ZUS wypłaca stały dodatek do prądu i ogrzewania. Mogą go dostać także wdowy, ale są warunki i potrzebny jest ten dokument

336,16 zł miesięcznie na wydatki związane z energią mogą otrzymywać osoby należące do ściśle określonych grup. Ryczałt energetyczny przysługuje między innymi kombatantom, uprawnionym osobom represjonowanym oraz części osób, które straciły małżonka. W przypadku wdowy lub wdowca znaczenie ma jednak status zmarłego i własne uprawnienie do świadczenia. Żeby uruchomić wypłatę, trzeba złożyć wniosek wraz z dokumentem potwierdzającym prawo do dodatku.

336,16 zł co miesiąc. Kwota jest ustalana na cały rok świadczeniowy

Od 1 marca 2026 roku ryczałt energetyczny wynosi 336,16 zł miesięcznie. Kwotę ogłoszono w komunikacie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 20 stycznia 2026 roku, opublikowanym w Monitorze Polskim pod pozycją 104. Przy tej stawce trzy miesiące wsparcia oznaczają 1008,48 zł, a dwanaście miesięcy to 4033,92 zł. Ostatnia suma pokazuje wartość 12 wypłat według obecnej stawki, a nie łączną kwotę za rok kalendarzowy 2026, ponieważ w styczniu i lutym obowiązywała wcześniejsza wysokość. Nowa kwota ryczałtu obowiązuje od marca, dlatego określenie „stały dodatek” odnosi się do regularnego wsparcia, a jego wysokość może się zmieniać.

Ryczałt jest zwolniony z podatku dochodowego. Przepisy podatkowe przewidują zwolnienia dla tego świadczenia, w tym wypłacanego na podstawie regulacji dotyczących kombatantów i żołnierzy przymusowo zatrudnianych. Jest to dodatek ustalany kwotowo, więc wysokości wypłaty nie wylicza się na podstawie faktury przyniesionej przez konkretnego seniora. W wykazie dokumentów wymaganych przez ZUS znajdują się dowody uprawnień, a nie rachunki za energię. Nie trzeba zatem kompletować miesięcznych rozliczeń od dostawcy prądu czy ciepła, żeby wykazać, ile wyniosły wydatki gospodarstwa domowego.

Kto ma prawo do dodatku? Sama emerytura nie wystarczy

Ryczałt przysługuje kombatantom i innym osobom uprawnionym na podstawie odpowiednich przepisów, w tym ofiarom represji wojennych i okresu powojennego. Obejmuje również żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu oraz batalionach budowlanych. To właśnie udokumentowany status jest podstawą ubiegania się o pieniądze. Wysoki rachunek, niewielka emerytura albo samotne prowadzenie domu nie tworzą samodzielnie prawa do tego ryczałtu. Z tego powodu przed wypełnianiem formularza warto zacząć od sprawdzenia decyzji i zaświadczeń znajdujących się w domowych dokumentach.

Przy świadczeniu przyznawanym jako dodatek do emerytury lub renty nie ma progu dochodowego typowego dla pomocy zależnej od sytuacji materialnej gospodarstwa domowego. Wyższa emerytura nie odbiera więc sama w sobie prawa do ryczałtu osobie, która spełnia właściwe warunki. Równie ważne jest ograniczenie dotyczące zbiegu świadczeń: jednej osobie przysługuje jeden ryczałt energetyczny, także gdy pobiera więcej niż jedno świadczenie emerytalno-rentowe. Dodatku nie można pomnożyć przez liczbę pobieranych emerytur czy rent. Jeżeli natomiast emeryturę wypłaca KRUS, sprawę ryczałtu załatwia się w tym organie według jego procedury.

Wdowa może dostać pieniądze, ale wypłata nie przechodzi automatycznie

Po śmierci kombatanta lub innej osoby uprawnionej o ryczałt mogą ubiegać się pozostali po niej wdowa albo wdowiec będący emerytem lub rencistą. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazuje również uprawnione osoby pobierające uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne. Nie jest to dziedziczenie dotychczasowego przelewu: małżonek musi wykazać własne prawo i wystąpić o wypłatę. W sprawach kombatanckich służy temu dokument potwierdzający uprawnienia członka rodziny wydany przez Urząd. Sam akt zgonu, bez potwierdzenia uprawnień wymaganych w tej procedurze, nie zastępuje takiego dokumentu.

