Koniec znanej sieci. Telefony tracą dostęp do internetu. Miliony Polaków musi wymienić sprzęt

Włączasz telefon, próbujesz sprawdzić pocztę, a internet nie działa. Messenger się nie łączy, bank w aplikacji nie odpowiada, nawigacja GPS milczy. To nie awaria – to wynik decyzji operatorów komórkowych, którzy masowo wyłączają jedną z najpopularniejszych technologii w Polsce.

Orange i T-Mobile już to zrobili. Play kończy, Plus dopiero zaczyna

Sieć 3G znika z Polski szybciej, niż można by się spodziewać. T-Mobile zakończył wyłączanie 3G już w połowie 2023 roku, jako pierwszy operator w kraju. Wtedy wielu użytkowników pomyślało, że to odosobniona decyzja jednej firmy. Ale to był tylko początek. Orange poszedł w jego ślady i po 2 latach stopniowego wygaszania, w listopadzie 2025 roku wyłączył ostatnie nadajniki 3G działające w Polsce. Proces objął ponad 12 000 stacji bazowych w całym kraju.

Play rozpoczął modernizację w kwietniu 2025 roku i dziś, 29 stycznia 2026 roku, proces wciąż trwa. Operator wyłączył 3G już w większości województw – łódzkim, śląskim, wielkopolskim, podkarpackim, podlaskim i małopolskim. Z mapy zniknęły też duże miasta: Warszawa z okolicami, Białystok, Lublin, Łódź, Rzeszów i Toruń. Play planuje zakończyć wyłączanie do końca 2027 roku, co oznacza, że w ciągu najbliższych miesięcy kolejne regiony stracą dostęp do 3G.

Plus to jedyny operator, który dopiero zaczyna. Pod koniec listopada 2025 roku firma ogłosiła rozpoczęcie przygotowań do wyłączania 3G, ale szczegóły i harmonogram prac nie zostały jeszcze ujawnione. Oficjalnie mówi się o horyzoncie czasowym do 2027 roku, ale konkretnych dat wciąż brak.

Pasmo 900 MHz trafia pod młotek. Miejsce dla 4G i 5G

Dlaczego operatorzy tak nagle porzucają technologię, która jeszcze kilka lat temu była standardem? Powód jest prosty – pieniądze i przyszłość. Sieć 3G zajmuje cenne pasmo częstotliwości 900 MHz, które dziś jest potrzebne dla znacznie wydajniejszych technologii 4G LTE i 5G. To trochę jak trzymanie starych mebli w małym mieszkaniu – zajmują miejsce, którego desperacko potrzeba na coś nowszego i lepszego.

Wyłączenie 3G pozwala operatorom zwiększyć pojemność sieci LTE, co przekłada się na szybszy internet i lepszy zasięg, szczególnie w budynkach i na terenach słabo zurbanizowanych. Orange podaje, że po przeniesieniu pasma 900 MHz na LTE, ruch w technologii VoLTE wzrósł w ciągu 2 lat o 25 punktów procentowych i dziś przekracza 85 proc. całego ruchu głosowego. To oznacza, że większość rozmów odbywa się już przez 4G, a nie przez starego 3G.

Dla operatorów to także kwestia kosztów. Utrzymanie starej infrastruktury 3G to dodatkowe wydatki na energię, serwis, modernizacje. Wyłączenie tej technologii pozwala zaoszczędzić miliony złotych rocznie i przeznaczyć je na rozwój 5G, które w Polsce wciąż jest na wczesnym etapie.

Europa też się pożegnała. Polska nie jest sama

Warto dodać, że Polska nie jest wyjątkiem – to globalny trend. W Europie i USA duzi operatorzy zakończyli lub właśnie kończą wyłączanie 3G. W Niemczech Deutsche Telekom wyłączył 3G w 2021 roku, w Wielkiej Brytanii EE zrobił to w 2022, a w USA AT&T i Verizon zakończyły proces w 2022 roku. Polska jest nawet trochę spóźniona – gdyby T-Mobile nie przyspieszył, moglibyśmy być na końcu europejskiej stawki.

Telefony sprzed 2012 roku do kosza. Kto straci internet?

Najgorzej mają właściciele starszych telefonów, które obsługują wyłącznie 3G. To przede wszystkim smartfony wyprodukowane przed 2012 rokiem – pierwsze Androidy, iPhone 4 i starsze, klasyczne „cegły” z klapką. Po wyłączeniu 3G te urządzenia stracą całkowicie dostęp do mobilnego internetu. Rozmowy głosowe i SMS-y będą działać, bo przełączą się na jeszcze starszą sieć 2G, która na razie pozostaje aktywna. Ale internet? Koniec.

Problem dotyczy również osób, które mają stosunkowo nowe telefony, ale stare karty SIM. Orange i T-Mobile od lat oferowały karty, które nie obsługiwały 4G – to były zwykłe karty 2G/3G. Jeśli ktoś kupił taką kartę 10 lat temu i nigdy jej nie wymienił, może mieć problem. Na szczęście wymiana karty SIM w salonach operatorów jest darmowa – wystarczy przyjść z dowodem osobistym i poprosić o nową kartę obsługującą LTE.

