Nadchodzi finansowy wstrząs, który może odczuć niemal każdy Polak

Tankowanie samochodu, ogrzewanie mieszkania, zakupy w sklepie, dostawa towarów do domu. Wszystkie te wydatki mogą zostać dotknięte skutkami wielkiej zmiany przygotowywanej w Unii Europejskiej. Chodzi o system ETS2, który obejmie emisje związane ze spalaniem paliw w budynkach, transporcie drogowym i wybranych sektorach gospodarki. Jego pełne uruchomienie zaplanowano na 2028 rok. Największe obawy budzi możliwość przeniesienia kosztów zakupu uprawnień do emisji na klientów. Oznacza to, że dodatkowe obciążenia mogą pojawić się nie jako osobny podatek na rachunku, lecz w cenach codziennych produktów i usług. Skutki mogą odczuć również osoby, które nie posiadają samochodu ani pieca gazowego.

Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google
Dodaj

Karkówka z rozmarynem. Fot. Wygenerowane za pomocą AI

Polacy od kilku lat zmagają się ze zmieniającymi się kosztami życia. Ceny energii, ogrzewania, żywności i usług są istotnym elementem wydatków milionów gospodarstw domowych. Tymczasem w perspektywie najbliższych lat europejski system rozliczania emisji zostanie rozszerzony na kolejne sektory gospodarki.

Nie chodzi o projekt, który dopiero ktoś zaproponował. Podstawy systemu ETS2 zostały ustanowione w unijnych przepisach przyjętych w 2023 roku. W październiku 2026 roku Rada Unii Europejskiej zatwierdziła kolejne rozwiązania dotyczące mechanizmów stabilizacji rynku uprawnień do emisji.

Według aktualnego harmonogramu ETS2 ma zacząć w pełni funkcjonować w 2028 roku. Wcześniej planowano uruchomienie systemu w 2027 roku, ale termin został przesunięty.

Najważniejsze pytanie brzmi: kto ostatecznie poniesie koszty nowego mechanizmu? Chociaż obowiązki prawne zostaną nałożone przede wszystkim na dostawców paliw, część kosztów może zostać uwzględniona w cenach płaconych przez konsumentów.

Nowy system obejmie codzienne życie. Nie chodzi wyłącznie o wielkie fabryki

Dotychczasowy europejski system handlu uprawnieniami do emisji, znany jako ETS1, obejmuje przede wszystkim określone sektory przemysłu i energetyki. ETS2 ma działać odrębnie i dotyczyć emisji powstających przy wykorzystaniu paliw w kolejnych obszarach gospodarki.

Komisja Europejska wskazuje, że nowym systemem objęte zostaną między innymi budynki, transport drogowy i wybrane mniejsze sektory przemysłowe.

W praktyce oznacza to objęcie mechanizmem emisji związanych ze spalaniem paliw kopalnych wykorzystywanych do ogrzewania budynków oraz paliw stosowanych w samochodach i innych pojazdach drogowych.

Nie oznacza to jednak, że właściciel każdego mieszkania będzie musiał samodzielnie kupować uprawnienia do emisji. System został skonstruowany inaczej.

Obowiązki będą spoczywać na określonych podmiotach wprowadzających paliwa na rynek. To one będą musiały rozliczać emisje związane ze sprzedawanymi paliwami.

Istnieje jednak możliwość, że koszty tych obowiązków zostaną w różnym stopniu przeniesione na odbiorców końcowych.

Tankujesz benzynę albo olej napędowy? Tu może pojawić się dodatkowy koszt

Jednym z sektorów objętych ETS2 będzie transport drogowy. Mechanizm dotyczy emisji związanych ze spalaniem paliw, takich jak benzyna i olej napędowy.

Podmioty odpowiedzialne za wprowadzanie paliw na rynek będą musiały uwzględniać koszty związane z zakupem i umarzaniem odpowiednich uprawnień do emisji.

Jeżeli dostawcy przeniosą te koszty na klientów, może to wpłynąć na ceny paliw na stacjach. Ostateczna wysokość ewentualnej podwyżki będzie zależała między innymi od cen uprawnień, zasad funkcjonowania systemu i sytuacji na rynku.

Nie można dziś wiarygodnie wskazać jednej obowiązującej w 2028 roku dopłaty do litra benzyny albo oleju napędowego. Cena uprawnień będzie ustalana w ramach mechanizmu rynkowego i może się zmieniać.

Ryzyko wzrostu kosztów nie ogranicza się jednak wyłącznie do kierowców.

Nie masz samochodu? Możesz odczuć skutki podczas zakupów

Współczesna gospodarka jest silnie uzależniona od transportu drogowego. Samochody ciężarowe i dostawcze przewożą żywność, środki higieny, ubrania, meble, materiały budowlane i tysiące innych produktów.

Jeżeli koszty paliw ponoszone przez firmy transportowe wzrosną, przedsiębiorstwa mogą próbować uwzględniać dodatkowe wydatki w cenach świadczonych usług.

