Banki będą pilnie wzywać Polaków do oddziałów. Banki, notariusze i księgowi dostaną nowe zasady od UE

Większość Polaków słyszała już o ankietach AML od banku. Wiele osób je zignorowało – i zapłaciło za to blokadą aplikacji. Ale to, co nadchodzi 26 lipca 2026 roku, to coś inaczej skrojonego. Nowy europejski urząd AMLA opublikuje regulacyjne standardy techniczne, które po raz pierwszy w historii UE obejmą nie tylko banki, lecz cały łańcuch obsługi: notariuszy, pośredników nieruchomości, doradców podatkowych, biura rachunkowe, adwokatów i radców prawnych. Jeśli w najbliższych miesiącach kupujesz mieszkanie, zakładasz spółkę, dziedziczysz majątek albo rozliczasz się przez biuro rachunkowe – pytania przyjdą z wielu stron jednocześnie. I każde będzie obowiązkowe.

Czym jest AMLA i dlaczego termin 26 lipca to nie jest kolejna biurokratyczna data

AMLA – Anti-Money Laundering Authority, Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu – to nowa unijna agencja z siedzibą we Frankfurcie, powołana pakietem regulacji AML/CFT z czerwca 2024 roku. Od 1 stycznia 2026 roku AMLA przejęła od Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) mandaty w zakresie AML/CFT, stając się centralnym organem nadzoru dla instytucji finansowych i niefinansowych w całej Unii.

Do tej pory każdy kraj UE stosował własną interpretację przepisów AML – z różnymi poziomami szczegółowości ankiet, różnymi progami transakcji i różnym zakresem wymaganych dokumentów. Polskie banki pytały o to, co uznały za stosowne. Notariusz mógł zastosować uproszczone procedury przy transakcji, którą ocenił jako mało ryzykowną. Pośrednik nieruchomości weryfikował klienta zgodnie z krajowymi wytycznymi – lub nie weryfikował wcale, jeśli inspekcja była mało prawdopodobna.

Do 26 lipca 2026 roku AMLA ma obowiązek opublikować regulacyjne standardy techniczne (RTS) dotyczące informacji niezbędnych do przeprowadzenia procesu należytej staranności wobec klienta – wynika to z art. 28 rozporządzenia AML (2024/1624). Te standardy będą obowiązywać bezpośrednio w każdym państwie członkowskim, bez potrzeby implementacji do krajowych przepisów. Nie jest to dyrektywa, którą Polska musi przetworzyć przez Sejm. To rozporządzenie – od dnia publikacji staje się prawem we wszystkich 27 krajach UE jednocześnie.

9 lutego 2026 roku AMLA opublikowała 3 osobne projekty RTS na konsultacje publiczne. Konsultacje zamknięto 8 maja 2026 roku. Finalny draft RTS ma trafić do Komisji Europejskiej do 10 lipca 2026 roku, a pełna publikacja nastąpi do 26 lipca. 24 marca 2026 roku AMLA przeprowadziła pierwsze w historii publiczne wysłuchanie dotyczące tych standardów. Sesja popołudniowa dotyczyła Customer Due Diligence – zakresu informacji i dokumentów, które instytucje obowiązane muszą zbierać przy standardowej, uproszczonej i rozszerzonej weryfikacji klienta.

Jak działa mechanizm, który może odciąć Cię od aplikacji bankowej – i dlaczego po lipcu zadziała szybciej

Zanim przejdziemy do nowego, warto przypomnieć co już teraz funkcjonuje – bo nowe przepisy tę machinę jedynie przyspieszą i rozszerzą.

Podstawą jest polska ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 644). Nakłada ona na banki obowiązek identyfikacji klienta, weryfikacji jego danych i ich okresowej aktualizacji. To ostatnie słowo jest kluczowe: nawet wieloletni klient, który nigdy nie miał żadnych problemów, może dostać prośbę o ponowne wypełnienie ankiety. Mechanizm eskalacji wygląda tak samo w każdym polskim banku:

Etap	Co robi bank	Dostęp do pieniędzy
Brak reakcji na ankietę	Przypomnienia w aplikacji i mailem	Pełny
Dalsze ignorowanie (tygodnie-miesiące)	Blokada bankowości elektronicznej	Tylko karta i oddział
Brak aktualizacji danych	Wypowiedzenie umowy rachunku	Środki na rachunku technicznym
Odzyskanie środków	Wypłata w oddziale po wypełnieniu ankiety	Po stawieniu się osobiście

Pieniądze przy zamknięciu rachunku nie przepadają – trafiają na rachunek techniczny. Problem polega na tym, że żeby je odzyskać, trzeba przyjść do oddziału i i tak wypełnić tę samą ankietę, od której wszystko się zaczęło. Citi Handlowy blokuje dostęp do bankowości elektronicznej po kilku miesiącach ignorowania ankiety, Nest Bank regularnie wzywa do logowania i aktualizacji danych, Santander komunikuje wprost, że blokada to dopiero pierwszy etap, a następnym może być wypowiedzenie umowy rachunku.

