Podatek od posiadanych pieniędzy. Prezydent podpisał ustawę. Po przekroczeniu tej kwoty na koncie pojawi się danina

Można nie zarobić ani złotówki, a mimo to mieć podatek do zapłacenia. Taki mechanizm pojawi się od 1 stycznia 2027 roku wraz z Osobistymi Kontami Inwestycyjnymi. Prezydent Karol Nawrocki podpisał już ustawę, która pozwoli korzystać z preferencji podatkowych, ale jednocześnie wprowadzi daninę zależną od wartości zgromadzonych aktywów. Najczęściej wymieniany limit to 100 tys. zł, jednak przy określonych oszczędnościach granica zwolnienia wyniesie tylko 25 tys. zł. Najważniejsze jest to, że nowe zasady obejmą dobrowolne konta OKI, a nie automatycznie pieniądze wszystkich Polaków na zwykłych rachunkach bankowych.

Ustawa jest podpisana. Nowe zasady zaczną działać od stycznia

Ustawę o osobistych kontach inwestycyjnych Sejm uchwalił 3 lipca 2026 roku. Prezydent podpisał ją 13 sierpnia, a 18 sierpnia została ogłoszona w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1098. Termin wejścia w życie wyznaczono na 1 stycznia 2027 roku. Nie mówimy więc o pomyśle, którego szczegóły dopiero pojawiły się w politycznej dyskusji, lecz o opublikowanych przepisach. Dla przyszłego użytkownika ważniejsze od parlamentarnej ścieżki będzie jednak to, jakie aktywa wybierze i czy zmieszczą się one w odpowiednim zwolnieniu.

OKI ma być sposobem na oszczędzanie i inwestowanie na innych zasadach podatkowych niż na tradycyjnym rachunku. Ministerstwo Finansów wskazuje, że dochody z aktywów zgromadzonych w tym systemie, w tym odsetki, dywidendy i zyski kapitałowe, nie będą objęte polskim podatkiem Belki. W zamian pojawi się podatek od wartości aktywów, z przewidzianymi w ustawie zwolnieniami. W 2027 roku stawka wyniesie 0,85 proc. To oznacza, że przed wyborem konta trzeba policzyć zarówno możliwą oszczędność na podatku od dochodu, jak i nowy koszt związany z wielkością portfela.

Masz 200 tys. zł na zwykłym koncie? Samo saldo nie uruchomi nowej daniny

Osoba, która trzyma oszczędności na zwykłym rachunku bankowym, nie zostanie objęta podatkiem od wartości aktywów tylko dlatego, że przekroczy 100 tys. zł. Aby korzystać z nowego systemu, trzeba zdecydować się na OKI i zawrzeć odpowiednią umowę. To samo dotyczy tradycyjnej lokaty czy zwykłego rachunku maklerskiego: sama wysokość zgromadzonego majątku nie zamienia ich automatycznie w OKI. Warto o tym pamiętać zwłaszcza wtedy, gdy nagłówek o podatku od pieniędzy budzi skojarzenie z powszechną opłatą od bankowych oszczędności. Ustawa wprowadza szczególny model dla aktywów w dobrowolnie wybranym systemie.

Nie oznacza to również powszechnego zniesienia podatku Belki. Kto pozostanie przy zwykłych produktach, nadal będzie rozliczał dochody według zasad właściwych dla tych produktów. Nowe rozwiązanie poszerza wybór, a nie narzuca wszystkim jednej formy inwestowania. Potwierdzają to także materiały banków: Erste Bank Polska w informacji z 6 października zapowiedział udostępnienie OKI swoim klientom na początku 2027 roku. To zapowiedź konkretnej instytucji, nie zapewnienie, że każdy bank wystartuje z identyczną ofertą dokładnie tego samego dnia.

Limit 100 tys. zł i limit 25 tys. zł nie sumują się do 125 tys.

Najłatwiej zrozumieć te zasady, dzieląc aktywa na dwie główne grupy objęte preferencjami. Pierwsza to określone oszczędności, między innymi złotowe środki na odpowiednich rachunkach bankowych i detaliczne obligacje oszczędnościowe Skarbu Państwa. Dla tej grupy zwolnienie z podatku od wartości obejmie do 25 tys. zł średniej wartości. Druga to aktywa inwestycyjne spełniające ustawowe warunki, dla których granica może sięgać 100 tys. zł. Łączna kwota zwolniona w obu grupach nie może jednak przekroczyć 100 tys. zł.

