Pieniądze mogą zniknąć z emerytury jeszcze przed wypłatą. ZUS wyjaśnia, kiedy ma do tego prawo

Nie każdy emeryt otrzymuje na konto pełną kwotę świadczenia po standardowym odliczeniu podatku i składki zdrowotnej. W określonych przypadkach ZUS może dokonywać dodatkowych potrąceń, między innymi na poczet alimentów, długów egzekwowanych przez komornika, zaległych składek czy nienależnie pobranych świadczeń. Od 1 marca 2026 roku obowiązują zwaloryzowane kwoty wolne od potrąceń. Ich wysokość zależy od rodzaju należności, a różnice mogą wynosić setki złotych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomniał 10 kwietnia 2026 roku zasady potrąceń i egzekucji z emerytur oraz rent. Wyjaśnił, że choć świadczenia co do zasady przysługują osobom uprawnionym, w określonych ustawowo okolicznościach część pieniędzy może zostać zatrzymana przed wypłatą.

Te długi mogą zmniejszyć emeryturę

ZUS wskazuje kilka podstawowych kategorii należności, które mogą być potrącane ze świadczeń. Należą do nich między innymi należności alimentacyjne, kwoty wynikające z egzekucji sądowej lub administracyjnej, nieopłacone składki i nienależnie pobrane świadczenia.

Rodzaj zobowiązania ma zasadnicze znaczenie dla wysokości potrącenia. Przepisy przewidują różne maksymalne udziały świadczenia podlegające potrąceniu oraz odmienne kwoty, które powinny pozostać osobie uprawnionej.

Nowe kwoty wolne od 1 marca 2026 roku

Według aktualnych wyjaśnień ZUS kwota wolna od potrąceń wynosi od 1 marca 2026 roku 1401,57 zł przy egzekwowaniu innych należności niż alimentacyjne oraz określone szczególne kategorie zobowiązań.

Przy potrącaniu należności alimentacyjnych kwota wolna wynosi 849,42 zł. W przypadku niektórych nienależnie pobranych świadczeń i nieopłaconych składek zastosowanie ma kwota 1121,28 zł. Dla należności związanych z pobytem w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym przewidziano kwotę 339,76 zł.

Nie oznacza to, że z każdej emerytury można automatycznie potrącić wszystko ponad wymienioną kwotę. Obowiązują również ograniczenia procentowe zależne od rodzaju należności.

Komornik a bank. To dwie różne ochrony pieniędzy

Ważne jest rozróżnienie potrącenia dokonywanego przez ZUS przed wypłatą emerytury oraz zajęcia środków na rachunku bankowym. Kwoty wolne są w tych przypadkach ustalane na podstawie różnych przepisów.

Kwota wolna na koncie bankowym nie jest automatycznie tożsama z kwotą, którą musi pozostawić ZUS przy potrąceniu ze świadczenia. Dlatego porównywanie obu mechanizmów bez uwzględnienia podstawy prawnej może prowadzić do błędnych wniosków.

Trzynastka i czternastka są szczególnie chronione

ZUS przypomina również o świadczeniach, z których nie dokonuje potrąceń i egzekucji na zasadach opisanych w komunikacie. Wśród nich znajdują się dodatkowe roczne świadczenia pieniężne, potocznie nazywane trzynastą i czternastą emeryturą.

Odrębna ochrona obejmuje także niektóre dodatki i szczególne świadczenia. Dlatego przed zaakceptowaniem potrącenia warto sprawdzić dokładnie, jakiego rodzaju pieniądze zostały nim objęte.

Co zrobić, jeśli wypłata okazała się niższa?

Najpierw należy sprawdzić dokumentację świadczenia i ustalić, czy obniżenie kwoty wynika ze zwykłych rozliczeń podatkowo-składkowych, czy z dodatkowego potrącenia. Informacji można szukać w dokumentach ZUS oraz na koncie w eZUS.

Jeśli potrącenie budzi wątpliwości, należy zwrócić się do Zakładu o wyjaśnienie podstawy i sposobu obliczenia kwoty. W zależności od charakteru rozstrzygnięcia mogą przysługiwać określone środki prawne.

Co to oznacza dla mieszkańców Warszawy i Mazowsza?

Zasady mają charakter ogólnopolski. Emeryci i renciści z Warszawy, Płocka, Radomia i innych miejscowości Mazowsza powinni pamiętać, że kwota świadczenia przekazywana na rachunek może zostać pomniejszona przed wypłatą w ustawowo określonych przypadkach.

W razie nieoczekiwanego zmniejszenia przelewu nie należy natychmiast odpowiadać na SMS-y rzekomo wyjaśniające sytuację. Najbezpieczniejsza jest weryfikacja bezpośrednio w ZUS lub poprzez oficjalny system elektroniczny.

Od 1 marca 2026 roku obowiązują różne kwoty wolne od potrąceń, zależne od rodzaju należności. Nie każdą emeryturę można pomniejszyć w identyczny sposób, a dodatkowe roczne świadczenia pieniężne korzystają ze szczególnej ochrony.