Gigantyczne kary za brak paragonu. Urząd skarbowy ostrzega: tysiąc, 86 tys., a nawet kilkaset tysięcy złotych kary

Jeden gest przy kasie – machnięcie ręką i „nie trzeba” – i paragon ląduje na ladzie zamiast w portfelu. Większość z nas robi to odruchowo, bo i po co ten świstek? Tymczasem fiskus od lat tłumaczy, że ten zwykły wydruk chroni klienta bardziej, niż mu się wydaje. A porzucony paragon może wrócić jak bumerang – i to nie do sprzedawcy, ale właśnie do nas.

Za brak paragonu nawet 86 tys. zł kary. Skąd ta kwota?

W przypadku stwierdzenia naruszenia standardowa kara za niewydanie paragonu wynosi 1 000 zł. To jednak dopiero dolny pułap – i stosowany zazwyczaj przy incydentalnych, drobnych przypadkach. Jeżeli brak paragonu zostanie zakwalifikowany jako wykroczenie skarbowe, górna granica kary grzywny sięga 86 tys. zł. Jeśli czyn zostanie oceniony jako przestępstwo skarbowe, konsekwencje rosną do 180 stawek dziennych – a każda stawka liczona jest w tysiącach złotych, co w skrajnych przypadkach daje kary sięgające kilkuset tysięcy złotych. Kwalifikacja zależy od wartości ukrytych transakcji, skali procederu i tego, czy uchybienia miały charakter incydentalny czy systemowy. Kary finansowe w 2026 roku są powiązane z wysokością minimalnego wynagrodzenia, więc ich dotkliwość rośnie automatycznie razem z płacą minimalną. Jeśli kontroler stwierdzi naruszenie na miejscu, najczęściej nakłada mandat natychmiast. Odmowa jego przyjęcia skutkuje skierowaniem sprawy do sądu.

Sprzedawca musi, klient nie musi. Ale skarbówka apeluje

Obowiązek jest po jednej stronie lady: sprzedawca musi wydać paragon zawsze, bez względu na to, czy klient o niego prosi, czy wyraźnie deklaruje, że go nie chce. Nie zwalnia z tego ani pośpiech przy kasie, ani awaria drukarki fiskalnej – w takim przypadku sprzedaż powinna zostać wstrzymana do czasu naprawy sprzętu. Kasa fiskalna musi zaewidencjonować transakcję najpóźniej w momencie przyjęcia zapłaty, niezależnie od formy płatności – gotówka, karta czy BLIK. Reguła jest twarda i nie ma od niej wyjątków.

Klient natomiast nie ma obowiązku brania paragonu ani tym bardziej zabierania go ze sklepu. Skarbówka jednak apeluje o uwagę. Jeśli przy kasie w ogóle nie pojawia się wydruk lub wręczany papier nie wygląda jak standardowy paragon fiskalny, fiskus zachęca do złożenia zgłoszenia – do wyboru jest aplikacja e-Paragony, całodobowa infolinia KAS, kontakt mailowy lub osobista wizyta w urzędzie skarbowym. Co ważne, do zgłoszenia nie jest potrzebny żaden dowód zakupu. Wystarczy opisać zdarzenie i wskazać miejsce sprzedaży. Zgłoszenia mogą być anonimowe.

Porzucony przy kasie paragon może okraść twojego sprzedawcę. I nie tylko jego

Tu zaczyna się część, o której mało kto myśli stojąc przy kasie. Paragon zostawiony na ladzie nie zawsze trafia do kosza. Fiskus od lat odnotowuje przypadki nieuczciwych pracowników, którzy na podstawie porzuconych przez klientów dowodów zakupu anulują transakcje lub nabijają puste faktury – w efekcie kradnąc pracodawcę i jednocześnie zaniżając przychody firmy, co przekłada się na mniejszy podatek odprowadzony do budżetu. To schemat, który działa wyłącznie dlatego, że klient zostawił paragon przy kasie. Skarbówka wprost apeluje, by zabierać wydruk ze sobą i wyrzucać go dopiero po zniszczeniu – nawet jeśli wydaje się całkowicie zbędny.