W praktyce jednak większość użytkowników nie powinna odczuć zmiany. Telefony wyprodukowane po 2013 roku zazwyczaj obsługują 4G LTE, więc automatycznie przełączą się na szybszą sieć. Dla wielu osób wyłączenie 3G oznacza wręcz poprawę – internet działa szybciej, rozmowy są lepszej jakości, a zasięg nie pogarsza się. W Polsce około 95 proc. użytkowników korzysta już z telefonów obsługujących 4G lub 5G, więc skala problemu nie jest dramatyczna.

Jak sprawdzić, czy twój telefon przetrwa?

Najprostszy sposób to zajrzeć do ustawień telefonu. W Androidzie wystarczy wejść w „Ustawienia”, potem „Sieć komórkowa” lub „O telefonie” i sprawdzić, jakie technologie są obsługiwane. Jeśli widzisz LTE, 4G lub 5G – jesteś bezpieczny. W iPhone’ach informacja jest w sekcji „Sieć” lub „Dane komórkowe”.

Orange oferuje również prostą usługę – wystarczy wysłać bezpłatnego SMS-a o treści KARTA na numer 80233, a w odpowiedzi dostaniesz informację, czy twoja karta SIM i telefon obsługują LTE i VoLTE. To samo działa w sieci nju mobile. Użytkownicy Orange Flex mogą sprawdzić to w aplikacji.

VoLTE i ViLTE. Nowe skróty, które warto znać

Wraz z wyłączeniem 3G pojawiły się nowe technologie, o których większość użytkowników wcześniej nie słyszała. Pierwsza to VoLTE (Voice over LTE) – czyli rozmowy głosowe przez sieć 4G. Brzmi jak techniczna szczegółowość, ale w praktyce to gigantyczna różnica. Zamiast przełączać się na starą sieć 2G lub 3G podczas rozmowy, telefon pozostaje w 4G, co oznacza lepszą jakość dźwięku i możliwość jednoczesnego korzystania z internetu.

Druga technologia to ViLTE (Video over LTE) – połączenia wideo przez 4G, które nie wymagają instalowania dodatkowych aplikacji. Znikają problemy z opóźnieniami, obraz jest płynny, dźwięk czysty. W praktyce jednak niewiele osób z tego korzysta, bo większość woli Messengera, WhatsAppa czy FaceTime.

Ważne: żeby korzystać z VoLTE, telefon musi je obsługiwać, a w ustawieniach trzeba włączyć odpowiednią opcję. W Androidzie zazwyczaj znajduje się ona w „Ustawienia” → „Sieć komórkowa” → „Połączenia VoLTE”. W iPhone’ach jest w „Ustawienia” → „Dane komórkowe” → „Opcje danych komórkowych” → „Głos i dane” → „VoLTE”.

2G zostaje. Przynajmniej na razie

Paradoksalnie najstarsza sieć komórkowa w Polsce – 2G – pozostaje aktywna. To może być zaskakujące, że operatorzy wyłączają nowszą technologię 3G, a zostawiają prehistoryczną 2G, która powstała w XX wieku. Powód jest prosty: 2G zajmuje mało miejsca w eterze, zużywa niewiele energii i jest niezbędne dla urządzeń typu machine-to-machine (M2M) – liczników prądu, systemów alarmowych, bankomatów, parkomatów, automatów do kawy.

Orange planuje wyłączenie 2G dopiero do końca 2028 roku, choć strategia grupy dopuszcza przedłużenie tego terminu nawet do 2030 roku. T-Mobile nie podaje konkretnej daty, ale przewiduje się, że nastąpi to nie wcześniej niż w 2028-2029 roku. Play również zapowiada wyłączenie 2G po zakończeniu procesu z 3G, czyli po 2027 roku. Plus celuje w 2027 rok dla obu starszych technologii.

Koniec ery. 3G przez 20 lat kształtowało polski internet

Sieć 3G zadebiutowała w Polsce w listopadzie 2005 roku. Orange uruchomił ją jako pierwszy operator, oferując coś, co wtedy brzmiało jak science fiction – internet mobilny z prędkością mierzoną w megabitach na sekundę, a nie w kilobitach. To była rewolucja. Nagle możliwe stały się wideorozmowy, mobilny streaming muzyki, przeglądanie internetu bez męczącego oczekiwania na załadowanie strony.

Charakterystyczne „H+” w pasku zasięgu oznaczało dostęp do usług, które jeszcze kilka lat wcześniej wydawały się futurystyczne. Buforowanie wideo wymagało cierpliwości, ale sam fakt, że można było oglądać YouTube’a w autobusie, wydawał się magią. 3G przyczyniło się do eksplozji rynku smartfonów – bez szybkiego internetu nie byłoby ani iPhone’a, ani Androida w dzisiejszej formie.

Dziś, 20 lat później, 3G odchodzi do lamusa. Symboliczny koniec ery, która zmieniła sposób, w jaki Polacy komunikują się, pracują i spędzają wolny czas. W miejsce 3G wchodzi LTE i 5G – technologie szybsze, stabilniejsze, bardziej energooszczędne. I choć niektórzy będą musieli wymienić stare telefony, dla większości zmiana przejdzie niezauważenie. Taka jest kolej rzeczy w technologii – to, co wczoraj było nowością, dziś jest reliktem.