Miliony dokumentów do wymiany w 2027 roku. Lepiej wymienić je jak najszybciej. Spóźnienie może zablokować przelewy

W 2027 roku urzędy spodziewają się kulminacji dużej fali wymiany dowodów osobistych, a rządowa prognoza przewidywała na ten rok wydanie ponad 5 mln dokumentów. Osoby, którym kończy się ważność dowodu, powinny złożyć wniosek przynajmniej 30 dni wcześniej. Czekanie do ostatniego dnia może oznaczać problemy z potwierdzeniem tożsamości, zawarciem umowy z bankiem, a nawet z wykonaniem przelewu czy wypłatą pieniędzy.

Ile dowodów trzeba będzie wydać w 2027 roku? Ważne rozróżnienie

W rządowej ocenie skutków regulacji przygotowanej w 2021 roku do projektu zmian w ustawie o dowodach osobistych oszacowano, że w 2027 roku zostanie wydanych 5 090 600 dowodów osobistych. To konkretna liczba pokazująca przewidywaną skalę obsługi mieszkańców, ale nie można przedstawiać jej jako aktualnej liczby osób, których dowody stracą ważność. Wyliczenie obejmowało również osoby osiągające pełnoletność oraz wymiany spowodowane utratą, uszkodzeniem dokumentu czy zmianą danych. Jest wieloletnią prognozą, a nie bieżącym odczytem rejestru. W sprawdzonych oficjalnych materiałach nie ma aktualnego zestawienia pozwalającego potwierdzić dokładną liczbę samych dowodów wygasających w 2027 roku.

O nadchodzącej kulminacji wymian informuje natomiast wprost Urząd Miasta Krakowa. W komunikacie z 18 lutego 2026 roku wskazał, że wzrost liczby wniosków będzie obejmował lata 2026-2028, ze szczytem w 2027 roku. To następstwo cyklu wymiany dokumentów po masowym odchodzeniu od książeczkowych dowodów w latach 2007-2008. Dokumenty wydawane następnie na kolejne 10 lat ponownie zbliżają się do końca ważności. Dla mieszkańca najważniejsza jest jednak data na jego własnym dowodzie, ponieważ wcześniejsza wymiana, choćby po zmianie nazwiska albo zgubieniu dokumentu, mogła przesunąć termin kolejnej wizyty w urzędzie.

Sprawdź datę ważności, a nie tylko rok urodzenia

W 2027 roku upłynie ważność między innymi dowodów wydanych w 2017 roku na 10 lat. Nie oznacza to jednak obowiązku wymiany dokumentów przez wszystkich przedstawicieli określonego rocznika ani jednego wspólnego terminu dla całej Polski. Znaczenie ma termin zapisany na konkretnym dokumencie. Trzeba też pamiętać o krótszych okresach ważności: obecnie dowody dzieci poniżej 12 lat wydaje się zasadniczo na 5 lat, a przy chwilowej fizycznej niemożności pobrania odcisków palców od osoby, która ukończyła 12 lat, na 12 miesięcy. Sam brak warstwy elektronicznej lub odcisków palców w starszym, nadal ważnym dowodzie nie nakazuje jego natychmiastowej wymiany.

Wniosek co najmniej 30 dni wcześniej. To wynika z ustawy

Art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 6 sierpnia 2010 roku o dowodach osobistych przewiduje wystąpienie o nowy dokument co najmniej 30 dni przed upływem ważności dotychczasowego. Nie należy więc planować składania wniosku dopiero na dzień wskazany na dowodzie. Jeżeli dokument wygasa już w styczniu 2027 roku, formalności trzeba zaplanować jeszcze na końcówkę 2026 roku. Warto uwzględnić przygotowanie zdjęcia, dostępność wizyty i dni wolne. Samo wysłanie wniosku nie przedłuża ważności starego dowodu, a potwierdzenie przyjęcia dokumentów nie staje się zastępczym dowodem osobistym.

