Prezydent podpisał ustawę. Miliony Polaków objętych obowiązkową rejestracją. 66 proc. osób będzie musiało wpisać dane do rejestru. Tysiące złotych kar

Polska przez lata była jednym z nielicznych krajów UE bez centralnego, obowiązkowego rejestru zwierząt towarzyszących. To się zmienia. Prezydent Karol Nawrocki podpisał 2 czerwca ustawę o Krajowym Rejestrze Oznakowania Psów i Kotów – KROPiK. Przepisy wejdą w życie za 2 lata, ale czas na przygotowanie zaczyna biec od dziś.

Co to jest KROPiK i dlaczego powstał?

Ustawa wprowadza obowiązkowy system elektronicznej identyfikacji zwierząt domowych oraz centralny rejestr prowadzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Docelowo rejestr obejmie wszystkie psy i koty w Polsce. Według badania Centrum Badawczo-Rozwojowego Biostat, w polskich domach mieszka już ponad 8,1 mln psów i 7,2 mln kotów – i to właśnie ich właściciele zostaną objęci obowiązkiem rejestracji. Dotychczas w Polsce działały rozproszone, niekompatybilne bazy danych prowadzone przez różne organizacje i gminy – bez żadnego obowiązku ich użytkowania. Efekt: zaginione lub porzucone zwierzę bardzo trudno było zidentyfikować i zwrócić właścicielowi.

Skala obowiązku jest ogromna. Według badania Centrum Badawczo-Rozwojowego Biostat psa posiada niemal co drugi Polak (49% gospodarstw domowych), a kota – 41%. Łącznie zwierzęta domowe – psy lub koty – ma ponad 66% Polaków. Oznacza to, że ustawa KROPiK bezpośrednio dotknie większości polskich rodzin. Dla porównania: w Polsce jest już więcej domostw z psami niż z dziećmi. Skala problemu jest poważna: polskie schroniska przyjmują rocznie setki tysięcy zwierząt, a koszty ich utrzymania obciążają budżety samorządów.

Kogo obejmie obowiązek? Psy i koty, ale nie wszystkie jednakowo

Ustawa wprowadza obowiązek oznakowania i rejestracji wszystkich psów – niezależnie od daty urodzenia. W przypadku kotów obowiązek obejmuje zwierzęta, które mają właściciela, przebywają w schronisku lub pod opieką organizacji zapewniającej opiekę w domu tymczasowym.

Odrębna zasada dotyczy kotów wolnożyjących. Rady gmin zdecydują, czy obowiązkiem czipowania objąć koty wolnożyjące, ale obowiązkiem nie będą objęte koty wolnożyjące bytujące w gospodarstwach rolnych. To rozwiązanie uwzględnia specyfikę wiejskich kolonii kotów, które pełnią funkcję utylitarną.

Ustawa porządkuje też system opieki nad zwierzętami bezdomnymi – wprost uwzględnia organizacje społeczne, które zapewniają opiekę zwierzętom bezdomnym w domach tymczasowych. Adoptujący zwierzęta ze schronisk nie poniosą konsekwencji zaniedbań po stronie placówek. To ważna zmiana dla tysięcy osób adoptujących zwierzęta ze schronisk – dotychczas mogły ponosić konsekwencje za brak czipa, choć wina leżała po stronie placówki.

Ile zapłacisz za czipowanie? Co grozi za brak rejestracji?

Ustawa określa maksymalne opłaty za identyfikację i rejestrację: do 100 zł dla zwierząt nieoznakowanych oraz do 50 zł dla już oznakowanych. To górne pułapy – rzeczywiste ceny ustalą weterynarze, a rynek prawdopodobnie wyklaruje stawki poniżej tych limitów.

Sankcje są natomiast poważne. Za brak wszczepionego mikroczipu lub niezgłoszenie zwierzęcia do rejestru przewidziano kary grzywny w wysokości od 20 zł do 5000 zł. Samo podpisanie ustawy było dla prezydenta Nawrockiego okazją do krytyki: ocenił, że „w okresie trwania vacatio legis powinno się urealnić poziom kar za brak oznakowania zwierzęcia, który dziś jest zdecydowanie zbyt wysoki” i wezwał do pilnych prac nad poprawkami.