Wyższe koszty przewozu mogą następnie wpływać na marże dostawców, hurtowników i detalistów. W określonych warunkach część tych kosztów może zostać przeniesiona na konsumentów.

Nie oznacza to, że wszystkie produkty w Polsce automatycznie podrożeją o identyczny procent. Ceny zależą od wielu czynników, w tym konkurencji, kursów walut, kosztów energii, wynagrodzeń i sytuacji na rynkach międzynarodowych.

Jednak dodatkowy koszt obejmujący szeroki sektor transportowy może oddziaływać na gospodarkę znacznie szerzej niż wyłącznie poprzez rachunki kierowców.

Ogrzewasz dom gazem? ETS2 może wpłynąć również na domowe rachunki

Drugim ważnym sektorem są budynki. ETS2 obejmie emisje związane ze spalaniem określonych paliw wykorzystywanych do ogrzewania.

Znaczenie będzie to miało między innymi dla gospodarstw domowych korzystających z gazu ziemnego oraz innych paliw kopalnych objętych nowym systemem.

Jeżeli dostawcy uwzględnią koszty uprawnień w cenach paliw, właściciele domów i mieszkań mogą odczuć ich skutki w rachunkach za ogrzewanie.

Trzeba jednak odróżnić sam mechanizm ETS2 od cen gazu zatwierdzanych lub ograniczanych na podstawie krajowych regulacji.

17 listopada 2026 roku polski rząd poinformował o przyjęciu projektu ustawy przewidującego ochronę odbiorców gazu przed wzrostem cen w 2027 roku. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Energii proponowana maksymalna cena paliwa gazowego ma wynosić 197,29 zł za MWh netto.

Jest to jednak projekt rozwiązania dotyczącego 2027 roku, a nie gwarancja, że wszystkie przyszłe koszty ogrzewania pozostaną niezmienione po uruchomieniu ETS2.

A co z mieszkańcami bloków? Nie wszyscy będą w takiej samej sytuacji

Mieszkańcy budynków wielorodzinnych również mogą zastanawiać się nad skutkami nowego systemu.

W tym przypadku znaczenie będzie miało przede wszystkim źródło ciepła wykorzystywane do ogrzewania budynku i sposób rozliczania energii przez dostawcę.

Nie można automatycznie zakładać, że wszystkie spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe otrzymają identyczne podwyżki wynikające z ETS2.

Systemy ciepłownicze mogą podlegać różnym regulacjom, a część dużych instalacji jest już objęta istniejącym systemem ETS1. Ważne jest więc, aby nie naliczać tych samych kosztów ponownie bez uwzględnienia właściwych zasad.

Wpływ na rachunki będzie zależał od wykorzystywanej technologii, paliwa, systemu rozliczeń oraz ewentualnych działań osłonowych.

Dlaczego 2028 rok jest tak ważny?

Rada Unii Europejskiej w komunikacie z 9 października 2026 roku potwierdziła przygotowania do pełnego uruchomienia ETS2 w 2028 roku.

W ramach tych działań przyjęto zmiany dotyczące rezerwy stabilności rynkowej. Jej zadaniem jest ograniczanie nadmiernych wahań rynku uprawnień do emisji.

Jednym z elementów mechanizmu jest możliwość uwalniania dodatkowych uprawnień przy przekroczeniu określonego poziomu cen. Zmienione przepisy zwiększają liczbę uprawnień, które mogą zostać wprowadzone do obiegu w takich okolicznościach, z 20 do 40 milionów.

W komunikacie wskazano również poziom 45 euro za tonę ekwiwalentu CO2, wyrażony w cenach z 2020 roku, jako jeden z parametrów uruchamiających odpowiednie działania stabilizacyjne.

Nie jest to jednak gwarantowana maksymalna cena uprawnień ani sztywny limit wzrostu kosztów ponoszonych przez konsumentów.

Mechanizm ma ograniczać ryzyko gwałtownych wahań, ale nie zapewnia całkowitej niezmienności cen.

Unia przewidziała miliardy euro pomocy. Nie każdy automatycznie dostanie pieniądze

Wraz z ETS2 przygotowano również Społeczny Fundusz Klimatyczny, którego celem jest ograniczenie negatywnych skutków zmian dla najbardziej narażonych gospodarstw domowych i małych przedsiębiorstw.

Komisja Europejska informuje, że fundusz obejmuje okres od 2026 do 2032 roku, a jego łączna wartość wraz z wkładem państw członkowskich ma wynieść 86,7 miliarda euro.

Środki mają wspierać między innymi termomodernizację budynków, wymianę nieefektywnych systemów ogrzewania, rozwój mniej emisyjnego transportu i określone działania osłonowe.

Pomoc ma być kierowana przede wszystkim do osób i podmiotów szczególnie narażonych na ubóstwo energetyczne lub transportowe.

Nie oznacza to, że każde gospodarstwo domowe w Polsce automatycznie otrzyma określoną kwotę rekompensaty.

Szczegółowe zasady zależą od przyjętych programów, warunków kwalifikacji oraz sposobu wykorzystania funduszy.

