Państwo wypłaci prawie 70 mln zł. Pieniądze trafią do zaledwie 143 osób, średnio to niemal pół miliona

We wrześniu państwo uruchamia kolejną potężną transzę rekompensat. Do 143 uprawnionych osób ma trafić łącznie dokładnie 69 779 378,89 zł. Proste przeliczenie daje średnio około 488 tys. zł na jedną rekompensatę, choć faktyczne wypłaty mogą się znacznie różnić. Chodzi o rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski. MSWiA przekazało już do Banku Gospodarstwa Krajowego dane umożliwiające wypłatę pieniędzy we wrześniu.

Kwoty robią wrażenie. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opublikowało najnowszy komunikat dotyczący wypłat z Funduszu Rekompensacyjnego.

Resort poinformował, że 27 sierpnia 2026 roku przekazał Bankowi Gospodarstwa Krajowego dane osób uprawnionych, które umożliwiają realizację we wrześniu 143 rekompensat.

Łączna wartość tej transzy to:

69 779 378,89 zł.

Średnio prawie 488 tys. zł na jedną rekompensatę

Podzielenie całej kwoty przez liczbę rekompensat daje około:

487 968 zł.

To jedynie średnia statystyczna, a nie kwota gwarantowana pojedynczej osobie. Wysokość rekompensaty jest ustalana indywidualnie i zależy przede wszystkim od wartości nieruchomości będącej podstawą konkretnego uprawnienia.

Skala wrześniowej transzy jest jednak wyjątkowo duża.

Dla porównania miesiąc wcześniej MSWiA informowało o 97 rekompensatach na łączną kwotę 15 393 389,88 zł. Wrześniowa pula jest więc ponad czterokrotnie większa.

Za co państwo wypłaca tak ogromne pieniądze?

Chodzi o tzw. mienie zabużańskie, czyli nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawą jest ustawa z 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Regulacja obejmuje m.in. nieruchomości pozostawione w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku i powojennymi zmianami granic oraz określonymi w ustawie przesiedleniami. Przepisy obejmują również nieruchomości pozostawione w związku z polsko-radziecką umową o zamianie odcinków terytoriów z 1951 roku.

W wielu przypadkach obecnymi uprawnionymi nie są już pierwotni właściciele, lecz ich spadkobiercy. Ustawa przewiduje bowiem możliwość dziedziczenia prawa do rekompensaty przy spełnieniu ustawowych warunków.

Państwo nie zwraca całej wartości nieruchomości

To bardzo ważne.

Rekompensata nie odpowiada 100 proc. wartości utraconego domu, mieszkania, gospodarstwa czy gruntu.

Ustawa stanowi, że świadczenie pieniężne wynosi 20 proc. wartości pozostawionych nieruchomości. Taką samą proporcję stosuje się w przypadku realizowania prawa poprzez zaliczenie wartości nieruchomości na poczet określonych w ustawie należności związanych z nieruchomościami Skarbu Państwa.

Jeżeli więc przykładowo wartość nieruchomości będąca podstawą rozliczenia wynosiłaby milion złotych, 20 proc. odpowiadałoby 200 tys. zł. Konkretne rozliczenie zależy jednak od indywidualnej sprawy i ewentualnego wcześniejszego zrealizowania części prawa do rekompensaty.

Najwięcej nowych pozycji z Dolnego Śląska

MSWiA podało również, z których urzędów wojewódzkich pochodziły dane niezbędne do wrześniowych wypłat.

Najwięcej nowych pozycji rejestrowych przekazał Dolnośląski Urząd Wojewódzki – 36. Następnie znalazły się Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki – 29, Śląski – 24 oraz Mazowiecki – 22.

Pozostałe pozycje pochodziły z województw lubuskiego, łódzkiego, opolskiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego i wielkopolskiego.

Dla Mazowsza jest więc tutaj również lokalny kąt: 22 nowe pozycje rejestrowe przekazał Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie.

Państwo wypłaciło już ponad 5,27 mld zł

Jeszcze większe wrażenie robi skala całego programu.

Według MSWiA od początku prowadzenia wypłat do końca sierpnia 2026 roku Bank Gospodarstwa Krajowego wypłacił z Funduszu Rekompensacyjnego:

86 857 rekompensat na łączną kwotę 5 273 530 494,54 zł.

Mówimy więc o ponad 5,27 miliarda złotych.

Tylko w 2026 roku, według stanu podanego w najnowszym komunikacie resortu, wypłacono wcześniej 720 rekompensat o łącznej wartości 54 548 776,65 zł.

Jeżeli doliczyć zapowiedzianą wrześniową transzę, tegoroczna suma wypłat i wypłat umożliwionych najnowszym przekazaniem danych przekracza 124 mln zł.

Czy można teraz złożyć wniosek i dostać pieniądze?

Tu pojawia się najważniejsze zastrzeżenie.

Nie jest to nowy program, do którego właśnie ruszył nabór.

Zasadniczy termin składania wniosków o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty upłynął 31 grudnia 2008 roku.

Po zmianach związanych m.in. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dla określonej grupy osób przewidziano dodatkowy termin do 27 sierpnia 2014 roku.

Dzisiejsze wypłaty dotyczą więc spraw wynikających z wcześniej zgłoszonych roszczeń i postępowań dotyczących potwierdzenia oraz realizacji prawa do rekompensaty.

Spadkobiercy również mogą mieć prawo do rekompensaty

To jeden z elementów, który może zainteresować czytelników.

Ustawa przewiduje, że w przypadku śmierci właściciela pozostawionej nieruchomości prawo do rekompensaty może przysługiwać jego spadkobiercom, jeżeli spełniają określone w przepisach wymagania.

W przypadku współwłasności prawo może natomiast przysługiwać wszystkim uprawnionym współwłaścicielom albo określonym osobom wskazanym zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie.

Nie oznacza to jednak możliwości zgłoszenia dziś zupełnie nowego roszczenia tylko dlatego, że ktoś właśnie odkrył, iż jego przodkowie posiadali nieruchomość na dawnych Kresach. Decydujące znaczenie mają wcześniejsze terminy ustawowe i konkretna historia danej sprawy.

We wrześniu prawie 70 mln zł

Najnowszy komunikat MSWiA pokazuje, że mimo upływu dziesięcioleci od powojennych zmian granic państwo nadal realizuje finansowe skutki tamtych wydarzeń.

143 rekompensaty – 69 779 378,89 zł.

Średnio daje to niemal 488 tys. zł na jedną wypłatę, choć poszczególne świadczenia mogą być zarówno znacznie niższe, jak i wyższe.

A cały Fundusz Rekompensacyjny wypłacił już uprawnionym ponad 5,27 mld zł.