Jeżeli ktoś wykorzysta 25 tys. zł zwolnienia dla części oszczędnościowej, na kwalifikowaną część inwestycyjną pozostanie mu 75 tys. zł. Może też wykorzystać całe 100 tys. zł w części inwestycyjnej, jeżeli nie korzysta z niższego zwolnienia. Nie można natomiast odłożyć 100 tys. zł w inwestycjach i dołożyć 25 tys. zł na lokacie z założeniem, że całość pozostanie poza nowym podatkiem. Z drugiej strony, trzymanie na OKI wyłącznie oszczędności nie daje prawa do automatycznego wykorzystania limitu 100 tys. zł. Skład portfela ma więc znaczenie równie duże jak jego łączna wartość.

Ile wyniesie podatek? Przykłady pokazują różnicę

Przy średniej wartości kwalifikowanych inwestycji wynoszącej 200 tys. zł i braku innych aktywów na OKI zwolnienie obejmie 100 tys. zł. Pozostałe 100 tys. zł będzie opodatkowane stawką 0,85 proc., co daje 850 zł za 2027 rok. Jeśli natomiast na koncie będą wyłącznie aktywa oszczędnościowe z niższym limitem, podatek może wystąpić już przy kwocie znacznie mniejszej niż 100 tys. zł. Przykładowo przy średniej wartości takich oszczędności wynoszącej 45 tys. zł nadwyżka ponad zwolnienie to 20 tys. zł, a podatek wyniesie 170 zł. Liczby w tabeli dotyczą już obliczonej średniej wartości, a nie pojedynczej wpłaty lub salda z wybranego dnia.

Przykładowy skład OKI	Średnia wartość aktywów	Wartość objęta zwolnieniem	Podatek za 2027 rok
Wyłącznie kwalifikowane aktywa inwestycyjne	100 000 zł	100 000 zł	0 zł
Wyłącznie kwalifikowane aktywa inwestycyjne	150 000 zł	100 000 zł	425 zł
Wyłącznie kwalifikowane aktywa inwestycyjne	200 000 zł	100 000 zł	850 zł
Wyłącznie aktywa oszczędnościowe objęte niższym limitem	25 000 zł	25 000 zł	0 zł
Wyłącznie aktywa oszczędnościowe objęte niższym limitem	45 000 zł	25 000 zł	170 zł
25 000 zł oszczędności i 75 000 zł kwalifikowanych inwestycji	100 000 zł	100 000 zł	0 zł
45 000 zł oszczędności i 75 000 zł kwalifikowanych inwestycji	120 000 zł	100 000 zł	170 zł

Przykłady zakładają brak innych OKI tego samego podatnika oraz przynależność wszystkich wskazanych aktywów do opisanych grup zwolnienia. Nie uwzględniają prowizji ani kosztów produktów inwestycyjnych. Samo wpłacenie określonej kwoty nie gwarantuje, że taka sama będzie jej średnia wartość podatkowa: wpływają na nią między innymi wyceny, wpłaty, wypłaty i okres posiadania konta. Dlatego tabela pozwala zrozumieć mechanizm, lecz nie zastępuje informacji przygotowanej dla konkretnego klienta przez instytucję prowadzącą OKI. Rzeczywiste rozliczenie musi uwzględniać całość jego aktywów w systemie.

Nie każda inwestycja skorzysta ze zwolnienia. To ważniejszy szczegół niż sama nazwa konta

W przepisach istnieje również grupa aktywów OKI, do których zwolnienia nie mają zastosowania. Nie wystarczy zatem otworzyć rachunku z napisem OKI i założyć, że pierwsze 100 tys. zł dowolnych zakupów będzie wolne od podatku od wartości. Ustawa wiąże preferencje z konkretnymi cechami instrumentów. W przypadku akcji znaczenie ma między innymi to, czy kapitał zakładowy emitenta jest denominowany w złotych, a przy określonych funduszach — czy ich polityka przewiduje co najmniej 70 proc. aktywów kwalifikowanych. Z tego powodu nie można automatycznie przenosić zwolnienia na każdy zagraniczny papier lub fundusz dostępny w ofercie.

