Od 3 września nowe zasady dla kierowców. Przez 3 lata będą pod specjalnym nadzorem

Zdanie egzaminu na prawo jazdy nie będzie już oznaczało, że nowy kierowca od razu podlega dokładnie takim samym zasadom jak osoba jeżdżąca od kilkunastu lat. Od 3 września 2026 roku osoby, które po raz pierwszy uzyskają prawo jazdy kategorii B, obejmie okres próbny. Pojawi się zasada absolutnego 0,0 alkoholu, dodatkowe konsekwencje za wykroczenia, a po przekroczeniu 12 punktów karnych obowiązkowe szkolenie praktyczne.

Zmiana dotyczy całej Polski, ale szczególnie dużo nowych kierowców przewija się każdego miesiąca przez duże ośrodki egzaminacyjne. W Warszawie na sam praktyczny egzamin kategorii B czeka się obecnie nawet około miesiąca. Osoby, które zdadzą egzamin już po uruchomieniu nowych przepisów, muszą znać zasady, które będą ich dotyczyły przez kolejne lata.

2 lata okresu próbnego. Dla najmłodszych kierowców może potrwać nawet 3 lata

Nowe zasady wynikają z ustawy z 17 października 2025 roku o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, która zmieniła między innymi art. 91 ustawy o kierujących pojazdami. Przepisy dotyczące okresu próbnego zaczną być stosowane 3 września 2026 roku.

Podstawowa zasada jest prosta. Osoba, która po raz pierwszy uzyska kategorię B po ukończeniu 18 lat, zostanie objęta okresem próbnym trwającym 2 lata. Czas będzie liczony od dnia wydania prawa jazdy. W przypadku tymczasowego elektronicznego prawa jazdy początek zostanie powiązany z momentem uzyskania uprawnienia do kierowania.

Inaczej wygląda sytuacja osób, które uzyskały prawo jazdy przed ukończeniem 18 lat. Od marca 2026 roku w Polsce można zdobyć kategorię B już w wieku 17 lat, choć do osiągnięcia pełnoletności jazda wiąże się z dodatkowymi ograniczeniami. W takim przypadku okres próbny ma trwać 3 lata, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez kierowcę 20 lat.

Nie oznacza to więc krótkiego, kilkumiesięcznego okresu szczególnej ostrożności. Dla większości nowych kierowców specjalne zasady będą obowiązywały przez pełne 24 miesiące.

Przez cały okres próbny obowiązuje 0,0 alkoholu

Jedna z najbardziej odczuwalnych zmian dotyczy alkoholu. Obecnie kierowca w Polsce znajduje się w stanie po użyciu alkoholu od stężenia wynoszącego 0,2 promila. Nowy kierowca objęty okresem próbnym będzie miał znacznie ostrzejszy limit.

Art. 91 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami wprowadza dla takich osób zasadę 0,0 promila. W czasie okresu próbnego zabronione będzie kierowanie pojazdem przy stężeniu przekraczającym 0,0 promila alkoholu we krwi albo 0,0 mg alkoholu w 1 dm sześc. wydychanego powietrza. Przepis obejmuje również środki działające podobnie do alkoholu.

W praktyce nowy kierowca nie będzie więc mógł opierać się na ogólnym limicie obowiązującym pozostałych kierujących. Przez 2 lata zasada jest jedna: przed jazdą nie ma miejsca na alkohol.

To istotne również następnego dnia po imprezie. Alkohol może utrzymywać się w organizmie znacznie dłużej, niż wynikałoby to z samopoczucia. Przy limicie wynoszącym dokładnie 0,0 nawet niewielkie pozostałe stężenie będzie oznaczało złamanie zasad okresu próbnego.

12 punktów karnych uruchomi obowiązek dodatkowego szkolenia

Nie każdy nowy kierowca będzie automatycznie kierowany na dodatkowy kurs. To ważne, bo w internecie wciąż można znaleźć informacje o dawnym modelu okresu próbnego, w którym obowiązkowe szkolenia miały dotyczyć wszystkich.

Od 3 września mechanizm będzie inny. Obowiązek pojawi się, gdy kierowca znajdujący się w okresie próbnym przekroczy 12 punktów karnych. Wtedy będzie musiał ukończyć praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym prowadzone w Ośrodku Doskonalenia Techniki Jazdy.

Co do zasady na jego ukończenie będzie 12 miesięcy od popełnienia naruszenia, które spowodowało przekroczenie 12 punktów. Jeżeli jednak prawomocne rozstrzygnięcie w sprawie pojawi się dopiero po upływie 9 miesięcy od naruszenia, termin na wykonanie obowiązku wyniesie 3 miesiące od uprawomocnienia się rozstrzygnięcia.

Informacja nie będzie zależała od tego, czy kierowca sam pamięta liczbę punktów. Centralna Ewidencja Kierowców ma przekazać dane staroście, a informacja o przekroczeniu 12 punktów ma być udostępniona również użytkownikowi aplikacji mObywatel.

Dwa poważne wykroczenia mogą dołożyć kolejne 2 lata

Jeszcze poważniejsze konsekwencje przewidziano dla osób, które w okresie próbnym dwukrotnie popełnią określone wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

Jeżeli oba zostaną potwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami jeszcze podczas trwania okresu próbnego, starosta wyda decyzję o jego przedłużeniu o kolejne 2 lata. Kierowca, który zakładał więc, że po 24 miesiącach przejdzie na zwykłe zasady, może znaleźć się w okresie próbnym przez 4 lata.

Ustawodawca zabezpieczył też sytuację, w której samo wykroczenie zostało popełnione wcześniej, ale sprawa ciągnęła się tak długo, że prawomocne rozstrzygnięcie zapadło już po zakończeniu okresu próbnego. W takim przypadku może zostać nałożony uzupełniający 2-letni okres próbny.