Porzucony paragon może być też ponownie „nabity” na kasę – mechanizm polega na tym, że ta sama sprzedaż zostaje zaewidencjonowana ponownie z zerowym obrotem, co pozwala na fikcyjne zmniejszenie przychodu. W efekcie klient staje się mimowolnym uczestnikiem oszustwa – nie ponosząc żadnej odpowiedzialności, ale realnie przyczyniając się do strat budżetu państwa i nieuczciwości wobec konkurencji, która podatki płaci uczciwie.

Bez paragonu reklamacja to droga przez mękę

Poza argumentami fiskalnymi jest jeszcze jeden, bardzo osobisty powód, żeby paragon zabrać. Stanowi on podstawowy dowód w każdej sprawie konsumenckiej – przy zwrocie towaru, reklamacji, sporze ze sprzedawcą o cenę. Skarbówka podkreśla, że paragon jest ostatecznym potwierdzeniem prawidłowego rozliczenia transakcji i dowodem, że klient nie zapłacił ani złotówki więcej niż wskazywała cenówka.

Jeśli kupiłeś wadliwy sprzęt, a paragon nie został wydany – albo wydany, ale wyrzucony przy kasie – nie masz podstawy do żądania zwrotu pieniędzy ani uznania reklamacji. Z prawnego punktu widzenia sytuacja wygląda jak brak transakcji. Owszem, można próbować dochodzić swoich praw w inny sposób – potwierdzenie płatności kartą, zeznania świadków, wyciąg z konta – ale to droga znacznie dłuższa, droższa i mniej skuteczna. Paragon to dowód, który rozstrzyga spory w kilka minut. Jego brak potrafi z prostego zwrotu zrobić miesiące korespondencji lub sądowy spór.

Szczególnie narażeni na takie ryzyko są klienci kupujący droższy sprzęt RTV i AGD, usługi remontowe lub budowlane. Jeśli ekipa remontowa nie wystawiła paragonu ani faktury, a po tygodniu pojawią się usterki – dochodzenie odszkodowania bez żadnego dowodu zakupu jest prawdziwym wyzwaniem. Sąd może oddalić roszczenie wyłącznie z powodu braku dokumentów potwierdzających wykonanie usługi. Warto też pamiętać, że przy ewentualnej kontroli skarbowej dotyczącej własnych wydatków, paragon jest najlepszym dowodem legalnego i opłaconego nabycia towaru.

E-paragon, czyli koniec z „nie mam gdzie trzymać”

Jednym z częstszych argumentów za zostawianiem paragonu przy kasie jest zapchany portfel i bałagan z papierkami. Od września 2023 roku ten problem stracił rację bytu. Ministerstwo Finansów uruchomiło system e-paragonów – aplikację, która łączy się z rządowym HUB-em Paragonowym i pozwala otrzymywać dowody zakupu bezpośrednio na smartfon. Wszystkie paragony lądują w jednym miejscu, są zawsze dostępne i nigdzie się nie gubią. To wygodne nie tylko ze względów podatkowych – ułatwia też przechowywanie dokumentów potrzebnych do reklamacji czy rozliczenia wydatków służbowych. Warunkiem jest to, że dany sklep lub punkt usługowy obsługuje system. W praktyce podłączone są do niego coraz szerzej dystrybutorzy i sieci handlowe.

Dla tych, którzy wciąż wolą papier – skarbówka ma jedną prośbę: zabrać wydruk ze sklepu i wyrzucić dopiero w domu. Nie przy kasie, nie do koszyka przy wyjściu ze sklepu, nie na ławce przy parkingu. Ten mały gest eliminuje ryzyko, że czyjś porzucony papierek stanie się narzędziem do okradania pracodawcy i zaniżania podatków. A przy okazji zostawia w rękach klienta jedyny dokument, który – gdyby cokolwiek poszło nie tak z zakupionym towarem – otwiera drogę do szybkiego dochodzenia swoich praw.