Przy byłych żołnierzach przymusowo zatrudnianych zasada wymaga precyzji. ZUS i Urząd do Spraw Kombatantów wskazują w tej grupie wdowy pobierające emeryturę lub rentę, dlatego nie należy automatycznie rozszerzać jej na wdowców. Podstawą jest odpowiednie zaświadczenie organu wojskowego, a nie decyzja dotycząca członka rodziny kombatanta. Z kolei w przypadku wdowy lub wdowca po kombatancie można ubiegać się także o dodatek kompensacyjny, który od marca 2026 roku wynosi 55 zł miesięcznie. Razem z ryczałtem daje to 391,16 zł, ale dotyczy to osoby uprawnionej do obu świadczeń, a nie każdego wdowiego gospodarstwa domowego.

Kto występuje o ryczałt?	Jaki dokument potwierdza uprawnienia?
Kombatant lub uprawniona osoba represjonowana	Decyzja lub zaświadczenie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Wdowa albo wdowiec po kombatancie lub osobie uprawnionej	Dokument Urzędu potwierdzający uprawnienia wdowy lub wdowca
Były żołnierz zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudniany	Zaświadczenie wojskowe potwierdzające okres i rodzaj przymusowego zatrudnienia
Wdowa po takim żołnierzu	Zaświadczenie właściwego organu wojskowego; wymagane jest pobieranie emerytury lub renty

Jak wypełnić ZUS-ERK? Ważne jest właściwe pole

Formularz ERK można pobrać ze strony ZUS lub otrzymać w placówce. Papierowy wniosek wypełnia się wielkimi literami, czarnym albo niebieskim kolorem, a pola wyboru zaznacza znakiem X. Trzeba podać dane identyfikacyjne i adres oraz wybrać właściwy zakres żądania. Wdowa lub wdowiec po kombatancie albo osobie represjonowanej zaznacza część dotyczącą dodatku kompensacyjnego wraz z ryczałtem do pobieranego świadczenia. Dla wdowy po żołnierzu górniku przewidziano osobne pole dotyczące ryczałtu energetycznego.

W dalszej części podaje się informacje o przyznanych świadczeniach, instytucji, która je obsługuje, oraz numerze sprawy, jeśli jest znany. Należy wskazać sposób wypłaty, zaznaczyć załączniki i sposób odbioru odpowiedzi, a na końcu wpisać datę oraz złożyć czytelny podpis. Przy wypłacie na krajowy rachunek bankowy powinien on należeć do wnioskodawcy lub być jego rachunkiem wspólnym. Formularz obejmuje różne sytuacje, więc należy kierować się opisem pól dotyczącym własnego statusu. Jeśli dana sprawa nie odpowiada dostępnym wariantom, wniosek o ryczałt można także zgłosić w placówce ustnie do protokołu.

Nie ma jesiennego naboru. Odkładanie wniosku może jednak kosztować

O ryczałt można wystąpić w dowolnym momencie roku. ZUS przyjmuje dokumenty osobiście, przez pełnomocnika lub pocztą, a termin nie jest powiązany z początkiem sezonu grzewczego. Jeżeli jednak osoba spełniała warunki wcześniej, lecz zgłasza wniosek dopiero w kolejnych miesiącach, prawo ustala się od miesiąca jego złożenia. Nie należy więc zakładać, że po latach zostaną automatycznie wyrównane wszystkie niewypłacone dodatki. Po zebraniu dokumentów potwierdzających uprawnienia warto załatwić formalności bez niepotrzebnej zwłoki.

Zakład wydaje decyzję w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do rozstrzygnięcia sprawy. To ważne rozróżnienie, ponieważ brak załącznika lub konieczność wyjaśnień mogą wydłużyć oczekiwanie liczone od dnia dostarczenia formularza. W typowej sytuacji osoby mieszkającej w Polsce ryczałt jest wypłacany razem z emeryturą lub rentą. Od decyzji można odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem ZUS w ciągu miesiąca od doręczenia. Dla rodziny najważniejsze pozostaje jednak wcześniejsze ustalenie, czy małżonek zmarłej osoby ma własne uprawnienie i dokument, którym może je potwierdzić.

Źródła: ZUS – ryczałt energetyczny, formularz ERK i informacje o obsłudze wniosku; Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – uprawnienia wdów, wdowców i żołnierzy przymusowo zatrudnianych; komunikat w Monitorze Polskim z 2026 roku, poz. 104; ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych; informacje KRUS.