Zmarły nie dostał ostatniej emerytury? ZUS może wypłacić pieniądze rodzinie. Jest jeden ważny termin

Po śmierci emeryta lub rencisty w ZUS mogą pozostać pieniądze, które należały się zmarłemu, ale nie zdążyły zostać wypłacone. Rodzina może wystąpić o tzw. niezrealizowane świadczenie. Dotyczy to nie tylko ostatniej emerytury czy renty. Pieniądze mogą przysługiwać także wtedy, gdy zmarły złożył wniosek o przyznanie albo przeliczenie świadczenia, lecz nie doczekał decyzji. ZUS nie wypłaci ich jednak automatycznie. Trzeba złożyć wniosek ENS, a podstawowy termin wynosi 12 miesięcy od dnia śmierci.

To rozwiązanie jest zupełnie czym innym niż zasiłek pogrzebowy. W przypadku niezrealizowanego świadczenia chodzi o pieniądze, do których sam zmarły miał prawo przed śmiercią, ale których nie otrzymał.

Emerytura nie zdążyła przyjść? Rodzina może ją odebrać

ZUS podaje prosty przykład.

Jeżeli osoba miała ustalone prawo do emerytury lub renty, ale zmarła przed wypłatą należnego świadczenia, pieniądze mogą zostać przekazane członkom rodziny jako niezrealizowane świadczenie.

Przykładowo: jeżeli emeryt zmarł w styczniu, a należna mu za ten miesiąc wypłata nie została już zrealizowana z powodu informacji o zgonie, rodzina może ubiegać się o te pieniądze.

Nie wystarczy jednak czekać na przelew.

ZUS wypłaca takie pieniądze na wniosek.

Zmarły dopiero czekał na emeryturę? Pieniądze również mogą się należeć

Jeszcze ciekawsza sytuacja dotyczy osób, które przed śmiercią złożyły w ZUS wniosek o emeryturę lub rentę, ale postępowanie nie zostało zakończone.

Jeżeli zmarły spełniał warunki do przyznania świadczenia, należności przypadające mu do miesiąca śmierci mogą zostać później wypłacone uprawnionej rodzinie.

Oznacza to, że brak wydanej decyzji przed śmiercią nie musi automatycznie oznaczać utraty wszystkich pieniędzy.

Tak samo przy wniosku o ponowne przeliczenie

ZUS wskazuje także inny przypadek.

Emeryt lub rencista mógł już pobierać świadczenie, ale złożyć wniosek o ponowne ustalenie jego wysokości. Jeżeli zmarł, zanim ZUS zakończył postępowanie, kwota należna mu w wyniku przeliczenia również może zostać wypłacona w ramach niezrealizowanego świadczenia.

To ważne szczególnie w sytuacjach, gdy przeliczenie prowadzi do wyrównania za wcześniejsze miesiące.

Kto może dostać pieniądze?

Nie każdy krewny ma takie samo pierwszeństwo.

ZUS wskazuje następującą kolejność:

• małżonek i dzieci, którzy prowadzili ze zmarłym wspólne gospodarstwo domowe,
• jeśli takich osób nie ma – małżonek i dzieci, którzy nie prowadzili ze zmarłym wspólnego gospodarstwa,
• w następnej kolejności – inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej albo osoby, na których utrzymaniu pozostawał zmarły.

To oznacza, że niezrealizowane świadczenie nie jest po prostu zwykłym składnikiem spadku dzielonym automatycznie pomiędzy wszystkich spadkobierców.

Jest tylko 12 miesięcy

To najważniejszy termin w całej procedurze.

ZUS informuje:

wniosek trzeba złożyć przed upływem 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której przysługiwało świadczenie.

Po tym czasie roszczenie o wypłatę niezrealizowanych świadczeń wygasa.

Jest jednak istotny wyjątek. ZUS wskazuje, że roszczenie nie wygaśnie, jeżeli przed zakończeniem tego 12-miesięcznego okresu zostanie złożony wniosek o dalsze prowadzenie postępowania w sprawie.

Dlatego sprawy nie warto odkładać na ostatnie tygodnie.

Potrzebny jest formularz ENS

Podstawowym dokumentem jest:

ENS – wniosek o wypłatę niezrealizowanych świadczeń po osobie uprawnionej do świadczeń emerytalno-rentowych.

Formularz jest dostępny w ZUS oraz w eZUS. Aktualny druk służy właśnie do dochodzenia świadczeń należnych zmarłemu do dnia jego śmierci.

Do wniosku mogą być potrzebne również:

odpis aktu zgonu, akt małżeństwa w przypadku małżonka, akt urodzenia w przypadku dzieci, a w określonych sytuacjach także dowody potwierdzające wspólne gospodarstwo domowe lub utrzymywanie zmarłego.

Jeżeli akt zgonu został już wcześniej przekazany do ZUS, np. przy ubieganiu się o zasiłek pogrzebowy, nie trzeba go ponownie składać.

Wniosek można złożyć także przez internet

Dokumenty można przekazać:

w placówce ZUS, pocztą albo elektronicznie przez eZUS. Wniosek może też złożyć pełnomocnik.

ZUS podaje, że decyzję powinien wydać w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do rozstrzygnięcia sprawy.

Od wypłaty może zostać potrącony podatek

Niezrealizowane świadczenie nie jest traktowane tak samo jak wolna od podatku wypłata spadkowa.

ZUS informuje, że od wypłaconego świadczenia może zostać pobrana zaliczka na podatek dochodowy. Po zakończeniu roku osoba, która otrzymała pieniądze, dostaje informację PIT-11.

To nie jest 7000 zł zasiłku pogrzebowego

Warto te dwa świadczenia wyraźnie rozdzielić.

Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która poniosła koszty pogrzebu i w 2026 roku wynosi w odpowiednich przypadkach 7000 zł.

Niezrealizowane świadczenie to natomiast pieniądze, które należały się samemu zmarłemu – np. niewypłacona emerytura, renta albo wyrównanie wynikające z rozpatrywanego przez ZUS wniosku.

Rodzina może więc w odpowiedniej sytuacji mieć do czynienia z dwoma zupełnie odrębnymi świadczeniami.

Najważniejsze jest jedno: jeżeli zmarły czekał na emeryturę, rentę, przeliczenie albo nie otrzymał ostatniej należnej wypłaty, warto sprawdzić jego sprawę w ZUS. Po 12 miesiącach możliwość odzyskania pieniędzy może wygasnąć.