Warto rozwiać popularny mit: nikt nie wprowadza zakazu wypłacania gotówki z bankomatu ani z konta. Chodzi wyłącznie o to, że dostęp do usług staje się warunkowy. To ważna różnica, bo panika wokół tematu często prowadzi do błędnych wniosków.

Po 26 lipca 2026 roku ten mechanizm stanie się bardziej automatyczny z 3 powodów. Po pierwsze, banki otrzymają dokładną, obowiązkową listę informacji do zebrania – i nie będą mogły jej skrócić ani uprościć dla „starych” klientów. AMLA w RTS eliminuje możliwość podejścia uproszczonego poza sytuacjami incydentalnymi, które wymagają silnego uzasadnienia popartego konkretnymi dowodami. Po drugie, projekt RTS rozszerza kategorie oceny ryzyka o 5. kategorię – informacje o samym podmiocie, obejmującą ład korporacyjny, procedury wewnętrzne i monitorowanie transakcji. Po trzecie, AMLA buduje centralną bazę danych z informacjami zbieranymi od organów nadzorczych w całej UE – co oznacza, że dane klientów polskich banków będą trafiać do systemu nadzorowanego przez całą Unię, nie tylko KNF i GIIF. Banki, które zaniedbają zbieranie danych, ryzykują bezpośrednie sankcje AMLA.

Nowy kąt: AMLA uderza nie tylko w banki – notariusz, pośrednik i księgowy też dostaną nowe obowiązki

To jest zmiana, o której inne media piszą znacznie rzadziej niż o bankach. Tymczasem trzeci z pakietu RTS opublikowanych przez AMLA 9 lutego 2026 roku dotyczy wyłącznie sektora niefinansowego – i w Polsce obejmuje bardzo szeroką grupę podmiotów.

Instytucje obowiązane w rozumieniu polskiego prawa AML to nie tylko banki. To m.in. pośrednicy w obrocie nieruchomościami, notariusze, adwokaci i radcowie prawni przy określonych czynnościach, doradcy podatkowi, biura rachunkowe, kantory wymiany walut, komornicy, a także podmioty prowadzące działalność w zakresie walut wirtualnych i tworzenia spółek.

Do tej pory te podmioty działały według krajowych interpretacji, często znacznie łagodniejszych niż standardy bankowe. Po 26 lipca 2026 roku standardy AMLA obejmą w pierwszej kolejności instytucje finansowe i kredytowe, a docelowo również instytucje niefinansowe – a pełne stosowanie rozporządzenia AML przez wszystkie podmioty rusza 10 lipca 2027 roku.

Co to oznacza w praktyce dla konkretnych sytuacji życiowych:

Sytuacja	Kto będzie Cię weryfikować	Co będzie wymagane
Kupno lub sprzedaż mieszkania	Pośrednik nieruchomości + notariusz	Weryfikacja tożsamości, źródło finansowania, status beneficjenta rzeczywistego, dokumenty potwierdzające dochód lub majątek
Założenie spółki z o.o.	Notariusz lub platforma S24 (weryfikacja KAS) + bank otwierający rachunek	Dane wszystkich wspólników, beneficjent rzeczywisty, cel działalności, planowane transakcje
Dziedziczenie nieruchomości lub majątku	Notariusz + bank przy przelewie środków	Dokumenty spadkowe, weryfikacja tożsamości spadkobierców, oświadczenie o źródle majątku
Rozliczenie podatkowe przez biuro rachunkowe	Biuro rachunkowe jako instytucja obowiązana	Weryfikacja klienta, oświadczenie o działalności, dokumenty przy transakcjach powyżej progów AML
Wymiana walut powyżej 1 000 euro	Kantor	Dokument tożsamości, przy wyższych kwotach – oświadczenie o źródle środków
Obsługa prawna transakcji na majątku	Adwokat lub radca prawny	Weryfikacja klienta, ocena ryzyka, oświadczenie przy transakcjach nieruchomościowych i zarządzaniu aktywami

Źródło: ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 644), art. 2 ust. 1; rozporządzenie PE i Rady (UE) 2024/1624 (AMLR); projekty RTS AMLA z 9 lutego 2026 r.