Na nowy dowód standardowo czeka się do 30 dni, choć może być gotowy wcześniej, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin może się wydłużyć. To powód, żeby pozostawić sobie zapas czasu także przed planowanym wyjazdem czy ważną transakcją. Status dokumentu można sprawdzić przez rządową usługę internetową lub w aplikacji mObywatel. Do sprawdzenia przez stronę potrzebny jest numer wniosku znajdujący się na potwierdzeniu jego złożenia. Informacja o gotowości dokumentu pozwala zaplanować odbiór, ale nie oznacza jeszcze, że nowy dowód znajduje się w rękach właściciela i można podać jego dane bankowi.

Bank może ograniczyć dostęp do konta. Jest konkretny komunikat

Problem z bankowością nie jest wyłącznie teoretycznym ostrzeżeniem. PKO Bank Polski informuje, że gdy dokument tożsamości podany w banku straci ważność, częściowo blokuje dostęp do aplikacji IKO i serwisu iPKO. Wśród niedostępnych czynności wymienia zlecanie przelewów, sprawdzanie historii transakcji oraz zawieranie umów online, na przykład lokaty lub ubezpieczenia. Bank wskazuje ponadto, że ze względów bezpieczeństwa może zablokować także wszystkie płatności z konta, w tym wypłaty gotówki i transakcje kartą debetową. Nie oznacza to identycznej procedury w każdym banku ani automatycznej utraty pieniędzy po wygaśnięciu dowodu.

Także Bank Pekao wyjaśnia, że nieaktualny dokument może prowadzić do ograniczenia korzystania z produktów i usług. Przypomina przy tym o obowiązkach wynikających z ustawy z 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Klient powinien sprawdzić, jakie dane dokumentu widnieją w jego bankowości i czy wymagają uzupełnienia. W Pekao można zrobić to w PeoPay i Pekao24, a zmiana danych dowodu podlega weryfikacji administracyjnej. Nie należy zakładać, że sam odbiór dowodu natychmiast usuwa każde ograniczenie.

Bez ważnego dokumentu część umów może poczekać

Nieważny dowód może zatrzymać czynność, przy której trzeba skutecznie potwierdzić tożsamość. W przypadku banku może to oznaczać choćby brak możliwości założenia lokaty online na zasadach opisanych w jego komunikacie. Nie jest jednak prawdą, że po upływie ważności dowodu człowiek traci możliwość zawarcia jakiejkolwiek umowy. Zgodnie z ogólną zasadą z art. 60 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli może być wyrażone przez zachowanie dostatecznie ujawniające wolę osoby, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków. Zwykły zakup w sklepie również jest umową. Wygaśnięcie dokumentu nie odbiera zdolności do czynności prawnych, ale może uniemożliwić przeprowadzenie wymaganej identyfikacji przy konkretnej usłudze.

Znaczenie ma również posiadanie innego ważnego dokumentu akceptowanego w danej procedurze. PKO BP wymienia polski paszport obok dowodu osobistego w informacji o aktualizowaniu dokumentu tożsamości. W Polsce tożsamość można też potwierdzać ważnym mDowodem, między innymi w bankach, urzędach i u notariusza. Ma on własną serię, numer oraz termin ważności, odrębne od dokumentu plastikowego. Trzeba jednak sprawdzić jego aktualny status w aplikacji i wymagania konkretnej czynności. mDowód nie jest dokumentem do przekraczania granicy ani do potwierdzania tożsamości przy ubieganiu się o nowy dowód osobisty. Nie należy traktować zdjęcia dokumentu w galerii telefonu jako zamiennika mDowodu.

