Ile gotówki trzymać w domu? Holandia i Szwecja podały kwoty, Europa już się przygotowuje
Pieniądze na koncie mogą być dostępne, a płatność w sklepie i tak się nie uda. Europejskie banki centralne uwzględniają taki scenariusz w zaleceniach dla mieszkańców i wskazują, jaki zapas banknotów warto przygotować. Za podanymi kwotami stoją jednak różne założenia, które mają znaczenie również dla rodziny robiącej zakupy w Warszawie czy na Mazowszu.

Holandia: 70 euro na dorosłego i 30 euro na dziecko na pierwsze trzy dni
Holenderskie zalecenie dotyczy sytuacji, w której płatności elektroniczne są niedostępne przez 72 godziny. Na ten czas wskazano około 70 euro na każdą osobę dorosłą oraz 30 euro na dziecko. Rekomendację opublikowano 20 maja 2025 roku w ramach Narodowego Forum ds. Systemu Płatniczego, skupiającego między innymi bank centralny De Nederlandsche Bank, banki, organizacje konsumenckie i handel. Gotówka ma służyć pokryciu najpotrzebniejszych wydatków, takich jak jedzenie, woda i transport.
Dla dwóch dorosłych i dwojga dzieci daje to 200 euro: dwa razy 70 euro oraz dwa razy 30 euro. Przy trojgu dzieci suma rośnie do 230 euro, a dla jednego dorosłego z jednym dzieckiem wynosi 100 euro. DNB zaznacza, że potrzebną kwotę należy dostosować do własnej sytuacji, w tym wydatków na leki czy zwierzęta. Zaleca również połączenie mniejszych banknotów z monetami, aby łatwiej było zapłacić możliwie odliczoną sumę.
Są już dane pokazujące, jak mieszkańcy przyjęli tę poradę. W badaniu opisanym przez DNB 25 lutego 2026 roku, obejmującym ponad 1700 konsumentów, 71 proc. znało zalecenie, a 58 proc. miało wskazaną kwotę w domu. Wśród osób dysponujących mniejszym zapasem mniej więcej co trzecia odpowiadała, że jeszcze nie zdążyła go przygotować. Bank przypomniał przy tej okazji, że rezerwę można budować stopniowo, odkładając między innymi resztę otrzymywaną podczas zwykłych zakupów.
Szwecja: 1000 koron na dorosłego, ale założeniem jest tydzień zakupów
Szwedzki Riksbank w rekomendacjach ogłoszonych 4 marca 2026 roku wskazał około 1000 koron szwedzkich na osobę dorosłą. W komunikacie wyjaśnił, że jest to orientacyjna kwota na tydzień podstawowych zakupów. Liczba domowników i ich szczególne potrzeby mogą uzasadniać inny zapas. Bank zaznacza przy tym, że nawet mniejsza suma poprawia przygotowanie gospodarstwa domowego. Dla dwóch dorosłych sam punkt odniesienia wynikający z tej reguły wynosi więc 2000 koron.
W raporcie płatniczym z marca 2026 roku Riksbank podał także podstawę obliczeń. Uwzględniono szacunki szwedzkiej agencji konsumenckiej dotyczące wydatków na żywność z 2025 roku oraz dane statystyczne o wydatkach samotnej osoby dorosłej. Kwoty przeliczono na tydzień i powiększono o niewielki dodatek. To istotna informacja dla odbiorcy: rekomendacja odnosi się do podstawowych zakupów w szwedzkich warunkach, podczas gdy holenderskie 70 i 30 euro obejmuje pierwsze trzy dni.
Riksbank łączy gotówkę z dostępem do innych sposobów zapłaty. Wymienia fizyczne karty, znajomość ich kodów PIN, płatności mobilne oraz, w miarę możliwości, karty należące do różnych organizacji płatniczych. Chodzi o możliwość skorzystania z drugiej drogi, gdy jedna przestaje działać. Dla polskiego czytelnika ważna jest sama zasada: warto sprawdzić, czy posiadane metody rzeczywiście dają alternatywę przy awarii konkretnego banku lub systemu, a także zachować dostęp do banknotów i monet.
