Masz dom? Sprawdź datę ostatniego protokołu. Ten obowiązkowy przegląd trzeba zrobić co najmniej raz na 5 lat

Właściciel domu jednorodzinnego powinien pamiętać nie tylko o corocznej kontroli instalacji gazowej i przewodów kominowych. Prawo budowlane przewiduje również szerszy obowiązek wykonywany co najmniej raz na 5 lat. Kontrola obejmuje m.in. instalację elektryczną i piorunochronną, zabezpieczenia przeciwporażeniowe, izolację przewodów oraz uziemienia. Brak wymaganej kontroli oznacza niedopełnienie obowiązku wynikającego z Prawa budowlanego i może skutkować grzywną.

Przepisy dotyczą nie tylko bloków, biurowców czy obiektów należących do firm. Pięcioletnia kontrola obejmuje również budynki mieszkalne jednorodzinne. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego przypomina, że odpowiedzialność za zapewnienie odpowiednich kontroli spoczywa na właścicielu albo zarządcy obiektu.

Co 5 lat trzeba zrobić znacznie więcej niż obejrzeć gniazdka

Podstawą jest art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Przynajmniej raz na pięć lat należy sprawdzić stan techniczny i przydatność do użytkowania obiektu budowlanego, jego estetykę oraz otoczenie.

W ramach tej kontroli obowiązkowo bada się również instalację elektryczną i piorunochronną. Przepisy wskazują dokładnie, że kontrola ma objąć m.in.:

• sprawność połączeń, osprzętu i zabezpieczeń,
• środki ochrony przed porażeniem,
• oporność izolacji przewodów,
• uziemienia instalacji i urządzeń.

Nie jest to więc zwykłe oglądanie przewodów albo sprawdzenie, czy „prąd działa”. Potrzebne są odpowiednie pomiary i ocena wykonana przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje.

Dom jednorodzinny również podlega temu obowiązkowi

Wokół przeglądów domów jednorodzinnych istnieje sporo nieporozumień, ponieważ w niektórych przypadkach są one zwolnione z części corocznej kontroli budowlanej.

Nie oznacza to jednak zwolnienia ze wszystkiego.

GUNB wyjaśnia, że właściciele domów jednorodzinnych są zwolnieni z określonej części rocznej kontroli dotyczącej elementów narażonych na wpływy atmosferyczne. Nadal obowiązują ich jednak inne wymagane kontrole, w tym kontrola pięcioletnia z art. 62 ust. 1 pkt 2.

To właśnie podczas niej sprawdzana jest instalacja elektryczna i piorunochronna.

To nie jest to samo co coroczny przegląd komina

Właściciele często kojarzą obowiązkowe kontrole przede wszystkim z kominiarzem.

Tymczasem przepisy przewidują różne zakresy i częstotliwości kontroli.

Co najmniej raz w roku należy kontrolować m.in. instalację gazową oraz przewody kominowe: dymowe, spalinowe i wentylacyjne. Natomiast co najmniej raz na 5 lat dochodzi szersza kontrola obiektu, obejmująca między innymi instalację elektryczną i piorunochronną.

GUNB zaznacza wręcz, że przy zwykłej kontroli rocznej nie ma obowiązku badania instalacji elektrycznej. Ten element pojawia się w kontroli pięcioletniej.

„Raz na 5 lat” nie zawsze oznacza dokładnie 1825 dni

Ważne jest również prawidłowe liczenie terminu.

GUNB wyjaśnia, że jeśli kontrolę wykonano np. w 2021 roku, następną można przeprowadzić w dowolnym miesiącu 2026 roku. Nie chodzi więc o konieczność wykonania badania dokładnie w piątą rocznicę poprzedniego protokołu.

Przepisy mówią o przeprowadzeniu kontroli co najmniej raz na 5 lat. Można oczywiście wykonywać ją częściej, jeśli istnieje taka potrzeba.

Dla właściciela domu najprostsza zasada brzmi więc: sprawdzić datę ostatniego protokołu i ustalić, w którym roku przypada następna kontrola.

