Od 1 stycznia urodzeni w 2009 r. i później nigdy legalnie nie kupią papierosów. Dotyczy to także Polaków
Od 1 stycznia 2027 r. w Wielkiej Brytanii nie będzie można sprzedać tytoniu nikomu, kto urodził się 1 stycznia 2009 r. lub później. Zakaz nie wygaśnie, gdy ta osoba skończy 18, 25 czy 40 lat. Brytyjskie ministerstwo zdrowia ruszyło właśnie z kampanią „The countdown is on”. Przepisy obejmą każdego klienta w brytyjskim sklepie, także turystów i Polaków mieszkających na Wyspach.

„Pokolenie bez dymu”. Czego dokładnie zakazuje nowa ustawa
Zakaz wprowadza Tobacco and Vapes Act 2026, który 29 kwietnia 2026 r. otrzymał zgodę królewską. Ustawa obowiązuje w całym Zjednoczonym Królestwie: w Anglii, Szkocji, Walii i Irlandii Północnej. Brytyjski rząd mówi o tworzeniu pierwszego „pokolenia wolnego od dymu”.
Według NHS zakaz sprzedaży dla roczników 2009+ obejmuje:
- papierosy, tytoń do skręcania i bibułki,
- cygara, cygaretki, tytoń fajkowy i do shishy,
- tabakę i tytoń do żucia,
- podgrzewacze tytoniu,
- ziołowe papierosy, blunty i ziołową shishę.
W praktyce granica wieku będzie co roku rosła o rok. W 2027 r. tytoń kupi tylko osoba, która ma co najmniej 18 lat. W 2030 r. kupujący będzie musiał mieć już co najmniej 21 lat, a w 2040 r. co najmniej 31.
Kara grozi sprzedawcy i dorosłemu, który kupi „dla młodszego”
Ustawa nie zakazuje palenia ani posiadania papierosów. Osoba z rocznika 2009 lub młodsza nie poniesie kary za to, że pali. Odpowiedzialność spada na sprzedawców. Kontrole prowadzą Trading Standards, czyli lokalne urzędy ochrony konsumentów, a w Irlandii Północnej samorządy. Mogą nałożyć mandat na miejscu albo skierować sprawę do sądu.
Przestępstwem będzie też zakup „na pośrednika”. Dorosły, który kupi papierosy dla osoby urodzonej w 2009 r. lub później, złamie prawo. Sklepy mogą prosić o dokument potwierdzający datę urodzenia także klientów starszych roczników.
E-papierosy nie są objęte zakazem, ale też zmiany
Zakaz pokoleniowy nie dotyczy e-papierosów. Dorośli nadal kupią wielorazowe urządzenia i płyny. Od 29 października 2026 r. w Wielkiej Brytanii nie wolno jednak sprzedawać e-papierosów i woreczków nikotynowych osobom poniżej 18 lat ani rozdawać ich za darmo. Zakazane są też automaty z tymi produktami. Od 1 czerwca 2027 r. ma obowiązywać zakaz reklamy i sponsoringu produktów nikotynowych. Rząd ma też uprawnienia, by ograniczyć smaki i opakowania e-papierosów oraz rozszerzyć strefy wolne od dymu, np. na place zabaw i okolice szkół.
Skąd ta decyzja: 75 tys. zgonów rocznie
Według NHS z powodu chorób związanych z paleniem w Wielkiej Brytanii umiera każdego roku ok. 75 tys. osób, czyli 1 osoba co 7 minut. Ponad 4 na 5 palaczy zaczyna przed 20. rokiem życia. Rząd szacuje, że do 2075 r. dzięki ustawie palić będzie nawet o 1,7 mln osób mniej.
Pomysł nie jest nowy. Podobne prawo przyjęła w 2022 r. Nowa Zelandia, ale kolejny rząd uchylił je, zanim zaczęło działać. Prawnicy zwracają uwagę, że zakaz może być trudny do egzekwowania, gdy objęte nim osoby będą coraz starsze i trudniej będzie je rozpoznać.
Warszawa i Polska: co to oznacza dla Polaków
Zakaz dotyczy daty urodzenia, a nie obywatelstwa. Młody warszawiak z rocznika 2009, który po 18. urodzinach poleci do Londynu, legalnie nie kupi tam papierosów. Tak samo będzie z Polakami z tych roczników, którzy mieszkają, uczą się lub pracują na Wyspach. W Polsce takich przepisów nie ma. Sprzedaż wyrobów tytoniowych i e-papierosów jest zakazana osobom poniżej 18 lat, a po ukończeniu 18 lat ograniczeń wiekowych już nie ma.
W Polsce trwają za to prace nad zakazem jednorazowych e-papierosów i smakowych woreczków nikotynowych. Rząd przyjął projekt w marcu 2026 r. Pierwsze czytanie w sejmowych komisjach zdrowia i rolnictwa zaplanowano na 17 listopada. Przepisy mają wejść w życie 6 miesięcy po ogłoszeniu ustawy, a towar wprowadzony wcześniej będzie można sprzedawać jeszcze przez pół roku. Za wprowadzanie zakazanych produktów do obrotu ma grozić grzywna do 200 tys. zł.
Zakaz tytoniu w Wielkiej Brytanii. Co warto wiedzieć
- Od 1 stycznia 2027 r. osoby urodzone 1 stycznia 2009 r. lub później nigdy legalnie nie kupią w Wielkiej Brytanii papierosów ani innych wyrobów tytoniowych.
- Zakaz dotyczy wszystkich klientów, także turystów z Polski. Liczy się data urodzenia, nie paszport.
- Palenie i posiadanie tytoniu nie są karane. Karę może dostać sprzedawca i dorosły, który kupi papierosy dla młodszej osoby.
- W brytyjskim sklepie przygotuj się na prośbę o dokument z datą urodzenia, także jeśli jesteś starszy.
- E-papierosy nie są objęte zakazem pokoleniowym, ale od 29 października nie kupią ich osoby poniżej 18 lat.
- W Polsce zakazu pokoleniowego nie ma. Trwają prace nad zakazem jednorazowych e-papierosów.
Redaktor naczelny serwisu. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych na Uniwersytecie Warszawskim z blisko 20-letnim doświadczeniem w mediach. Specjalista ds. strategii informacyjnych i komunikacji kryzysowej. Wieloletni praktyk rynków finansowych. W swoich tekstach łączy warsztat dziennikarski z praktyczną wiedzą o podatkach, inwestowaniu i mechanizmach rynkowych, tłumacząc zawiłości ekonomii na język codzienny.