przelicz wszystkie warianty. Ryczałt mimo wyższych składek zdrowotnych może być opłacalny jeśli twoje przychody są wysokie, a koszty działalności niskie. Skala podatkowa sprawdzi się lepiej gdy masz wysokie koszty i niskie marże. Podatek liniowy to opcja dla osób o stabilnych, wysokich dochodach, które nie planują rozbudowywać kosztów.

Pamiętaj też, że składka zdrowotna to nie jedyny koszt ZUS. Do tego dochodzą składki emerytalna, rentowa, wypadkowa i chorobowa (opcjonalnie). Pełen ZUS to koszt rzędu 1927 zł miesięcznie plus składka zdrowotna. Dla małej firmy to może być ponad połowa minimalnej pensji tylko na składki.

Warto śledzić informacje o ewentualnych zmianach w ustawodawstwie. Choć obecnie Ministerstwo Zdrowia nie pracuje nad obniżeniem składek, sytuacja może się zmienić. Organizacje przedsiębiorców nadal wywierają presję na rząd, domagając się reformy systemu składki zdrowotnej.

Najważniejsze to nie zostać zaskoczonym. Podwyżki wchodzą od lutego 2026 roku, a pierwszą wyższą składkę zapłacisz w marcu. Zaplanuj budżet z wyprzedzeniem, żeby nie musieć szukać pieniędzy w ostatniej chwili. Składki trzeba płacić terminowo, bo za opóźnienie grożą odsetki i dodatkowe koszty.