Nowy dom? Pierwsza kontrola dopiero po upływie 5 lat

GUNB wyjaśnił również sytuację nowych budynków.

Jeżeli obiekt jest użytkowany krócej niż pięć lat i ma przejść pierwszą kontrolę tego rodzaju, powinna ona zostać wykonana po upływie pięciu lat.

Urząd podaje przykład: jeśli budynek oddano do użytkowania w sierpniu 2022 roku, pierwszą kontrolę pięcioletnią należy przeprowadzić w 2027 roku – w dowolnym miesiącu tego roku.

Kto może sprawdzić instalację?

Nie wystarczy poprosić dowolnego fachowca.

GUNB wskazuje, że kontrolę instalacji elektrycznych i piorunochronnych mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane albo wymagane kwalifikacje do wykonywania dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci energetycznych.

Po kontroli właściciel powinien otrzymać dokumentację potwierdzającą jej wykonanie oraz wyniki przeprowadzonych badań.

To szczególnie ważne wtedy, gdy wykryte zostaną usterki wymagające naprawy.

Kontrola może wykryć rzeczy, których właściciel sam nie zauważy

Instalacja elektryczna może działać pozornie prawidłowo, mimo że jej parametry bezpieczeństwa nie są już właściwe.

Problemem mogą być m.in. zużyta izolacja, nieprawidłowe połączenia, wadliwe zabezpieczenia przeciwporażeniowe czy niesprawne uziemienie.

Dlatego ustawowy zakres kontroli nie ogranicza się do sprawdzenia, czy gniazdko działa. Prawo wymaga także badań oporności izolacji przewodów i uziemień instalacji oraz aparatów.

W przypadku starszych domów ma to szczególne znaczenie, ponieważ część instalacji mogła być wielokrotnie rozbudowywana lub modernizowana.

Brak przeglądu może oznaczać grzywnę

To obowiązek wynikający wprost z ustawy, a nie dobrowolne zalecenie.

GUNB przypomina, że osoba, która nie zapewnia wykonania wymaganej kontroli okresowej, może podlegać karze grzywny. Podstawą jest art. 93 Prawa budowlanego.

Przepisy przewidują również dalej idące konsekwencje w sytuacjach związanych z niewłaściwym utrzymaniem budynku lub niezapewnieniem bezpieczeństwa jego użytkowania.

Nie oznacza to jednak, że za każdy spóźniony protokół właściciel automatycznie otrzyma określoną, z góry ustaloną kwotę mandatu. Zakres odpowiedzialności zależy od konkretnej sytuacji.

W roku kontroli pięcioletniej można połączyć część obowiązków

Jeżeli w tym samym roku przypada również obowiązkowa kontrola roczna, nie zawsze trzeba organizować całkowicie oddzielne wizyty.

GUNB wyjaśnia, że właściciel lub zarządca może przeprowadzić jedną wspólną kontrolę, jeżeli obejmie ona pełny zakres wymagany zarówno dla kontroli rocznej, jak i pięcioletniej. Protokół musi wtedy potwierdzać wykonanie obu obowiązków.

W przypadku domu z gazem i przewodami kominowymi można więc odpowiednio zaplanować terminy, pamiętając, że poszczególne elementy instalacji mogą wymagać fachowców o różnych kwalifikacjach.

Warto dziś znaleźć ostatni protokół

Właściciel domu powinien przede wszystkim sprawdzić, kiedy ostatnio wykonano pełną kontrolę pięcioletnią, a nie tylko wizytę kominiarza czy serwis kotła.

Jeżeli ostatnia była w 2021 roku, w 2026 roku przypada kolejna.

Jeżeli natomiast ktoś od wielu lat nie wykonywał pomiarów instalacji elektrycznej i nie posiada protokołu potwierdzającego kontrolę, powinien zweryfikować swoją sytuację.

Bo w tym przypadku nie chodzi tylko o formalność.

Prawo budowlane wymaga kontroli co najmniej raz na pięć lat, a jednym z jej obowiązkowych elementów jest badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej.