Jeden błąd przy zmianie pracy i stracisz tysiące złotych. Jak ratować świadczenie?

Program „Aktywny Rodzic”, znany szerzej jako „babciowe”, wszedł w 2026 rok z nowymi wyzwaniami dla beneficjentów. Choć system wypłat wydaje się automatyczny, zmiana formy zatrudnienia, przejście na własną działalność czy nawet krótka przerwa między umowami mogą stać się powodem wstrzymania przelewów. Eksperci ostrzegają: nowe wzory wniosków wymagają precyzji, a ZUS zyskał potężne narzędzia do automatycznej weryfikacji naszych dochodów w czasie rzeczywistym

Od momentu wprowadzenia reformy, tysiące polskich rodzin korzysta z trzech filarów wsparcia: „Aktywni rodzice w pracy”, „Aktywnie w żłobku” oraz „Aktywnie w domu”. Jednak to ten pierwszy komponent, oferujący 1500 zł miesięcznie (lub 1900 zł w przypadku dzieci z niepełnosprawnością), budzi najwięcej kontrowersji w obliczu dynamicznych zmian na rynku pracy.

Pułapka „minimalnego progu aktywności”

Kluczowym warunkiem otrzymania pełnej kwoty 1500 zł jest wykazanie odpowiedniej podstawy składek emerytalno-rentowych. W 2026 roku, wraz ze wzrostem płacy minimalnej, progi te uległy zmianie.

Aby utrzymać świadczenie, oboje rodziców musi wykazać podstawę składek o łącznej wysokości co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia. Co ważne, każde z rodziców z osobna musi deklarować podstawę nie niższą niż 50% płacy minimalnej (z wyjątkiem osób prowadzących działalność na preferencyjnych warunkach).

Gdzie leży pułapka? Przy zmianie formy zatrudnienia, np. z umowy o pracę na umowę zlecenie lub B2B, często dochodzi do tzw. „luki składkowej”. Jeśli w danym miesiącu kalendarzowym suma Twoich składek spadnie poniżej wymaganego progu choćby o złotówkę, ZUS ma prawo automatycznie zakwalifikować Cię do niższego świadczenia („Aktywnie w domu” – 500 zł) lub całkowicie wstrzymać wypłatę.

Zmiana pracy a ciągłość świadczenia: Instrukcja krok po kroku

Jeśli planujesz zmianę pracodawcy w 2026 roku, musisz działać proaktywnie. System ZUS nie zawsze „widzi” intencje płatnika, opierając się jedynie na raportach RCA wysyłanych przez księgowość.

1. Zadbaj o daty: Rozwiązanie umowy u jednego pracodawcy w połowie miesiąca i rozpoczęcie u drugiego po kilku dniach przerwy może spowodować, że podstawa składek w tym konkretnym miesiącu będzie za niska.
2. Aktualizacja wniosku: Każda trwała zmiana formy zatrudnienia powinna zostać zgłoszona przez portal PUE ZUS (eZUS). Nowe formularze na 2026 rok zawierają sekcję „Oświadczenie o zmianie statusu zawodowego”, która pozwala uniknąć postępowania wyjaśniającego.
3. Własna działalność gospodarcza: Przejście na „Ulga na start” jest akceptowane przez program, ale pod warunkiem, że suma ubezpieczeń z innych tytułów dopełnia wymagany próg. W 2026 roku wzmożono kontrole osób na ryczałcie – ZUS sprawdza, czy działalność nie jest fikcyjna jedynie w celu poboru świadczenia.

Pułapki w nowych wnioskach na 2026 rok

Nowa wersja interfejsu w systemie eZUS wprowadziła kilka pól, które rodzice wypełniają „na pamięć”, co bywa zgubne:

• Błędne przypisanie opiekuna: W komponencie „Aktywni rodzice w pracy” musisz wskazać osobę sprawującą opiekę (np. nianię lub babcię). W 2026 roku ZUS wymaga podania numeru PESEL tej osoby do celów statystycznych i analitycznych. Brak tych danych skutkuje odrzuceniem wniosku.
• Łączenie programów: Nie można pobierać jednocześnie „Aktywnie w żłobku” i „Aktywni rodzice w pracy”. Rodzice często popełniają błąd, składając wniosek o 1500 zł, podczas gdy dziecko wciąż figuruje w rejestrze żłobkowym. W takim przypadku system generuje błąd i blokuje oba świadczenia do czasu wyjaśnienia sprawy.

Co z umowami zlecenie i dzieło?

W 2026 roku przepisy dotyczące „ozusowania” wszystkich umów zlecenie są już w pełni dojrzałe. Dla beneficjentów „Aktywnego Rodzica” to paradoksalnie dobra wiadomość – każda złotówka zlecenia liczy się do progu aktywności zawodowej. Problemem pozostają umowy o dzieło, które nadal nie stanowią tytułu do ubezpieczeń społecznych. Jeśli Twoja zmiana pracy polega na przejściu z etatu na „dzieło”, stracisz prawo do 1500 zł miesięcznie.

Jak nie stracić pieniędzy? Eksperci radzą

Według analityków rynku pracy, kluczem do sukcesu w 2026 roku jest monitoring profilu na PUE ZUS.

„Rodzice powinni sprawdzać zakładkę 'Świadczenia’ co najmniej raz w miesiącu, zaraz po terminie płatności składek przez pracodawcę (zazwyczaj po 15. dniu miesiąca). Wszelkie alerty o rozbieżnościach w składkach dają czas na złożenie korekty, zanim ZUS wyda decyzję o odebraniu środków” – doradza ekspert ds. zabezpieczenia społecznego.

Pamiętaj również o kryterium wieku. Świadczenie przysługuje do końca miesiąca, w którym dziecko kończy 35. miesiąc życia. Jeśli w tym samym czasie zmieniasz pracę, upewnij się, że rozliczenie końcowe z poprzednim pracodawcą (np. ekwiwalent za urlop) nie zaburzy obrazu Twoich dochodów w systemie.

Podsumowanie: Twoja check-lista na 2026 rok

• Sprawdź kwotę brutto: Czy po zmianie pracy Twoja podstawa składek to minimum 50% płacy minimalnej (2331 zł brutto w I połowie 2026 r.)?
• Monitoruj drugiego rodzica: Pamiętaj, że Wasze dochody sumują się do wspólnego progu 100%. Jeśli partner traci pracę, Ty musisz zarabiać więcej, by utrzymać świadczenie.
• Czytaj PUSH-e z ZUS: Od stycznia 2026 aplikacja mZUS wysyła powiadomienia o konieczności uzupełnienia danych. Nie ignoruj ich.

Bezpieczeństwo finansowe Twojej rodziny w ramach programu „Aktywny Rodzic” zależy dziś bardziej od Twojej uważności w dokumentach niż od samej opieki nad dzieckiem. W dobie pełnej cyfryzacji ZUS-u, każdy błąd w formularzu jest wyłapywany w ciągu kilku sekund.