Polska zabiegała o przesunięcie zmian. Termin nie został całkowicie zniesiony

Polskie władze zgłaszały zastrzeżenia dotyczące możliwych kosztów społecznych i gospodarczych ETS2.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska informowało wcześniej o działaniach na rzecz opóźnienia terminu uruchomienia systemu. Ostatecznie unijny harmonogram został przesunięty z 2027 na 2028 rok.

Nie oznacza to jednak rezygnacji z całego mechanizmu.

Prace nad zasadami stabilizacji rynku, sprawozdawczością i przygotowaniem podmiotów objętych ETS2 są kontynuowane.

Ostateczna skala skutków finansowych dla polskich gospodarstw domowych pozostaje niepewna. Istotne będą zarówno ceny uprawnień, jak i krajowa polityka energetyczna, sytuacja gospodarcza oraz dostępność pomocy.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź, gdzie Twój domowy budżet jest najbardziej narażony

Jeżeli ogrzewasz dom gazem, warto przyjrzeć się rzeczywistemu rocznemu zużyciu paliwa oraz możliwości ograniczenia strat ciepła.

Podstawą jest analiza rachunków, a nie podejmowanie kosztownej decyzji o natychmiastowej wymianie urządzeń grzewczych wyłącznie z powodu zapowiedzi ETS2.

W przypadku starszych budynków znaczenie może mieć poprawa izolacji, szczelności okien i regulacji instalacji ogrzewania. Przed większą modernizacją warto rozważyć ocenę efektywności energetycznej budynku oraz dostępne programy dofinansowania.

Jeżeli regularnie korzystasz z samochodu, możesz sprawdzić, jaką część miesięcznych wydatków stanowi paliwo. Osoby pokonujące duże odległości będą bardziej wrażliwe na zmiany cen niż kierowcy używający auta sporadycznie.

Właściciele firm transportowych i przedsiębiorcy wykorzystujący paliwa kopalne powinni natomiast monitorować zasady systemu, ponieważ potencjalny wpływ na koszty działalności może zależeć od jej specyfiki.

Nie należy przy tym zakładać, że już dziś znana jest ostateczna wysokość podwyżek w 2028 roku. Nie ma podstaw do podawania jednej pewnej kwoty, o którą wzrośnie litr paliwa, rachunek za ogrzewanie czy cena koszyka zakupowego.

Warszawa i Mazowsze. Skutki mogą być bardzo różne

W Warszawie i innych miejscowościach Mazowsza sytuacja poszczególnych gospodarstw domowych będzie zależała od sposobu ogrzewania oraz codziennych potrzeb transportowych.

Inne koszty ponosi osoba mieszkająca w bloku z ogrzewaniem sieciowym i korzystająca głównie z komunikacji miejskiej, a inne rodzina mieszkająca w domu jednorodzinnym, ogrzewająca budynek gazem i dojeżdżająca codziennie samochodem do pracy.

Nie oznacza to jednak, że osoby nieposiadające samochodu w ogóle nie odczują skutków ETS2. Mechanizm może oddziaływać pośrednio na ceny transportu i określonych usług.

Jednocześnie nie wszystkie produkty i usługi będą reagować w taki sam sposób, a konkurencja oraz rozwiązania osłonowe mogą ograniczać część skutków finansowych.

Największa niewiadoma to ceny. Mechanizm jest realny, ale rachunki nie są jeszcze znane

ETS2 ma służyć ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych poprzez nadanie odpowiedniej ceny emisjom powstającym w sektorach dotychczas nieobjętych w ten sam sposób handlem uprawnieniami.

Przedstawiciele instytucji europejskich wskazują, że mechanizm ma zachęcać do zwiększania efektywności energetycznej i korzystania z technologii o niższych emisjach.

Jednocześnie pojawiają się obawy dotyczące kosztów ponoszonych przez gospodarstwa domowe, szczególnie te, które nie mają możliwości szybkiej wymiany źródła ogrzewania albo ograniczenia korzystania z samochodu.

Dlatego przygotowano mechanizmy stabilizacyjne oraz Społeczny Fundusz Klimatyczny.

Nie ma jednak podstaw do twierdzenia, że wszystkie koszty zostaną w pełni zrekompensowane albo że żaden konsument nie odczuje zmian.

Najważniejsze: pełne uruchomienie ETS2 zaplanowano na 2028 rok. System obejmie emisje związane z paliwami wykorzystywanymi między innymi w transporcie drogowym i ogrzewaniu budynków. Obowiązki prawne będą spoczywać na dostawcach paliw, ale część kosztów może zostać przeniesiona na konsumentów. Skala ewentualnych podwyżek nie jest jeszcze znana. Już teraz warto sprawdzić własne wydatki na paliwo i ogrzewanie, ale nie należy podejmować kosztownych decyzji wyłącznie na podstawie alarmistycznych prognoz.

 

Obserwuj nas w Google News
Obserwuj
Capital Media S.C. ul. Grzybowska 87, 00-844 Warszawa
Kontakt z redakcją: Kontakt@warszawawpigulce.pl