Dla osoby, która inwestuje głównie poza Polską, praktyczne pytanie brzmi więc: do której grupy podatkowej instytucja zaliczy wybrany instrument? W przypadku aktywów nieobjętych zwolnieniem podatek od wartości może wystąpić nawet wtedy, gdy cały portfel nie przekracza 100 tys. zł. Gdyby średnia wartość takich aktywów wyniosła 20 tys. zł i nie przysługiwało wobec nich zwolnienie, przy stawce 0,85 proc. podatek wyniósłby 170 zł. To osobna sytuacja wobec prostych przykładów z tabeli, która obejmuje wyłącznie aktywa korzystające z preferencji. Przed zakupem warto uzyskać od instytucji jednoznaczną informację o kwalifikacji produktu, zamiast opierać się wyłącznie na jego handlowej nazwie.

Portfel stracił na wartości, ale podatek nadal może być należny

Na zwykłym rachunku giełdowym sam spadek ceny posiadanych akcji nie tworzy dochodu do opodatkowania. W OKI podstawą nowej daniny będzie natomiast wartość aktywów ustalana według ustawowego mechanizmu. Jeśli po uwzględnieniu właściwych zwolnień pozostanie wartość do opodatkowania, słaby wynik inwestycji nie usunie podatku. Ustawa wymaga nawet poinformowania o tym inwestora przy zawieraniu umowy. Wskazuje również, że strata osiągnięta w związku z gromadzeniem aktywów na OKI nie stanowi straty podatkowej w PIT, którą można dowolnie wykorzystać do rozliczenia zysków spoza tego systemu.

Wątpliwości dotyczące takiej konstrukcji pojawiły się już podczas prac parlamentarnych. Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu w opinii do ustawy zwracało uwagę, że podatek może być należny mimo braku dochodu lub poniesienia straty, i postulowało pełniejsze uzasadnienie wyboru tego modelu. Nie oznacza to, że konto zawsze będzie niekorzystne: przy dochodowych inwestycjach zwolnienie z podatku od zysków może przynieść oszczędność. Oznacza natomiast, że nie należy porównywać samych liczb 0,85 proc. i 19 proc., jakby obie stawki dotyczyły tego samego. Jedna odnosi się do wartości aktywów po zastosowaniu zwolnień, druga do dochodu podlegającego opodatkowaniu.

850 zł od portfela czy 19 proc. od zysku? Tego nie da się ocenić bez liczenia

Przyjmijmy uproszczony przykład: średnia wartość kwalifikowanej części inwestycyjnej na OKI wynosi 200 tys. zł, a innych aktywów w systemie nie ma. Podatek od wartości za 2027 rok wyniesie wtedy 850 zł. Na zwykłym rachunku 19-procentowy podatek od dochodu 2000 zł wyniósłby 380 zł, od dochodu 5000 zł — 950 zł, a od 10 tys. zł — 1900 zł. Już te liczby pokazują, że odpowiedź zależy od wyniku inwestycji i sposobu jego rozliczenia. Sama duża wartość portfela nie mówi jeszcze, czy nowe konto pozwoli zaoszczędzić.

Założony roczny dochód podlegający opodatkowaniu na zwykłym rachunku	19 proc. podatku od tego dochodu	Podatek od wartości na OKI przy średniej 200 000 zł kwalifikowanych inwestycji
0 zł	0 zł	850 zł
2000 zł	380 zł	850 zł
5000 zł	950 zł	850 zł
10 000 zł	1900 zł	850 zł

To porównanie dwóch sposobów naliczania podatku przy przyjętych założeniach, nie prognoza rentowności konkretnej inwestycji. Zakłada już ustaloną średnią wartość na OKI, a w drugiej kolumnie dochód rzeczywiście podlegający opodatkowaniu. Na tradycyjnym rachunku wzrost notowań papieru, którego inwestor jeszcze nie sprzedał, co do zasady nie jest tym samym co zrealizowany dochód ze sprzedaży. Znaczenie mają więc także moment realizacji zysku, ewentualne rozliczane straty i koszty. Bez ich uwzględnienia proste hasło o niższej stawce może dawać mylne wyobrażenie o rzeczywistym wyniku.

Wypłata przed sylwestrem nie wymaże wcześniejszych wycen

Nowej daniny nie obliczy się wyłącznie od salda widocznego 31 grudnia. Ustawa przewiduje dzienne wyceny aktywów i mechanizm obliczania ich średniej wartości, z dodatkowymi regułami dotyczącymi wpłat. Wypłata dokonana tuż przed końcem roku nie usuwa więc z rozliczenia poprzednich miesięcy. Nie wystarczy też rozdzielić pieniędzy pomiędzy kilka instytucji, ponieważ przy rozliczeniu sumuje się wartości ze wszystkich OKI należących do tej samej osoby. Można mieć kilka kont, ale nie kilka niezależnych zestawów zwolnień po 100 tys. zł.