Integracja z mObywatelem i koniec rozproszonych baz danych

System KROPiK ma zostać zintegrowany z aplikacją mObywatel, co umożliwi właścicielom dostęp do wybranych informacji, w tym danych o szczepieniach. Rejestr będzie miał charakter centralny i jednolity, w odróżnieniu od dotychczasowych, rozproszonych baz danych.

Ustawa upraszcza też aktualizację niektórych danych właścicieli – m.in. przez powiązanie z rejestrem PESEL i mObywatel. Oznacza to, że zmiana adresu zamieszkania właściciela nie będzie wymagała osobnej aktualizacji w rejestrze zwierzęcia – system zsynchronizuje dane automatycznie.

Przepisy mają wejść w życie po dwóch latach od ich ogłoszenia. W tym czasie ARiMR ma przygotować i uruchomić centralny system rejestracji. Dwa lata to realistyczny termin biorąc pod uwagę konieczność migracji danych z istniejących, rozproszonych rejestrów i przygotowania infrastruktury technicznej.

Warszawa: 300 tys. psów i tłoczne schronisko na Paluchu

Dla Warszawy ustawa KROPiK ma szczególne znaczenie. Szacuje się, że w stolicy mieszka ok. 300 tys. psów i przynajmniej tyle samo kotów – to jedna z największych populacji zwierząt towarzyszących w Polsce. Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt na ul. Paluch – jedyne w mieście – jest jednym z największych w kraju i przyjmuje rocznie kilka tysięcy zwierząt. Koszty jego utrzymania obciążają budżet m.st. Warszawy kwotą kilkudziesięciu milionów złotych rocznie.

Jednocześnie Warszawa ma jeden z bardziej aktywnych w Polsce systemów wolontariatu przy schroniskach i sieci domów tymczasowych. Właśnie te organizacje – opiekujące się zwierzętami poza schroniskiem – zostały w ustawie KROPiK wprost uwzględnione jako uprawnione podmioty rejestrujące zwierzęta. To zmiana korzystna dla stołecznego ekosystemu opieki nad zwierzętami.

Warszawa od lat prowadzi też własne programy znakowania zwierząt – m.in. darmowe lub dofinansowane czipowanie psów oferowane przez dzielnice przy okazji kampanii rejestracyjnych. Po wejściu KROPiK w życie te lokalne inicjatywy będą musiały zostać zintegrowane z centralnym systemem ARiMR.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź, co musisz zrobić jako właściciel psa lub kota

1. Przepisy wchodzą w życie za 2 lata od ogłoszenia ustawy – nie musisz działać od dziś. ARiMR ma ten czas na przygotowanie centralnego systemu. Gdy rejestr ruszy, właściciele zostaną poinformowani o sposobie rejestracji.
2. Jeśli twój pies jest już czipowany – sprawdź, czy chip jest aktywny i czy dane są aktualne. Wiele zwierząt ma wszczepione czipy, ale właściciele nigdy nie zarejestrowali ich w żadnej bazie. Sam chip bez rejestracji nie wystarczy do identyfikacji zwierzęcia.
3. Koty domowe będą objęte obowiązkiem tak samo jak psy. Jeśli masz kota mieszkającego wyłącznie w domu – też będziesz musiał go zaczipować i zarejestrować. Wyjątek dotyczy tylko kotów wolnożyjących w gospodarstwach rolnych.
4. Maksymalna opłata za czipowanie wyniesie 100 zł dla zwierzęcia nieoznakowanego. To ustawowy pułap – realne ceny u weterynarzy mogą być niższe. Zwierzęta już oznakowane będą rejestrowane za maksymalnie 50 zł.
5. Za brak czipa grozi grzywna do 5000 zł. Prezydent Nawrocki ocenił tę karę jako zbyt wysoką i zapowiedział prace nad jej obniżeniem – ale dopóki przepisy nie zostaną zmienione, to właśnie ta stawka będzie obowiązywać po wejściu ustawy w życie.
6. Adoptując zwierzę ze schroniska – nie odpowiadasz za zaniedbania placówki. Ustawa wprost zwalnia adoptujących z konsekwencji braku czipa, jeśli wina leży po stronie schroniska. To ważna ochrona dla osób ratujących zwierzęta.