Zegar tyka do 31 grudnia. Te dni wolne i prawa przepadną bezpowrotnie, rząd już szykuje przełomową zmianę

Koniec roku zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim ostateczny termin na odebranie dodatkowych dni wolnych od pracy. Wielu zatrudnionych zapomina, że cenna pula godzin i uprawnień nie przechodzi na kolejny rok – z wybiciem sylwestrowej północy wyparuje bez prawa do ekwiwalentu. Co więcej, w resorcie pracy toczy się już walka o nowe przepisy, które diametralnie poszerzą grono uprawnionych. Zobacz, które dni musisz wybrać do 31 grudnia, by nie przepadły!

Opieka nad dzieckiem (art. 188 KP): 2 dni płatnego wolnego i wielka reforma do 18 lat

Jednym z najpopularniejszych i najbardziej cenionych uprawnień rodzicielskich w Kodeksie pracy jest zwolnienie od pracy z tytułu opieki nad dzieckiem (art. 188 KP). Każdemu pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko przysługują w roku kalendarzowym 2 dni lub 16 godzin zwolnienia z zachowaniem pełnego prawa do wynagrodzenia. To sam zatrudniony decyduje w pierwszym składanym w danym roku wniosku, czy wybiera odbiór wolnego w całych dniówkach, czy w pojedynczych godzinach.

Warto pamiętać, że niewykorzystane godziny opieki nie przechodzą na kolejny rok kalendarzowy. Z dniem 31 grudnia 2026 roku przepadają bezpowrotnie – nie można odebrać ich w styczniu ani zażądać za nie ekwiwalentu finansowego. Od 1 stycznia pracownik otrzymuje zupełnie nową, świeżą pulę.

Co istotne, w przepisach szykuje się prawdziwa rewolucja. Dokładnie 20 października 2026 roku do konsultacji publicznych trafił rządowy projekt nowelizacji ustawy (nr w wykazie: UD484). Projekt przewiduje podniesienie granicy wieku dziecka uprawniającego do zwolnienia – z dotychczasowych 14 lat aż do ukończenia 18. roku życia. Jeśli zmiana wejdzie w życie, prawo do 16 godzin płatnego wolnego zyskają także rodzice nastolatków uczących się w szkołach ponadpodstawowych.

Urlop opiekuńczy: 5 dni na nagłe ratowanie bliskich

Kolejnym przywilejem, który wygasa z końcem roku, jest urlop opiekuńczy wprowadzony do Kodeksu pracy na mocy unijnej dyrektywy work-life balance (art. 173¹ KP). Przepisy gwarantują pracownikowi 5 dni roboczych w roku w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia członkowi rodziny (dziecku, rodzicowi, małżonkowi) bądź osobie zamieszkującej we wspólnym gospodarstwie domowym, która wymaga pilnej opieki z poważnych względów medycznych.

Aby skorzystać ze zwolnienia, wniosek papierowy lub elektroniczny należy przedłożyć pracodawcy co najmniej dzień przed planowanym rozpoczęciem urlopu, wskazując dane osoby chorej oraz przyczynę opieki. Chociaż czas ten wlicza się do stażu pracy, za okres urlopu opiekuńczego pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie. Zgromadzona pula 5 dni nie kumuluje się z nowym rokiem – niewykorzystane dni z 2026 roku znikają bezpowrotnie 31 grudnia.

Okazjonalna praca zdalna: 24 dni home office bez dodatkowych formalności

Do końca grudnia pracownicy powinni zweryfikować również stan wykorzystania okazjonalnej pracy zdalnej (art. 67³³ KP). Ustawodawca przewidział limit aż 24 dni w roku kalendarzowym, podczas których pracownik może wykonywać obowiązki służbowe poza siedzibą firmy (np. z domu lub działki), załatwiając równolegle sprawy osobiste.

Okazjonalny home office to wygodny mechanizm ratunkowy – nie wymaga sporządzania rozbudowanego regulaminu ani wypłacania przez pracodawcę comiesięcznego ryczałtu za prąd i internet. Należy jednak pamiętać o dwóch kluczowych zasadach:

• Pracodawca może odmówić – wniosek pracownika nie ma charakteru wiążącego, a decyzja zależy od potrzeb operacyjnych firmy.
• Brak kumulacji – pula 24 dni dotyczy wyłącznie danego roku. Niewykorzystane dni przepadają z końcem grudnia i od stycznia licznik bije od nowa.

Urlop na żądanie: 4 dni do dyspozycji, ale uwaga na zasady

Często mylonym uprawnieniem jest urlop na żądanie (art. 167² KP), który przysługuje w wymiarze maksymalnie 4 dni w roku. Pracownik ma prawo zgłosić chęć jego wykorzystania najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przed rozpoczęciem dniówki. W tym przypadku przepisy działają jednak w specyficzny sposób.

Urlop na żądanie nie jest osobnym, dodatkowym świadczeniem, lecz częścią podstawowego urlopu wypoczynkowego (z zachowaniem 100% płacy). Jeżeli pracownik nie wykorzysta 4 dni w trybie nagłym do 31 grudnia, same dni wolne nie przepadają – zasilą one pulę zaległego urlopu wypoczynkowego, który trzeba będzie wykorzystać w standardowym trybie do 30 września kolejnego roku. Przepada natomiast sam przywilej wzięcia tych konkretnych 4 dni z dnia na dzień bez wcześniejszej zgody pracodawcy.

Podsumowanie: które uprawnienia pracownicze przepadają 31 grudnia 2026 r.?

Oto zestawienie najważniejszych uprawnień, które warto sprawdzić w dziale kadr przed sylwestrem:

• Opieka nad dzieckiem (art. 188 KP) – 2 dni lub 16 godzin pełnopłatnego wolnego (przepada bez ekwiwalentu; trwają prace nad rozszerzeniem prawa do 18. roku życia).
• Urlop opiekuńczy (art. 173¹ KP) – 5 dni bezpłatnego wolnego na leczenie członka rodziny lub domownika (przepada 31 grudnia).
• Okazjonalna praca zdalna (art. 67³³ KP) – 24 dni pracy z domu na uproszczonych zasadach (niewykorzystana pula wygasa).
• Urlop na żądanie (art. 167² KP) – 4 dni zgłaszane rano; niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok jako standardowy urlop zaległy, ale resetuje się prawo do trybu nagłego.

Źródło: forsal