Nie chodzi przy tym o dowolne drobne przewinienia parkingowe. Katalog obejmuje wykroczenia związane bezpośrednio z bezpieczeństwem ruchu, między innymi spowodowanie zagrożenia, prowadzenie po alkoholu, rażące przekroczenia prędkości oraz niektóre przypadki nieustąpienia pierwszeństwa, nieprawidłowego wyprzedzania czy naruszeń wobec pieszych.

Nie będzie obowiązkowego „zielonego listka” ani szkolenia dla każdego

Wokół okresu próbnego panuje sporo zamieszania, ponieważ podobny system znajdował się w polskich przepisach już wiele lat temu, ale jego stosowanie było uzależnione od wdrożenia odpowiednich rozwiązań teleinformatycznych.

Stąd w starszych artykułach można znaleźć informacje, że każdy młody kierowca będzie musiał jeździć samochodem oznaczonym zielonym listkiem, odbyć obowiązkowy kurs między 4. a 8. miesiącem oraz przestrzegać dodatkowych ograniczeń prędkości.

Nowa wersja art. 91 wygląda inaczej. Nie przewiduje obowiązkowej naklejki na samochodzie ani szkolenia dla każdego posiadacza świeżego prawa jazdy. Praktyczne szkolrnie z zagrożeń staje się obowiązkowe dopiero po przekroczeniu 12 punktów.

Nie ma również odrębnego zestawu limitów 50 km/h w terenie zabudowanym, 80 km/h poza nim i 100 km/h na autostradach, który pojawiał się w opisach wcześniejszej koncepcji okresu próbnego. Nowego kierowcę obowiązują ogólne limity prędkości wynikające z Prawa o ruchu drogowym.

W Warszawie na praktyczny egzamin trzeba czekać nawet 30 dni

Zmiana będzie dobrze widoczna w Warszawie, gdzie działają dwa duże miejsca egzaminowania WORD – przy ul. Odlewniczej oraz na Bemowie przy ul. Powstańców Śląskich.

Według aktualnych danych WORD Warszawa na egzamin teoretyczny kategorii B przy Odlewniczej czeka się orientacyjnie 7 dni, a na praktyczny 23 dni. Na Bemowie jest to odpowiednio 8 i aż 30 dni. Oznacza to, że część osób zapisujących się obecnie na egzamin praktyczny może zdawać go już po wejściu nowych regulacji.

Od 1 stycznia 2026 roku sam państwowy egzamin kategorii B kosztuje w województwie mazowieckim 56,98 zł za część teoretyczną i 229,99 zł za część praktyczną. Łącznie to 286,97 zł przy zdaniu obu części za pierwszym podejściem.

Dla warszawskich kandydatów data uzyskania uprawnienia może mieć więc większe znaczenie niż wcześniej. Osoba, która dopiero będzie zdawała egzamin po uruchomieniu systemu, powinna już przygotować się nie tylko do samego egzaminu, ale też do nowych zasad obowiązujących później na drodze.

Młodzi kierowcy mają najwyższy wskaźnik wypadków w Polsce

Za zaostrzeniem zasad stoją konkretne dane. Według raportu Komendy Głównej Policji za 2025 rok kierowcy w wieku 18-24 lata spowodowali 2941 wypadków. Stanowiło to 15,3 proc. wszystkich wypadków powstałych z winy kierujących.

W tych zdarzeniach zginęło 231 osób, a 3896 zostało rannych. Grupa 18-24 lata osiągnęła najwyższy w Polsce wskaźnik liczby wypadków w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców.

Szczególnie mocno wybija się prędkość. Policja podaje, że przyczyną 35,5 proc. wypadków spowodowanych przez młodych kierowców było niedostosowanie prędkości do warunków ruchu. KGP łączy to między innymi z brakiem doświadczenia i skłonnością do ryzykownych zachowań.

Sam okres próbny nie dotyczy jednak wyłącznie osób w wieku 18 czy 20 lat. Kryterium jest uzyskanie kategorii B po raz pierwszy. Jeżeli zrobi to osoba znacznie starsza, również zostanie objęta nowym systemem.

Nowe zasady ruszą 3 września. To powinien sprawdzić każdy, kto właśnie robi prawo jazdy

Do wejścia zmian zostało już niewiele czasu. Osoby kończące kurs lub czekające na egzamin powinny przede wszystkim sprawdzić, kiedy faktycznie uzyskają uprawnienie i jakie przepisy będą miały do nich zastosowanie.

• Prawo jazdy po 18. roku życia – okres próbny będzie trwał 2 lata.
• Prawo jazdy przed ukończeniem 18 lat – okres próbny może trwać 3 lata, jednak maksymalnie do ukończenia 20 lat.
• Przez cały okres próbny obowiązuje 0,0 alkoholu.
• Po przekroczeniu 12 punktów karnych pojawi się obowiązek praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym.
• Dwa wskazane w ustawie wykroczenia mogą spowodować przedłużenie okresu próbnego albo późniejsze nałożenie dodatkowego okresu trwającego 2 lata.
• Informacja o przekroczeniu 12 punktów ma trafiać również do mObywatela, więc po otrzymaniu takiego komunikatu nie należy go ignorować. Niedopełnienie obowiązku szkolenia może skończyć się znacznie poważniejszym problemem z uprawnieniami niż sam mandat.

Dla większości nowych kierowców największą zmianą nie będzie więc dodatkowy egzamin czy obowiązkowy kurs, ale fakt, że przez pierwsze 2 lub 3 lata za kierownicą błędy mogą uruchamiać konsekwencje, których nie ma w przypadku kierowców znajdujących się już poza okresem próbnym.