Pieniądze z ZUS po zmarłym można odzyskać nawet po latach. Decyduje jedna data

Po śmierci bliskiej osoby na jej subkoncie w ZUS mogą pozostać pieniądze, które podlegają podziałowi. Co ważne, w wielu przypadkach o ich wypłatę można wystąpić nawet po kilku lub kilkunastu latach. Inaczej wygląda sytuacja po przejściu na emeryturę docelową. Wtedy kluczowy staje się okres 3 lat.

Nie wszystkie pieniądze zapisane w ZUS przepadają wraz ze śmiercią ubezpieczonego. Środki znajdujące się na subkoncie mogą trafić do małżonka, osób wskazanych przez zmarłego albo spadkobierców.

Nie należy jednak mylić subkonta z podstawowym kontem emerytalnym w ZUS. Środki zapisane na podstawowym koncie nie są dziedziczone na takich samych zasadach.

Pieniądze z subkonta ZUS mogą trafić do bliskich

Subkonto jest częścią systemu emerytalnego, ale zgromadzone na nim środki mają szczególne zasady podziału.

Jeżeli ubezpieczony umrze, pieniądze z subkonta mogą zostać przekazane osobom uprawnionym.

Ubezpieczony może wcześniej wskazać jedną lub kilka osób, które mają otrzymać środki po jego śmierci. Nie musi to być członek rodziny. Może to być również osoba niespokrewniona.

Jeśli nikogo nie wskazano, odpowiednia część środków może wejść do spadku.

Sytuacja wygląda jeszcze inaczej, gdy zmarły pozostawał w małżeństwie i obowiązywała wspólność majątkowa.

Małżonek może otrzymać część środków

Jeżeli środki na subkoncie były objęte wspólnością majątkową, część przypada żyjącemu małżonkowi.

Co do zasady chodzi o połowę środków zgromadzonych w okresie wspólności majątkowej.

Nie oznacza to jednak wypłaty tej części do ręki.

ZUS przekazuje ją na subkonto współmałżonka w ramach tzw. wypłaty transferowej.

Dopiero pozostała część środków trafia do osób wskazanych przez zmarłego. Jeśli nie zostały wskazane, pieniądze mogą wejść do masy spadkowej.

Wniosek można złożyć nawet po wielu latach

To jedna z najważniejszych zasad dla rodzin zmarłych.

ZUS nie wyznacza terminu, w którym trzeba wystąpić o podział środków zgromadzonych na subkoncie.

Oznacza to, że samo upłynięcie kilku czy nawet kilkunastu lat od śmierci ubezpieczonego nie zamyka drogi do wypłaty.

Jeżeli dopiero po latach rodzina dowie się, że zmarły posiadał subkonto, nadal można rozpocząć procedurę.

Trzeba jednak najpierw ustalić, czy pieniądze rzeczywiście podlegają podziałowi.

Nie w każdej sytuacji będą bowiem dostępne dla spadkobierców.

Po przejściu na emeryturę zasady się zmieniają

Moment przejścia na emeryturę ma ogromne znaczenie.

Jeżeli środki z subkonta zostały już uwzględnione przy ustalaniu emerytury docelowej po osiągnięciu 65 lat, nie podlegają później zwykłemu dziedziczeniu na zasadach obowiązujących wcześniej.

Nie oznacza to jednak, że po śmierci emeryta zawsze przepada możliwość otrzymania pieniędzy.

Przepisy przewidują tzw. wypłatę gwarantowaną.

I właśnie tutaj decydująca jest konkretna data.

Liczą się 3 lata od pierwszej wypłaty emerytury

Wypłata gwarantowana może przysługiwać, jeżeli emeryt:

• miał subkonto w ZUS,
• nabył prawo do emerytury docelowej po osiągnięciu 65 lat,
• zmarł przed upływem 3 lat od miesiąca pierwszej wypłaty tej emerytury.

Jeżeli śmierć nastąpi już po upływie tego okresu, wypłata gwarantowana nie przysługuje.

To ważne, ponieważ 3-letni termin nie oznacza czasu na złożenie wniosku.

Liczy się czas między pierwszą wypłatą emerytury docelowej a śmiercią emeryta.

Przykładowo, jeżeli pierwsza emerytura docelowa została wypłacona w maju 2025 roku, znaczenie będzie miała data śmierci emeryta w stosunku do 3-letniego okresu liczonego od tego miesiąca.

Kto może otrzymać wypłatę gwarantowaną?

Emeryt może wskazać osoby uposażone, którym po jego śmierci przypadnie całość lub część wypłaty gwarantowanej.

Może również zmienić taką dyspozycję.

Jeżeli nikogo nie wskazał, wypłata może trafić do współmałżonka, jeżeli w chwili śmierci pozostawali we wspólności majątkowej.

W pozostałych przypadkach środki mogą wejść do spadku.

Przy wskazaniu niektórych osób spoza najbliższego kręgu rodzinnego może być potrzebna pisemna zgoda współmałżonka.

Nie każdy zmarły pozostawia pieniądze do podziału

Samo posiadanie subkonta nie oznacza automatycznie, że rodzina otrzyma pieniądze.

ZUS wskazuje kilka sytuacji, w których środki nie będą już podlegały zwykłemu podziałowi.

Dotyczy to między innymi osób, których środki zostały już uwzględnione przy wyliczeniu emerytury docelowej.

Odrębne zasady dotyczą również niektórych wcześniejszych emerytur. Jeśli warunkiem przyznania świadczenia było przekazanie środków z OFE i subkonta do budżetu państwa, późniejsze dziedziczenie tych pieniędzy nie jest możliwe.

Dlatego w każdej sprawie trzeba sprawdzić indywidualną sytuację zmarłego.

Gdzie złożyć wniosek o pieniądze z ZUS?

Procedura zależy od tego, czy zmarły był członkiem OFE.

Jeżeli posiadał wyłącznie subkonto w ZUS, osoba uprawniona może wystąpić bezpośrednio do Zakładu.

Służy do tego formularz USS – wniosek o transfer lub wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej.

Może go wykorzystać osoba uprawniona, spadkobierca lub współmałżonek.

Jeżeli zmarły był członkiem OFE, procedurę zaczyna się w funduszu emerytalnym.

Po podziale środków OFE przekazuje informacje do ZUS. Fundusz ma na to 14 dni. ZUS ma następnie 3 miesiące na realizację podziału i wypłatę pieniędzy z subkonta.

W takim przypadku nie trzeba później składać w ZUS drugiego wniosku dotyczącego tych samych środków.

Co zrobić, jeśli nie wiadomo, czy zmarły miał subkonto?

Pierwszym krokiem powinno być ustalenie sytuacji zmarłego w ZUS.

Warto sprawdzić:

• czy posiadał subkonto,
• czy był członkiem OFE,
• czy wskazał osoby uprawnione,
• czy pozostawał we wspólności majątkowej,
• czy pobierał już emeryturę docelową,
• od kiedy była ona wypłacana.

Właśnie ostatnia informacja może zdecydować o prawie do wypłaty gwarantowanej.

Rodzina, która dopiero po latach odkryje możliwość podziału zwykłych środków z subkonta, nie powinna zakładać, że jest już za późno. ZUS wprost wskazuje, że wniosek o podział tych środków nie jest ograniczony terminem.

Najważniejsze jest ustalenie, z jakim rodzajem środków mamy do czynienia i na jakim etapie znajdowała się emerytura zmarłego.