Jest jeszcze szczegół istotny dla osób rozważających start dopiero pod koniec roku. Średnia dla danego OKI jest ustalana z uwzględnieniem liczby dni roku podatkowego, w których podatnik posiadał to konto, a nie zawsze przez podzielenie wartości przez pełne 365 dni. Samo późne otwarcie OKI nie daje więc podstawy do założenia, że roczna stawka zostanie automatycznie podzielona przez dwanaście. Również to, czy konto przez część okresu było puste, ma inne znaczenie niż założenie go dopiero w późniejszym terminie. Wyliczenie należy oprzeć na ustawowej średniej i danych instytucji, nie na samym miesiącu dokonania pierwszej wpłaty.

Pierwsze rozliczenie w 2028 roku. Stawka może się później zmieniać

Podatek dotyczący 2027 roku będzie rozliczany w roku następnym. Ustawa przewiduje elektroniczne zeznanie w e-Urzędzie Skarbowym, składane od 15 marca do 31 maja, a termin zapłaty należnej kwoty wyznacza na 31 maja. Instytucje prowadzące konta mają przekazywać fiskusowi informacje potrzebne do rozliczenia, które będą udostępniane w e-Urzędzie Skarbowym. To oznacza, że nie należy zakładać comiesięcznego potrącania nowej daniny z każdej wpłaty. Przy większym portfelu rozsądnie jest wcześniej uwzględnić przyszłe zobowiązanie w planie wydatków.

Stawka 0,85 proc. została określona specjalnie dla 2027 roku. W następnych latach będzie wyliczana jako 19 proc. stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października poprzedniego roku, z minimum 0,1 proc. i zaokrągleniem stawki w dół do dwóch miejsc po przecinku. Ustawa przewiduje też waloryzację kwot zwolnienia od 2030 roku. Przyszły użytkownik nie powinien zatem traktować ani stawki, ani limitów jako parametrów zamrożonych na zawsze. Przy wieloletnim oszczędzaniu warto wracać do porównania warunków, zamiast opierać całą decyzję na pierwszym roku działania programu.

Przed podpisaniem umowy ważny jest skład inwestycji i rzeczywisty koszt oferty

Z OKI będą mogły korzystać osoby pełnoletnie, a jedno konto będzie służyło jednemu inwestorowi. System pozwoli zachować dostęp do środków i dokonywać wpłat oraz wypłat bez obowiązku czekania do określonego wieku. Nie oznacza to jednak, że wszystkie instrumenty będą równie łatwe do sprzedaży albo pozbawione ryzyka. Przed wyborem oferty trzeba sprawdzić dostępne produkty, ich kwalifikację podatkową, koszty transakcyjne i koszty samych funduszy czy innych instrumentów. Ulga podatkowa nie chroni przed spadkiem notowań i nie zastępuje oceny, czy dana inwestycja odpowiada potrzebom oszczędzającego.

Dla kogoś odkładającego niewielkie kwoty w aktywach spełniających warunki zwolnienia OKI może oznaczać brak podatku od wartości oraz preferencyjne opodatkowanie dochodów. Osoba z większym portfelem powinna już porównać nową daninę z podatkiem, który faktycznie płaci na dotychczasowym rachunku. Jeszcze inaczej wygląda sytuacja kogoś, kto chce przechowywać głównie oszczędności objęte niższym limitem albo wybiera instrumenty bez prawa do zwolnienia. Pierwsze pytanie nie powinno więc brzmieć wyłącznie: ile mam pieniędzy? Równie ważne jest to, gdzie chcę je trzymać i do której grupy podatkowej będą należały.

Źródła: ustawa z 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych, Dz.U. z 2026 r. poz. 1098; komunikat Kancelarii Prezydenta z 13 sierpnia 2026 r.; Ministerstwo Finansów, informacja o OKI z 13 sierpnia 2026 r.; Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu, opinia do druku nr 779; Erste Bank Polska, wyjaśnienia z 6 października 2026 r. Wyliczenia w tabelach są przykładami redakcyjnymi dla stawki obowiązującej w 2027 roku.