Dla przeciętnego Polaka kupującego mieszkanie oznacza to, że zanim dojdzie do transakcji, zostanie zweryfikowany przez minimum 2 podmioty – pośrednika i notariusza – niezależnie od tego, co zrobi jego bank. Każdy z nich będzie działał według tych samych, zunifikowanych standardów AMLA. Odmowa odpowiedzi na pytania pośrednika lub notariusza może zablokować całą transakcję – bo instytucja obowiązana ma prawo i obowiązek wstrzymać obsługę klienta, którego nie może zweryfikować.

Przedsiębiorcy: gorszy wariant, który zaczyna się od wezwania do okienka

Osoby fizyczne w najgorszym razie tracą dostęp do aplikacji bankowej i muszą pojechać do oddziału. Przedsiębiorcy mają problem innej skali – i kilka nakładających się na siebie procedur.

Banki zastrzegają sobie prawo wezwania reprezentanta firmy do osobistego stawiennictwa, i mogą to zrobić zanim zablokują konto. Formularz dla podmiotu może wypełnić wyłącznie uprawniony reprezentant: prezes zarządu, wspólnik lub właściciel JDG. Nie księgowa. Nie pełnomocnik do rachunku. Nie pracownik. PKO BP wyznaczył klientom biznesowym termin 31 marca 2026 roku na dopełnienie obowiązków online – po tej dacie bank może wezwać reprezentanta osobiście. Podobne kampanie masowe prowadzą Santander i ING.

Firmy podlegają ostrzejszym procedurom z 3 powodów: większa liczba transakcji, bardziej skomplikowane struktury własnościowe i konieczność weryfikacji danych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych. Rozbieżność między danymi w ankiecie bankowej a wpisem w CRBR uruchamia podwyższony monitoring rachunku automatycznie – bez żadnej decyzji urzędnika.

Po 26 lipca 2026 roku banki będą musiały stosować rozszerzoną ocenę ryzyka klientów biznesowych z nową kategorią obejmującą struktury korporacyjne i powiązania z beneficjentami rzeczywistymi. Dla prostych spółek z o.o. z jednym właścicielem to formalność. Dla firm z bardziej skomplikowanymi strukturami lub powiązaniami zagranicznymi – potencjalnie kilka wizyt w oddziale i dostarczenie dokumentów potwierdzających.

Warszawa: ponad 570 tysięcy podmiotów i specyficzny problem IT-freelancerów

Według danych GUS na koniec 2024 roku w województwie mazowieckim zarejestrowanych było ponad 1 052 760 podmiotów gospodarczych – o 4,1 proc. więcej niż rok wcześniej. 54,8 proc. z nich, czyli ponad 570 tysięcy, miało siedzibę w samej Warszawie. To największe w Polsce skupisko firm i jednocześnie największa grupa klientów biznesowych narażonych na wezwanie reprezentanta do okienka.

Warszawa jest też zagłębiem jednoosobowych działalności w branżach IT, doradztwie i usługach finansowych. To właśnie te profile są szczególnie podatne na automatyczne flagi w systemach bankowych: duży, niezapowiedziany wpływ przy zadeklarowanych niskich obrotach to klasyczny sygnał uruchamiający dodatkowe pytania. Freelancer, który przez pół roku nie miał przychodów, a potem dostał 150 tys. zł za projekt – dla systemu wygląda podejrzanie, nawet jeśli wszystko jest w porządku. Po wejściu standardów AMLA automatyczna analiza takich wzorców transakcyjnych stanie się bardziej precyzyjna i częstsza.

Osobny problem dotyka stołecznego rynku nieruchomości. Warszawa generuje kilkanaście tysięcy transakcji kupna-sprzedaży nieruchomości rocznie – każda z nich przechodzi przez notariusza, a przy udziale pośrednika – przez dwa podmioty obowiązane jednocześnie. Po 26 lipca standardy weryfikacji przy każdej takiej transakcji zostaną ujednolicone z poziomem bankowym. Kupujący z nieudokumentowanym źródłem finansowania lub skomplikowaną strukturą majątkową może napotkać pytania, których wcześniej nikt nie zadawał.

Limit gotówki między firmami: projekt podwyżki w Sejmie, ale jeszcze nic pewnego

Przy okazji AML warto odnotować osobny wątek. 16 kwietnia 2026 roku posłowie klubu Centrum złożyli w Sejmie projekt nowelizacji zakładający podniesienie limitu płatności gotówkowych między przedsiębiorcami z 15 000 do 25 000 zł. Uzasadnienie: skumulowana inflacja w latach 2018-2026 wyniosła ok. 60 proc., przez co realna wartość progu z 2017 roku spadła do ok. 24 000 zł. Projekt jest na etapie konsultacji, a wejście w życie planowane jest na 1 stycznia 2027 roku – jeśli ustawa zostanie uchwalona.

