Ważna zmiana dla nauczycieli od 1 września. ZUS otwiera możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę

Od 1 września 2026 roku kolejna grupa nauczycieli będzie mogła skorzystać z nowej emerytury nauczycielskiej i zakończyć aktywność zawodową jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. ZUS wskazuje konkretną grupę osób, której dotyczy wrześniowa zmiana. Sam rocznik nie wystarczy jednak do otrzymania świadczenia – konieczne jest spełnienie kilku dodatkowych warunków.

Nowa emerytura nauczycielska funkcjonuje od września 2024 roku, ale możliwość korzystania z niej była wprowadzana etapami. Teraz nadchodzi kolejny ważny termin.

Od 1 września 2026 roku z rozwiązania będą mogli skorzystać nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1969 roku. Oznacza to rozszerzenie grupy osób, które mogą ubiegać się o świadczenie przed ukończeniem 60 lat w przypadku kobiet oraz 65 lat w przypadku mężczyzn.

Nauczyciele zyskają nowe uprawnienie od 1 września

ZUS podzielił wprowadzanie nowej emerytury nauczycielskiej na trzy etapy.

Od 1 września 2024 roku możliwość uzyskania świadczenia otrzymali nauczyciele urodzeni przed 1 września 1966 roku.

Rok później, od 1 września 2025 roku, dołączyły do nich osoby urodzone po 31 sierpnia 1966 roku, ale przed 1 września 1969 roku.

Trzeci etap rozpocznie się 1 września 2026 roku. Od tego dnia możliwość ubiegania się o nową emeryturę nauczycielską obejmie nauczycieli urodzonych po 31 sierpnia 1969 roku.

Co istotne, warunki uzyskania świadczenia są takie same dla kobiet i mężczyzn.

Sam rocznik nie wystarczy. ZUS stawia konkretne warunki

Nie każdy nauczyciel urodzony po wskazanej dacie automatycznie otrzyma świadczenie. Trzeba spełnić łącznie wymagania określone w przepisach.

Jednym z najważniejszych jest rozpoczęcie przed 1 stycznia 1999 roku faktycznego wykonywania pracy na stanowisku nauczyciela, wychowawcy albo innego pracownika pedagogicznego objętego odpowiednimi przepisami Karty Nauczyciela.

Wymagany jest również okres składkowy wynoszący co najmniej 30 lat. W jego ramach trzeba posiadać minimum 20 lat faktycznej pracy nauczycielskiej lub pedagogicznej wykonywanej w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć.

Co do zasady konieczne jest również rozwiązanie stosunku pracy. ZUS wskazuje ponadto, że zainteresowanej osobie nie może przysługiwać prawo do emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek na podstawie art. 88 ust. 2a Karty Nauczyciela.

Jest jeszcze jeden istotny warunek: wyliczona nowa emerytura nauczycielska nie może być niższa od obowiązującej kwoty najniższej emerytury.

Na wcześniejszą emeryturę przed 60. lub 65. rokiem życia

To właśnie możliwość zakończenia aktywności zawodowej przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego jest jednym z najważniejszych elementów tego rozwiązania.

Wniosek o nową emeryturę nauczycielską należy złożyć przed ukończeniem 60 lat przez kobietę albo 65 lat przez mężczyznę. Samo późniejsze osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego nie powoduje natomiast utraty już przyznanego prawa do nowej emerytury nauczycielskiej.

Jak ZUS wyliczy emeryturę nauczyciela?

Świadczenie nie ma jednej ustalonej kwoty dla wszystkich uprawnionych.

ZUS bierze pod uwagę m.in. zwaloryzowane składki zapisane na koncie ubezpieczonego, zwaloryzowany kapitał początkowy oraz środki zapisane na subkoncie.

Tak ustalona podstawa jest następnie dzielona przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku, w którym dana osoba przechodzi na nową emeryturę nauczycielską. Wysokość świadczenia będzie więc zależała od indywidualnej sytuacji ubezpieczonego.

Można wrócić do szkoły, ale są ograniczenia

Przejście na nową emeryturę nauczycielską nie musi oznaczać definitywnego końca pracy w zawodzie.

ZUS wyjaśnia, że po uzyskaniu zgody organu sprawującego nadzór pedagogiczny emeryt może podjąć pracę nauczyciela, ale jej łączny wymiar nie może przekraczać połowy obowiązkowego wymiaru zajęć.

Praca w większym wymiarze albo bez wymaganej zgody może doprowadzić do zawieszenia prawa do nowej emerytury nauczycielskiej – niezależnie od wysokości osiąganego przychodu.

Decyzję warto dobrze przeliczyć

ZUS zwraca uwagę również na konsekwencje finansowe wyboru nowej emerytury nauczycielskiej. Ma ona inne zasady niż nauczycielskie świadczenie kompensacyjne (NSK).

W przypadku nowej emerytury nauczycielskiej środki znajdujące się na subkoncie, wraz z przekazanymi środkami z OFE, są przenoszone na konto ubezpieczonego. ZUS wskazuje, że w konsekwencji nie podlegają one później dziedziczeniu na zasadach właściwych dla środków pozostających na subkoncie.

Dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić nie tylko, czy spełnia się wymagane warunki, ale również porównać finansowe skutki dostępnych rozwiązań.

Dla części nauczycieli najważniejsza data jest już bardzo blisko. 1 września 2026 roku rozpoczyna się trzeci etap wprowadzania nowej emerytury nauczycielskiej i obejmie on osoby urodzone po 31 sierpnia 1969 roku.