Masz piec lub kominek? Grozi nawet 5 tys. zł kary. Na Mazowszu obowiązują surowe przepisy

Właściciele domów, mieszkańcy korzystający z kominków i osoby ogrzewające budynki węglem lub drewnem powinni sprawdzić swoje instalacje grzewcze. Na Mazowszu obowiązują przepisy, których naruszenie może oznaczać nawet 5 tys. zł grzywny. Część zakazów weszła w życie już kilka lat temu, a kolejne ograniczenia zaczną obowiązywać 1 stycznia 2028 roku. Szczególne zasady dotyczą Warszawy i dziewięciu otaczających ją powiatów.

Wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego 2026/2027 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie przypomina o obowiązkach związanych z ogrzewaniem budynków. Nie chodzi wyłącznie o spalanie niedozwolonych materiałów. Przepisy określają również, jakie kotły można użytkować, jakim paliwem wolno w nich palić i kiedy konieczna jest wymiana urządzenia.

Nieznajomość przepisów może mieć kosztowne konsekwencje. Kontrolerzy mogą sprawdzić zarówno wykorzystywane paliwo, jak i parametry techniczne instalacji. Co istotne, regulacje obejmują nie tylko prywatne domy, ale również inne ogrzewane budynki.

Nawet 5 tys. zł kary. Kontrolerzy mogą sprawdzić twój piec

Podstawą obowiązujących ograniczeń jest mazowiecka uchwała antysmogowa. Przyjęto ją w 2017 roku, a następnie zmieniono w 2022 roku. Przepisy obejmują całe województwo mazowieckie, choć w niektórych jego częściach obowiązują dodatkowe zakazy.

W przypadku instalacji objętych uchwałą znaczenie mają trzy kwestie: rodzaj urządzenia grzewczego, jego parametry techniczne oraz jakość stosowanego paliwa.

Za naruszenie przepisów można otrzymać mandat do 500 zł. Jeżeli sprawa trafi do sądu, grzywna może wynieść nawet 5 tys. zł. Kara nie jest automatycznie nakładana w maksymalnej wysokości. Wszystko zależy od okoliczności konkretnego wykroczenia.

Ograniczenia dotyczą m.in. użytkowników kotłów, pieców i kominków, w których spalane są paliwa stałe. Obejmują również instalacje służące do ogrzewania warsztatów, szklarni i innych obiektów, a nie tylko budynków mieszkalnych.

Tych paliw nie wolno używać. Zakaz obowiązuje od kilku lat

Jednym z najważniejszych elementów uchwały są ograniczenia dotyczące opału. Od 1 lipca 2018 roku na Mazowszu zabronione jest stosowanie w instalacjach objętych przepisami:

• Mułów i flotokoncentratów węglowych oraz paliw wytwarzanych z ich wykorzystaniem.
• Węgla brunatnego i paliw stałych produkowanych na jego bazie.
• Węgla kamiennego w postaci sypkiej o uziarnieniu od 0 do 3 mm.
• Biomasy o wilgotności przekraczającej 20 proc., w tym zbyt mokrego drewna opałowego.

Ostatni punkt jest szczególnie istotny dla osób korzystających z kominków i pieców opalanych drewnem.

Samo wykorzystywanie drewna jako opału nie jest na Mazowszu całkowicie zakazane. Musi ono jednak spełniać wymagania dotyczące wilgotności.

W praktyce oznacza to konieczność odpowiedniego wysuszenia opału przed spalaniem. Świeżo ścięte drewno często zawiera zbyt dużo wody, dlatego może nie nadawać się do natychmiastowego wykorzystania.

Wilgotne drewno spala się mniej efektywnie i powoduje większą emisję zanieczyszczeń. Dlatego przepisy określają dopuszczalną wilgotność paliwa, a nie wyłącznie jego rodzaj.

Masz stary piec? Niektórych urządzeń nie wolno używać już od 2023 roku

Właściciele starszych instalacji grzewczych powinni zwrócić szczególną uwagę na klasę posiadanego kotła.

Od 1 stycznia 2023 roku na Mazowszu obowiązuje zakaz eksploatowania kotłów na węgiel i drewno, które nie spełniają wymagań co najmniej klasy 3 według normy PN-EN 303-5:2012.

