Nie zarejestrowałeś? Był obowiązek. Masowe kontrole w całej Polsce [25.01.2026]

Dwa lata temu kontrole tego typu były nowością. Dziś to codzienność. W 2026 roku straż miejska i urzędnicy sprawdzają dziesiątki tysięcy domów i mieszkań w całej Polsce. Mandat do 5000 zł to najmniejszy problem – bez wpisu nie dostaniesz nawet złotówki ani z ubezpieczenia ani z popularnych rządowych programów.

Tysiące kontroli, setki mandatów – liczby mówią same

Warszawa w 2024 roku przeprowadziła ponad 4000 kontroli pieców, wykrywając 1700 nieprawidłowości. Wystawiono 1032 mandaty na łączną kwotę blisko 120 000 zł. W Gdańsku było 414 kontroli i 89 mandatów za 11 700 zł. W Poznaniu tylko w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu nowych uprawnień – 450 kontroli. Statystyki za cały 2025 rok nie są jeszcze dostępne, ale wszystko wskazuje na wzrost liczby inspekcji.

Władze zapowiadają, że w 2026 roku kontrole będą jeszcze intensywniejsze i obejmą małe miasta oraz gminy wiejskie, które dotąd były pomijane.

W całej Polsce zarejestrowano około 17,3 miliona źródeł ciepła. Oznacza to, że większość właścicieli domów dopełniła obowiązku. Ale wciąż są tysiące gospodarstw, które tego nie zrobiły – i właśnie one są teraz głównym celem kontroli.

Co sprawdzają i kto może wejść do domu?

Funkcjonariusze straży miejskiej oraz uprawnieni urzędnicy sprawdzają kilka rzeczy. Po pierwsze, czy nieruchomość widnieje w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Po drugie, czy dane z ewidencji zgadzają się ze stanem faktycznym – rodzajem kotła, klasą urządzenia, używanym paliwem.

Kontrole dotyczą wszystkich źródeł ciepła o mocy do 1 MW, czyli praktycznie każdego domowego systemu grzewczego. Kotły gazowe, piece na węgiel, pellet lub drewno, kominki, pompy ciepła, ogrzewanie elektryczne – wszystko musi być zgłoszone.

Co ważne, kontrole nie ograniczają się do domów jednorodzinnych. Właściciele mieszkań w blokach, którzy korzystają z pieców kaflowych lub kominków, również mogą spodziewać się wizyty. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2026 roku urzędnicy mają prawo wejść na posesję lub do mieszkania w godzinach od 6:00 do 22:00.

Straż miejska działa na podstawie upoważnienia prezydenta lub burmistrza miasta. Uniemożliwienie wykonania czynności służbowych może skutkować wezwaniem policji i skierowaniem sprawy do prokuratury. To nie jest zwykła kontrola, którą można olać.

Od 500 zł do 5000 zł – kary zależą od okoliczności

Brak zgłoszenia budynku do CEEB może skutkować grzywną w wysokości od 500 zł do 5000 zł. Wysokość kary zależy od decyzji organu kontrolnego i okoliczności sprawy.

Jeśli sprawa trafi do sądu, grzywna może wynieść pełne 5000 zł. Jeśli funkcjonariusz straży miejskiej nałoży mandat podczas kontroli – zwykle jest to kwota niższa, ale wciąż dotkliwa. W praktyce mandaty wahają się od kilkuset do kilku tysięcy złotych, w zależności od skali zaniedbania i podejścia kontrolującego.

Wysokość sankcji finansowych jest uzależniona od stopnia naruszenia przepisów. Jeśli dane są niezgodne z rzeczywistością – na przykład zgłosiłeś pompę ciepła, a w rzeczywistości palisz węglem – kara może być znacznie wyższa niż za samo zapomnienie o zgłoszeniu.

Utrudnianie przeprowadzenia kontroli jest traktowane jako przestępstwo. Nie wystarczy powiedzieć funkcjonariuszowi, że teraz nie jest dobry moment. Jeśli mają upoważnienie, mają prawo wejść i sprawdzić.

Bez wpisu w CEEB nie ma dotacji – twarda zasada

Mandat to jedno. Drugi, często większy problem to brak dostępu do programów wsparcia. CEEB stał się w 2026 roku kluczowym narzędziem weryfikacji wniosków o dotacje.

Coraz więcej gmin i instytucji stosuje twardą zasadę: jeśli nie ma wpisu w CEEB, nie ma pieniędzy na wymianę pieca. Dotyczy to programów ogólnopolskich jak „Czyste Powietrze”, lokalnych dopłat gminnych i innych form wsparcia przy modernizacji źródła ciepła.

Brak deklaracji w CEEB może sprawić, że nawet jeśli spełniasz wszystkie inne warunki, wniosek zostanie odrzucony z powodów formalnych. Urzędnicy w pierwszej kolejności sprawdzają, czy źródło ogrzewania jest zgłoszone. Jeśli wpisu nie ma, sprawa często utyka na etapie weryfikacji.

Zdarza się, że urzędnik wezwie wnioskodawcę do uzupełnienia deklaracji zamiast od razu odrzucać sprawę, ale to dobra wola, nie obowiązek. W wielu przypadkach brak wpisu oznacza koniec procedury.

W 2 kwartale 2026 roku ma zostać uruchomiona lista sprawdzonych wykonawców inwestycji w ramach „Czystego Powietrza”. To kolejny element systemu, który ma usprawnić proces wymiany starych źródeł ogrzewania. Ale aby w ogóle się o dotacje ubiegać, trzeba mieć wpis w CEEB.