W Polsce jest zalecenie posiadania gotówki, ale bez jednej kwoty od NBP
Narodowy Bank Polski nie wskazał jednolitej sumy, którą każde gospodarstwo domowe powinno przechowywać na awarię. W odpowiedzi rzecznika NBP Macieja Antesa, przytoczonej przez „Fakt” 16 października 2026 roku, nacisk położono na funkcjonowanie obrotu gotówkowego. „Narodowy Bank Polski podejmuje szereg działań mających na celu zapewnienie akceptacji i dostępności gotówki oraz bezpieczeństwa obrotu gotówkowego” – przekazał rzecznik. Jest to stanowisko dotyczące dostępności pieniądza, bez wyznaczenia domowego zapasu w złotych.
Polski rządowy „Poradnik bezpieczeństwa” umieszcza gotówkę w różnych nominałach wśród domowych zapasów na minimum trzy dni. Również w tej części nie podaje konkretnej sumy. Przy planowaniu rezerwy trzeba więc uwzględnić własne wydatki oraz to, co już znajduje się w domu. Rodzina mająca przygotowaną żywność i wodę będzie potrzebowała innej kwoty na bieżące zakupy niż gospodarstwo, które dopiero podczas awarii musiałoby kupić większość potrzebnych produktów.
| Kraj i źródło zalecenia | Wskazana gotówka | Założony okres i przeznaczenie |
|---|---|---|
| Holandia, forum rynku płatniczego z udziałem DNB | Około 70 euro na dorosłego i 30 euro na dziecko | Pierwsze 72 godziny zakłóceń; najpotrzebniejsze wydatki. |
| Szwecja, Riksbank | Około 1000 koron szwedzkich na dorosłego | Tydzień podstawowych zakupów; kwota orientacyjna. |
| Polska, rządowy „Poradnik bezpieczeństwa” | Gotówka w różnych nominałach, bez podanej sumy | Element domowych zapasów na minimum trzy dni. |
Jak policzyć potrzebną kwotę w złotych. Przykład dla rodziny
Najbardziej użyteczny rachunek zaczyna się od wydatków, których przez kilka dni nie da się odłożyć. Warto przejrzeć ostatnie zakupy, uwzględnić dojazdy oraz szczególne potrzeby domowników. Następnie trzeba odjąć rzeczy, które już są przygotowane i rzeczywiście wystarczą na wybrany okres. Kwota trzymana na awarię ma odpowiadać na pytanie, za co będzie trzeba zapłacić w tym czasie. Samo porównanie salda konta albo miesięcznego wynagrodzenia niewiele mówi o tej potrzebie.
Przykład rachunkowy: gospodarstwo przyjmuje, że dodatkowe, niezbędne zakupy kosztowałyby 100 zł dziennie. Na trzy dni daje to 300 zł. Jeżeli do własnego planu dopisze 150 zł na potrzebny dojazd i 50 zł na pozostały pilny wydatek, otrzyma 500 zł. To wynik przyjętych w przykładzie założeń. Rodzina, która oszacuje dzienne zakupy na 60 zł i nie potrzebuje dodatkowego transportu, uzyska znacznie niższą sumę; przy większych potrzebach rachunek wzrośnie.
Przed odłożeniem pieniędzy dobrze sprawdzić, czy planowane wydatki będą w ogóle możliwe do zrealizowania w danej sytuacji. Przy awarii jednego systemu płatności sklep może nadal prowadzić sprzedaż, natomiast przy rozległym braku prądu dostępność usług może być ograniczona. Dlatego w obliczeniach znaczenie mają zarówno gotówka, jak i przygotowane wcześniej podstawowe produkty. Rozsądny budżet obejmuje potrzebne zakupy w miejscach, które mogą działać, oraz możliwość zmiany planu w zależności od zasięgu awarii.
Warszawa i Mazowsze: liczą się też dojazdy i odpowiednie nominały
Osoba dojeżdżająca do Warszawy powinna pomyśleć o pieniądzach dostępnych podczas podróży. Rezerwa pozostawiona w domu nie pomoże przy zakupie potrzebnym po drodze. Warto więc oddzielnie uwzględnić niewielką kwotę w portfelu oraz zapas domowy i sprawdzić, jak można kupić bilet na swojej trasie. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy zwykle cała płatność odbywa się w aplikacji, a telefon jest jednocześnie jedynym narzędziem dostępu do banku.