Oznacza to, że kotły bezklasowe, często określane jako kopciuchy, nie mogą być już użytkowane.

W przypadku kotłów klasy 3 i 4 sytuacja wygląda inaczej. Ich eksploatacja jest jeszcze dopuszczona na zasadach określonych w uchwale, ale tylko do końca 2027 roku.

Od 1 stycznia 2028 roku na terenie całego województwa mazowieckiego zacznie obowiązywać zakaz korzystania również z tych urządzeń.

Właściciele takich instalacji powinni więc odpowiednio wcześniej zaplanować zmianę ogrzewania. Zwlekanie do końca 2027 roku może oznaczać problemy z dostępnością wykonawców i konieczność przeprowadzenia kosztownego remontu w krótkim czasie.

Warszawa ma ostrzejsze przepisy. Zakaz węgla już obowiązuje

Mieszkańców stolicy dotyczą dodatkowe ograniczenia, które weszły w życie wcześniej niż w pozostałych częściach województwa.

Od 1 października 2023 roku w Warszawie obowiązuje zakaz stosowania węgla kamiennego oraz paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem.

Nie oznacza to jednak, że każdy właściciel starego kotła musi natychmiast wymienić całe urządzenie. Uchwała przewiduje określone wyjątki dotyczące instalacji uruchomionych przed wskazanymi terminami.

Zasadniczo możliwość dalszego korzystania z węgla zachowano m.in. w przypadku kotłów klasy 5 zainstalowanych przed 11 listopada 2017 roku oraz odpowiednich instalacji spełniających wymagania ekoprojektu, uruchomionych przed 1 czerwca 2022 roku w istniejących budynkach.

Urządzenia objęte wyjątkami mogą być użytkowane do końca ich żywotności, pod warunkiem spełnienia pozostałych wymagań.

Właściciele instalacji powinni więc sprawdzić nie tylko jej klasę, lecz także datę uruchomienia i dokumentację techniczną.

Warto również pamiętać, że warszawski zakaz węgla nie oznacza powszechnego zakazu palenia drewnem. Korzystanie z drewna w odpowiednim urządzeniu jest nadal możliwe, jeżeli spełnione są wymagania uchwały.

Duże zmiany pod Warszawą. Zakaz obejmie dziewięć powiatów

Mieszkańcy miejscowości otaczających stolicę również muszą przygotować się na kolejne ograniczenia.

Od 1 stycznia 2028 roku zakaz stosowania węgla kamiennego i paliw wytwarzanych z jego wykorzystaniem zostanie rozszerzony na gminy należące do dziewięciu powiatów:

grodziskiego, legionowskiego, mińskiego, nowodworskiego, otwockiego, piaseczyńskiego, pruszkowskiego, warszawskiego zachodniego i wołomińskiego.

Oznacza to, że nowe ograniczenia obejmą m.in. mieszkańców Pruszkowa, Piaseczna, Grodziska Mazowieckiego, Legionowa, Otwocka, Wołomina, Mińska Mazowieckiego i wielu okolicznych miejscowości.

Wprowadzenie zakazu nie oznacza jednak, że wszyscy użytkownicy instalacji węglowych będą musieli je wymienić. Podobnie jak w Warszawie przewidziano wyjątki dla określonych urządzeń spełniających wymagania techniczne i uruchomionych przed wskazanymi datami.

Jednocześnie od początku 2028 roku na całym Mazowszu przestaną być dopuszczone kotły klasy 3 i 4.

Dla części gospodarstw domowych oznacza to konieczność zmiany systemu ogrzewania niezależnie od tego, czy mieszkają w Warszawie, pod stolicą czy w innej części województwa.

Czy trzeba wymieniać kominek? Nie zawsze

Osobną grupą urządzeń objętych przepisami są kominki.

Od 1 stycznia 2023 roku użytkowane kominki powinny spełniać wymagania ekoprojektu, czyli unijne standardy dotyczące m.in. emisji zanieczyszczeń.

Nie oznacza to jednak bezwzględnego obowiązku likwidacji każdego starszego urządzenia.

Uchwała dopuszcza dalszą eksploatację kominka niespełniającego pierwotnie tych wymagań, jeżeli zostanie on wyposażony w rozwiązanie ograniczające emisję pyłu do poziomu określonego w przepisach ekoprojektu.