Równolegle rozporządzenie PE i Rady (UE) 2024/1624 z 31 maja 2024 r. wprowadza od 10 lipca 2027 roku jednolity limit płatności gotówkowych w całej UE na poziomie 10 000 euro za transakcje profesjonalne. Nie obejmuje wypłat i wpłat gotówki w banku ani rozliczeń między osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności.

Typ transakcji	Obecny limit	Planowana zmiana	Termin
Płatność gotówkowa B2B	15 000 zł	25 000 zł (projekt w Sejmie)	1 stycznia 2027 (jeśli uchwalona)
Płatność gotówkowa za towar/usługę w UE	brak limitu unijnego	10 000 euro	10 lipca 2027
Transakcja wymagająca zgłoszenia do GIIF	15 000 euro	bez zmian	–
Wypłata gotówki z banku	bez limitu	bez zmian	–

Co to oznacza dla Ciebie? Pięć rzeczy do zrobienia zanim system zrobi to za Ciebie

1. Nie ignoruj ankiety AML – traktuj ją jak pismo urzędowe
Wypełnienie online zajmuje kilka minut i oszczędza wizyty w oddziale oraz blokady aplikacji. Autentyczna ankieta jest dostępna wyłącznie po zalogowaniu do oficjalnego serwisu bankowego (iPKO, Moje ING, Santander itp.). Banki nigdy nie wysyłają linków do formularzy weryfikacyjnych przez e-mail – taki link to phishing, nie ankieta AML.

2. Sprawdź, czy bank nie wyznaczył terminu, którego już nie ma
Klienci biznesowi PKO BP mieli termin 31 marca 2026 r. Jeśli go ominąłeś – sprawdź status w aplikacji i działaj. Santander i ING prowadzą własne kampanie z różnymi terminami. Zaloguj się i sprawdź, czy nie czeka na Ciebie oczekujące wezwanie.

3. Jeśli masz firmę – tylko reprezentant może wypełnić ankietę
Nie księgowa, nie pełnomocnik do rachunku. Prezes, wspólnik lub właściciel JDG osobiście – online lub w oddziale. Sprawdź też zgodność danych w ankiecie z wpisem w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych. Rozbieżność uruchamia podwyższony monitoring automatycznie.

4. Planujesz kupno mieszkania, zakładanie spółki lub dziedziczenie? Przygotuj dokumenty źródeł finansowania z wyprzedzeniem
Po 26 lipca pośrednik nieruchomości i notariusz będą weryfikować Cię według tych samych standardów co bank. Przygotuj zawczasu: wyciągi bankowe pokazujące skumulowanie środków, PIT za ostatnie 2 lata, dokumenty potwierdzające sprzedaż aktywów (auto, nieruchomość), potwierdzenia darowizny lub wypłaty z inwestycji. Brak dokumentów przy transakcji nieruchomościowej może zablokować ją w kancelarii notarialnej.

5. Zadbaj o spójność danych przed dużymi wpływami na konto
Jeśli deklarowałeś niskie obroty, a spodziewasz się większej kwoty – sprzedaż auta, mieszkania, projekt IT, spadek – przygotuj dokument potwierdzający źródło zanim pieniądze trafią na konto. System może poprosić o wyjaśnienia automatycznie, a posiadanie dokumentu gotowego skróci procedurę z tygodni do godzin.

---

Artykuł powstał na podstawie: ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 644); rozporządzenia PE i Rady (UE) 2024/1624 z 31 maja 2024 r. (AMLR); dyrektywy (UE) 2024/1640 (AMLD6); projektów RTS AMLA z 9 lutego 2026 r. (CDD, Business Relationships, sankcje sektora niefinansowego); komunikatu AMLA dot. pierwszego publicznego wysłuchania z 24 marca 2026 r. (amla.europa.eu); analizy A&L Goodbody z 9 lutego 2026 r. dot. konsultacji AMLA; analizy AMLYZE z 6 maja 2026 r. dot. RTS on Business Relationships i terminu 10 lipca 2026 r.; analizy PwC Polska „Nowy pakiet regulacji AML/CFT” (2024/2026); analizy iAML.com.pl „AML w 2026 roku” (styczeń 2026 r.); analizy ATL Law dot. instytucji obowiązanych w Polsce (luty 2026 r.); danych GUS/REGON dot. podmiotów w woj. mazowieckim (koniec 2024 r.); komunikatów PKO BP, Santander, ING dot. kampanii AML; danych Bankier.pl i Infor.pl dot. projektu nowelizacji limitu B2B (klub Centrum, 16 kwietnia 2026 r.).