Wymieniłeś piec? Masz 14 dni na zgłoszenie

Obowiązek zgłoszenia do CEEB nie dotyczy tylko nowych budynków. Właściciele, którzy wymienili źródło ogrzewania – na przykład zainstalowali nowy kocioł, pompę ciepła czy kominek – mają tylko 14 dni na zgłoszenie zmian do centralnej ewidencji.

Brak aktualizacji danych może skutkować kontrolą straży miejskiej i grzywną. Wielu właścicieli myśli, że skoro raz zgłosili piec, to sprawa jest załatwiona. To błąd. Każda wymiana źródła ciepła wymaga aktualizacji danych.

Deklarację można złożyć na 3 sposoby: przez internet na stronie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, osobiście w urzędzie gminy lub listownie. W formularzu należy podać podstawowe dane właściciela lub zarządcy, adres nieruchomości oraz szczegółowe informacje o rodzaju i liczbie źródeł ciepła oraz wykorzystywanym paliwie.

Regularne aktualizowanie danych po wymianie źródeł ciepła leży nie tylko w interesie urzędów, ale także samych właścicieli budynków. Gminy wykorzystują dane z CEEB do planowania działań proekologicznych oraz programów wsparcia dla mieszkańców. Na podstawie tych informacji przygotowują lokalne strategie walki ze smogiem i kierują środki na wymianę najbardziej emisyjnych źródeł ciepła.

Uchwały antysmogowe i terminy wymiany pieców

W wielu regionach obowiązują konkretne terminy wymiany przestarzałych kotłów, wynikające z uchwał antysmogowych. Przykładowo w województwie śląskim do końca 2025 roku należało wymienić kotły wyprodukowane w latach 2013-2017, a do końca 2027 roku trzeba wymienić kotły klasy 3 i 4.

Miasta takie jak Warszawa, Kraków i Wrocław wprowadziły restrykcyjne przepisy ograniczające możliwość korzystania z pieców węglowych i innych wysokoemisyjnych urządzeń grzewczych. Szczególnie rygorystycznie kontrolowane są nieruchomości, w których wciąż działają przestarzałe piece węglowe – tak zwane „kopciuchy”.

Choć w wielu miejscach w Polsce nadal można ich używać, to w województwach i gminach objętych uchwałami antysmogowymi ich eksploatacja jest zabroniona. Funkcjonariusze sprawdzają nie tylko rejestrację w CEEB, ale również przeprowadzają kontrole jakości spalanego paliwa i stanu technicznego pieców.

Jeśli strażnicy podejrzewają, że w budynku spalane są odpady lub inne niedozwolone substancje, mogą pobrać próbki popiołu i przekazać je do analizy laboratoryjnej. W przypadku wykrycia naruszeń właściciel nieruchomości może zostać ukarany nie tylko mandatem za brak rejestracji, ale także dodatkowymi sankcjami za spalanie niedozwolonych paliw.

Co to oznacza dla Ciebie? Nie zarejestrowałeś? Zrób to teraz, to uchroni Cię przed karą

Jeśli masz własne źródło ogrzewania i nie zgłosiłeś go do CEEB – zrób to natychmiast. Dotyczy to nie tylko pieców na węgiel, ale także kotłów gazowych, pomp ciepła, kominków i każdego innego urządzenia służącego do ogrzewania budynku.

Pierwotny termin obowiązkowej rejestracji dla istniejących budynków minął 30 czerwca 2022 roku. Ale nadal można i należy dokonać zgłoszenia. Procedura jest całkowicie bezpłatna i zajmuje kilkanaście minut. Lepiej zrobić to późno niż wcale i narazić się na wysoką karę podczas kontroli.

Wymieniłeś piec w ciągu ostatnich miesięcy? Sprawdź, czy zaktualizowałeś dane w CEEB. Masz na to 14 dni od wymiany. Jeśli upłynęło więcej czasu, zaktualizuj dane teraz. Straż miejska podczas kontroli porównuje stan faktyczny z danymi w ewidencji.

Planujesz ubiegać się o dotację na wymianę kotła? Bez wpisu w CEEB nie ma szans. Nawet jeśli spełniasz wszystkie inne warunki programu „Czyste Powietrze” lub lokalnego dofinansowania, brak deklaracji wystarczy, by wniosek odrzucono.

W planach są kolejne etapy modernizacji systemu CEEB, które mogą obejmować obowiązek aktualizacji deklaracji co kilka lat oraz dodanie nowych funkcji umożliwiających śledzenie zużycia energii w budynkach. Regulacje mogą być w przyszłości jeszcze bardziej restrykcyjne.

Jeśli mieszkasz w województwie objętym uchwałą antysmogową, sprawdź terminy wymiany starych kotłów. W niektórych regionach terminy już minęły, w innych mija za rok lub dwa. Kontrole straży miejskiej to nie tylko weryfikacja rejestracji – to także sprawdzenie, czy używasz legalnego źródła ogrzewania zgodnego z lokalnym prawem.

Zgłoszenie do CEEB to kwestia kilkunastu minut. Mandat za brak zgłoszenia to nawet 5000 zł. Brak dostępu do dotacji może kosztować kilkadziesiąt tysięcy złotych, bo wymiana starego pieca na pompę ciepła czy nowoczesny kocioł to wydatek rzędu 30 000-80 000 zł. Wybór jest prosty.