W praktyce właściciel powinien upewnić się, czy posiadany kominek spełnia wymagania techniczne. Sam fakt, że urządzenie jest sprawne i regularnie używane, nie przesądza o jego zgodności z prawem.

Istotne jest również paliwo. Nawet kominek spełniający normy emisyjne nie może być opalany drewnem o niedopuszczalnie wysokiej wilgotności.

Nowy dom i kocioł na drewno? Przepisy przewidują ograniczenia

Uchwała antysmogowa określa również zasady dla nowo powstających budynków.

Od 1 stycznia 2023 roku obowiązuje ograniczenie dotyczące eksploatacji kotłów na paliwa stałe, w tym biomasę, w określonych nowych inwestycjach.

Dotyczy ono budynków, dla których wniosek o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie zostały złożone po 1 stycznia 2023 roku, a jednocześnie istnieje techniczna możliwość podłączenia do sieci ciepłowniczej znajdującej się na terenie bezpośrednio przylegającym do działki inwestora.

W takich okolicznościach nie można eksploatować kotła na paliwa stałe objętego tym zakazem.

Dlatego osoby planujące budowę domu powinny sprawdzić lokalne warunki jeszcze przed wyborem instalacji grzewczej. Sam zakup nowoczesnego kotła nie gwarantuje, że jego późniejsze użytkowanie będzie dozwolone.

Kontrola pieca nawet na prywatnej posesji. Takie uprawnienia mają służby

Wraz z sezonem grzewczym wraca temat kontroli przestrzegania przepisów antysmogowych.

Do sprawdzania instalacji mogą być uprawnieni przedstawiciele samorządów, w tym strażnicy miejscy i gminni oraz upoważnieni pracownicy urzędów. Podczas czynności kontrolnych uprawnione osoby mogą sprawdzić urządzenie grzewcze, jego parametry oraz rodzaj wykorzystywanego paliwa.

Istotne znaczenie może mieć dokumentacja techniczna kotła. Pozwala ona ustalić, do jakiej klasy należy urządzenie i czy spełnia ono wymagania obowiązującej uchwały. Samo wydobywanie się dymu z komina nie przesądza jeszcze o popełnieniu wykroczenia. Może jednak stać się powodem zgłoszenia i sprawdzenia, czy instalacja jest użytkowana zgodnie z przepisami.

Mieszkańcy, którzy podejrzewają spalanie niedozwolonego paliwa, mogą zgłosić sprawę do właściwego urzędu gminy, miasta albo straży miejskiej lub gminnej.

Można otrzymać dofinansowanie na wymianę ogrzewania

Wymiana starego kotła często wiąże się z wysokimi wydatkami. Dlatego przed rozpoczęciem inwestycji warto sprawdzić dostępne programy wsparcia.

Jednym z nich jest ogólnopolski program Czyste Powietrze, umożliwiający uzyskanie dofinansowania m.in. na wymianę nieefektywnego źródła ciepła i poprawę efektywności energetycznej domu.

Od 20 lipca 2026 roku obowiązują zmodyfikowane zasady programu. Zmiany dotyczą m.in. dostępu do dotacji oraz wsparcia na wybrane prace termomodernizacyjne.

Nie każdy właściciel budynku automatycznie otrzyma jednak pieniądze. Możliwość skorzystania z dofinansowania zależy od spełnienia warunków programu, w tym wymagań dotyczących nieruchomości i sytuacji dochodowej.

Warto również zapytać w swojej gminie o lokalne programy wymiany źródeł ciepła.

Najważniejsze terminy. Te daty warto zapamiętać

Data	Co oznacza dla mieszkańców?
1 lipca 2018 r.	Zakaz stosowania określonych paliw, w tym zbyt mokrego drewna
1 stycznia 2023 r.	Zakaz użytkowania kotłów bezklasowych i obowiązek dostosowania kominków
1 października 2023 r.	Zakaz stosowania węgla w Warszawie, z określonymi wyjątkami
1 stycznia 2028 r.	Zakaz użytkowania kotłów klasy 3 i 4 na całym Mazowszu oraz rozszerzenie ograniczeń dotyczących węgla na dziewięć powiatów