Ważna zmiana w polskim Kościele od 18 września. Episkopat ustalił nowe zasady

Od 18 września 2026 roku w Kościele katolickim w Polsce zaczną obowiązywać nowe, ogólnopolskie zasady dotyczące stałej posługi katechisty. Konferencja Episkopatu Polski określiła, kto może ją otrzymać, jak powinno wyglądać przygotowanie kandydatów i czym w praktyce będą mogli zajmować się świeccy katechiści. Posługę mogą pełnić zarówno kobiety, jak i mężczyźni.

Zmiana jest już przesądzona. Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Tadeusz Wojda promulgował dekret 26 sierpnia, a dokument wejdzie w życie 18 września, w święto św. Stanisława Kostki. Wcześniej, 30 lipca, przepisy otrzymały wymagane recognitio Dykasterii ds. Biskupów Stolicy Apostolskiej.

To polskie wykonanie decyzji zapoczątkowanej jeszcze przez papieża Franciszka. W 2021 roku w motu proprio „Antiquum ministerium” ustanowił on świecką, stałą posługę katechisty i zobowiązał konferencje episkopatów do określenia zasad przygotowania oraz dopuszczania kandydatów.

To nie jest po prostu katecheta uczący religii w szkole

To jedno z najważniejszych rozróżnień.

Katechista w rozumieniu nowych przepisów nie jest automatycznie tym samym co nauczyciel religii w szkole. Chodzi o ustanowioną posługę kościelną o charakterze stałym, związaną przede wszystkim z ewangelizacją, przygotowaniem do sakramentów, formacją i życiem wspólnoty.

Stolica Apostolska zaznacza wręcz, że nie każda osoba wykonująca zadania katechetyczne powinna być formalnie ustanawiana katechistą. Jest to szczególna posługa wymagająca rozeznania i odpowiedniego przygotowania.

Nie wystarczy zgłosić się do parafii

KEP wprowadza konkretne kryteria. Kandydat do stałej posługi katechisty musi:

• mieć co najmniej 25 lat,
• mieć przyjęty sakrament bierzmowania,
• cieszyć się dobrą opinią zarówno duszpasterzy, jak i świeckich,
• wykazywać dojrzałość ludzką i chrześcijańską,
• być solidny i zdolny do współpracy,
• przejść odpowiednią formację przed otrzymaniem posługi.

Co więcej, nauka nie zakończy się w momencie ustanowienia katechisty. Episkopat wyraźnie przewiduje stałą formację również później.

Kandydatów czeka rozbudowane przygotowanie

Dekret bardzo dokładnie opisuje sposób przygotowania przyszłych katechistów. Formacja ma obejmować cztery obszary: ludzki, intelektualny, duchowy i praktyczny.

Zajęcia mogą być organizowane przez uczelnie katolickie, diecezjalne ośrodki formacyjne oraz parafie. Program ma obejmować między innymi Biblię, liturgię, teologię dogmatyczną, moralną i pastoralną, katechetykę, ewangelizację, pedagogikę i psychologię.

Przewidziano również warsztaty, rekolekcje, dni skupienia oraz praktyczne prowadzenie katechez i działań ewangelizacyjnych pod opieką osoby przygotowanej do takiej roli.

KEP zwraca osobną uwagę na ochronę małoletnich oraz konieczność przestrzegania zarówno prawa państwowego, jak i kościelnych zasad prewencji.

Świeccy dostaną szeroki zakres zadań

Nowe przepisy pokazują, że rola katechisty może być znacznie szersza niż prowadzenie spotkań religijnych.

Na zlecenie proboszcza katechiści będą mogli uczestniczyć m.in. w przygotowaniu rodziców i chrzestnych do chrztu dziecka, dzieci do pełnego udziału w Eucharystii, katechumenów i młodzieży do bierzmowania. Dokument wymienia również katechezę przedmałżeńską, rodzinną i katechezę dorosłych.

To jednak nie wszystko.

Episkopat przewiduje udział katechistów w ewangelizacji osób, które przestały praktykować, wystąpiły z Kościoła albo deklarują niewiarę. Mogą angażować się w dialog ekumeniczny i międzyreligijny, prowadzić grupy oraz współtworzyć działania duszpasterskie w internecie.

Mają również pomagać ludziom w trudnych momentach życia

W dokumencie pojawia się jeszcze jeden interesujący element. Katechiści mają pełnić funkcję osób towarzyszących wiernym znajdującym się w trudnej sytuacji.

KEP wymienia m.in. ludzi przeżywających kryzys wiary, chorobę lub żałobę, narzeczonych, młode małżeństwa, samotne matki, osoby rozwiedzione czy więźniów. Mowa jest również o osobach, które szukają miejsca we wspólnocie, mimo że ich sytuacja kościelna pozostaje nieuregulowana.

Kobiety również mogą zostać katechistkami

Posługa ma charakter świecki i nie jest zarezerwowana dla mężczyzn. Już w dokumencie papieża Franciszka podkreślono rolę zarówno kobiet, jak i mężczyzn w przekazywaniu wiary.

Nie jest to również forma święceń ani droga do kapłaństwa. Watykan podkreśla, że jest to odrębna posługa świecka, która ma współdziałać z biskupami, księżmi i diakonami, a nie ich zastępować.

Nowe zasady zaczynają obowiązywać 18 września

Dekret został przyjęty przez KEP podczas 404. Zebrania Plenarnego w Warszawie, następnie zaakceptowany przez Stolicę Apostolską i promulgowany pod koniec sierpnia.

Od 18 września stanie się obowiązującą regulacją dla Kościoła katolickiego w Polsce.

Nie oznacza to, że tego dnia w każdej parafii automatycznie pojawi się katechista. Konkretne osoby muszą przejść rozeznanie oraz odpowiednią formację, a sposób wykorzystania tej posługi będzie zależał również od potrzeb lokalnego Kościoła. Jest to jednak ważne formalne wzmocnienie roli odpowiednio przygotowanych świeckich w działalności duszpasterskiej Kościoła w Polsce.