Wymiana jest bezpłatna. Wniosek internetowy wymaga dokończenia

Wydanie dowodu osobistego jest bezpłatne, a wniosek można złożyć w dowolnym urzędzie gminy, niezależnie od zameldowania. Do osobistej wizyty należy przygotować kolorowe zdjęcie o wymiarach 35 na 45 mm, wykonane nie wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku, oraz dokument pozwalający potwierdzić tożsamość. Jeśli nie ma już ważnego dowodu ani paszportu, rządowa instrukcja przewiduje zabranie innego dokumentu ze zdjęciem, na przykład prawa jazdy. Nie trzeba więc czekać z naprawieniem sytuacji tylko dlatego, że termin został przeoczony. Urzędnik pobierze odciski palców i wzór podpisu zgodnie z zasadami obowiązującymi przy wydawaniu nowego dokumentu.

Złożenie wniosku przez internet nie oznacza, że dorosły załatwi wymianę bez wizyty w urzędzie. W ciągu 30 dni od wysłania wniosku trzeba zgłosić się do wybranego urzędu, aby uzupełnić go o odciski palców i wzór podpisu. Bez tego wniosek pozostanie bez rozpoznania. W tej procedurze termin oczekiwania na dokument biegnie od uzupełnienia danych w urzędzie. Odłożenie wizyty na ostatni dopuszczalny dzień może więc znacznie przesunąć moment odbioru. Aktualna instrukcja rządowa wskazuje również na korzystanie z e-Doręczeń w elektronicznej obsłudze sprawy.

W Warszawie możesz wybrać dogodną dzielnicę

Mieszkaniec Warszawy nie musi załatwiać wymiany wyłącznie w dzielnicy, w której mieszka lub jest zameldowany. Miejska instrukcja pozwala wybrać dowolną delegaturę Biura Administracji i Spraw Obywatelskich, a wizytę można zarezerwować w miejskim systemie rezerwacji. Wniosek przy osobistym załatwianiu sprawy wygeneruje pracownik na podstawie danych z rejestrów, więc nie trzeba wcześniej szukać papierowego formularza. Nowy dowód odbiera się w miejscu przyjęcia wniosku, dlatego przy wyborze punktu warto uwzględnić także drugi dojazd. Osoby, którym choroba lub niepełnosprawność uniemożliwia dotarcie do urzędu, mogą zgłosić potrzebę przyjęcia wniosku w miejscu pobytu.

Co zrobić teraz, żeby nie zostać z nieważnym dowodem

Najpierw sprawdź datę ważności na dokumencie i porównaj ją z planami na najbliższe miesiące. Jeśli termin przypada na początek 2027 roku, przygotowanie zdjęcia i zaplanowanie wizyty już jesienią pozwoli spokojnie zorganizować wymianę. Starszy dowód bez warstwy elektronicznej można wymienić wcześniej na e-dowód, co umożliwia rozłożenie formalności w czasie. Przy tej okazji warto pomóc starszemu rodzicowi lub osobie mającej trudności z samodzielnym korzystaniem z usług internetowych. Pilnowanie własnego terminu jest pewniejsze niż kierowanie się informacją, że obowiązek dotyczy określonego rocznika. Tak samo ważny jest odbiór gotowego dokumentu przed wygaśnięciem dotychczasowego.

Po odbiorze porównaj dane nowego dowodu z informacjami zapisanymi na każdym z używanych kont bankowych i w razie potrzeby przeprowadź aktualizację zgodnie z instrukcją banku. Jeżeli ograniczenia już się pojawiły, skontaktuj się z bankiem i ustal, jak potwierdzić tożsamość oraz przywrócić pełną obsługę rachunku. Warto zrobić to przed terminem ważnej płatności, a nie dopiero przy próbie wysłania przelewu. Jeśli masz paszport lub mDowód, sprawdź ich ważność i możliwość wykorzystania w danej sprawie. Obowiązek posiadania dowodu przez pełnoletniego obywatela Polski mieszkającego w kraju nadal wynika z ustawy, dlatego dodatkowy dokument nie jest powodem do odkładania jego wymiany.