Konkretny przykład daje Warszawska Kolej Dojazdowa. W informacji o zakupie biletów w automatach stacjonarnych WKD wskazuje płatność gotówką w postaci bilonu, obok karty i BLIKA. Przewoźnik podaje także limit 50 monet przy jednej płatności. Przygotowując pieniądze na zwykły przejazd, warto więc uwzględnić zasady danego urządzenia. Same banknoty w portfelu mogą nie wystarczyć do skorzystania z wybranego sposobu zakupu. Działanie automatu wymaga również sprawnej infrastruktury.
W codziennych zakupach przydają się mniejsze banknoty, na przykład 10, 20 i 50 zł, oraz część rezerwy w monetach. Pozwalają ograniczyć potrzebę wydawania dużej reszty przy drobnych rachunkach. Odkładając zapas, można wykorzystać banknoty i bilon otrzymywane przy płaceniu gotówką, a później dopasować ich układ do własnych zakupów. Tę praktyczną stronę przygotowań podkreślają zarówno zagraniczne banki centralne, jak i polski poradnik, który wskazuje różne nominały jako część domowego wyposażenia.
Jak przygotować rezerwę, z której rzeczywiście da się skorzystać
Najpierw warto ustalić okres, na jaki przygotowuje się gospodarstwo, oraz spisać podstawowe wydatki. Potem można sprawdzić, jaka kwota jest już dostępna w domu i w portfelach domowników. Brakującą część da się odkładać stopniowo, w tempie dopasowanym do budżetu. DNB w swoich zaleceniach wprost opisuje spokojne budowanie zapasu w kolejnych miesiącach. Regularne odkładanie drobnych kwot pozwala jednocześnie sprawdzić, jakie nominały najczęściej są potrzebne przy zwykłych płatnościach.
W domu dobrze ustalić bezpieczne miejsce przechowywania i zasady korzystania z rezerwy, tak aby w razie potrzeby odpowiedni domownik mógł po nią sięgnąć. Po wykorzystaniu części pieniędzy trzeba zaplanować uzupełnienie, a przy zmianie sytuacji rodzinnej ponownie przeliczyć wydatki. Narodziny dziecka, inne dojazdy albo nowe stałe potrzeby mogą zmienić potrzebną sumę. Warto wracać do tego rachunku przy przeglądaniu domowych zapasów, ponieważ posiadana gotówka i przygotowane produkty służą temu samemu planowi.
Równolegle należy sprawdzić dostęp do fizycznej karty i możliwość skorzystania z innych metod zapłaty. Przykładowo przy problemie z jedną kartą może działać druga, natomiast przy awarii łączności większe znaczenie zyskuje gotówka tam, gdzie sprzedawca nadal może ją przyjąć. Przygotowanie polega na zapewnieniu sobie kilku dostępnych możliwości. Ostateczna suma w złotych powinna wynikać z liczby domowników, wybranego okresu oraz konkretnych wydatków, które rodzina będzie musiała ponieść mimo utrudnień.
Źródła: De Nederlandsche Bank, gotówka w zestawie awaryjnym; DNB, badanie konsumentów z 25 lutego 2026 r.; Sveriges Riksbank, rekomendacje z 4 marca 2026 r.; Riksbank, raport płatniczy 2026; Riksbank, przygotowanie mieszkańców do zakłóceń w płatnościach; „Fakt”, odpowiedź rzecznika NBP zacytowana 16 października 2026 r.; rządowy „Poradnik bezpieczeństwa”, przygotowanie otoczenia; WKD, zakup w biletomacie stacjonarnym. Stan informacji: 16 listopada 2026 r. Obliczenia dla gospodarstw domowych: opracowanie własne.
Redaktor naczelny serwisu. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych na Uniwersytecie Warszawskim z blisko 20-letnim doświadczeniem w mediach. Specjalista ds. strategii informacyjnych i komunikacji kryzysowej. Wieloletni praktyk rynków finansowych. W swoich tekstach łączy warsztat dziennikarski z praktyczną wiedzą o podatkach, inwestowaniu i mechanizmach rynkowych, tłumacząc zawiłości ekonomii na język codzienny.