1/3 Polaków właśnie tyle zarabia. Nie uwierzysz ile zostaje na koncie

Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto miesięcznie. To o 140 zł więcej niż rok wcześniej – podwyżka o dokładnie 3 proc. Na koncie pojawi się jednak kwota wyraźnie niższa, a to ile konkretnie, zależy m.in. od wieku pracownika. Przepisy podatkowe sprawiają, że osoby do 26. roku życia zarabiają na rękę więcej niż ich starsi koledzy przy identycznej umowie.

4806 zł brutto, ale ile faktycznie wpłynie na konto?

Odpowiedź na to pytanie zależy od jednej kluczowej zmiennej – czy pracownik skończył 26 lat. Polska ulga podatkowa dla młodych (tzw. zerowy PIT dla osób do 26. roku życia) zwalnia tę grupę z płacenia zaliczki na podatek dochodowy, co bezpośrednio przekłada się na wyższą wypłatę.

• Pracownik powyżej 26. roku życia przy płacy minimalnej 4806 zł brutto otrzymuje na rękę ok. 3606 zł netto. Od kwoty brutto odliczane są: składki ZUS (658,91 zł), składka zdrowotna (373,24 zł) oraz zaliczka na podatek dochodowy (198 zł). Razem potrącenia wynoszą ok. 1230 zł.
• Pracownik do 26. roku życia, korzystający z ulgi PIT-0 i po złożeniu PIT-2, dostaje ok. 3777 zł netto. Różnica wynosi ok. 171 zł miesięcznie – wyłącznie dlatego, że zaliczka na podatek dochodowy nie jest odprowadzana. Składki ZUS i zdrowotna obowiązują tak samo jak u starszych pracowników.

Warto też znać stawkę godzinową – dla umów cywilnoprawnych (zlecenie) minimalna wynosi w 2026 roku 31,40 zł brutto za godzinę, co daje ok. 24,66 zł netto przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym lub 25,36 zł bez niego.

Tylko jedna podwyżka w roku – co to oznacza dla pracowników?

W 2024 roku płaca minimalna rosła dwukrotnie – w styczniu i w lipcu. W 2026 roku rząd zdecydował o jednej podwyżce, obowiązującej przez cały rok. Wynika to z mechanizmu ustawowego: zgodnie z ustawą z 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. nr 200, poz. 1679 z późn. zm.), podwójna waloryzacja wchodzi w grę tylko wtedy, gdy prognozowany wskaźnik inflacji przekracza 5 proc. Przy inflacji utrzymującej się poniżej 3 proc. rząd ma prawo do jednej podwyżki – i z tego prawa skorzystał, formalizując to Rozporządzeniem Rady Ministrów z 11 września 2025 roku (Dz.U. 2025, poz. 1242).

Związki zawodowe krytykowały tę decyzję. OPZZ postulowało płacę minimalną na poziomie co najmniej 5015 zł, argumentując, że podwyżka o 140 zł to wzrost nominalny, który przy inflacji ok. 3 proc. oznacza realny przyrost siły nabywczej bliski zeru.

53 proc. średniej krajowej – i topniejący dystans do reszty

Według danych GUS za styczeń 2026 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw wyniosło 9002,47 zł – po raz pierwszy w historii przekraczając psychologiczną barierę 9 tys. zł w ujęciu miesięcznym. Na rękę daje to ok. 6467 zł netto.

Płaca minimalna wynosi więc ok. 53 proc. średniej krajowej. Jeszcze w 2025 roku ta relacja wynosiła 52,7 proc. – co oznacza, że minimalna lekko urosła względem przeciętnej. Jednak OPZZ i część ekonomistów zwraca uwagę, że wartość ta i tak może spaść, jeśli wzrost przeciętnych wynagrodzeń w 2026 roku przyspieszy powyżej prognoz, a płaca minimalna pozostanie zamrożona do końca roku.

Warto przy tym pamiętać, że GUS-owska „średnia krajowa” to wskaźnik obliczany wyłącznie na podstawie firm zatrudniających powyżej 9 osób. Nie uwzględnia pracowników małych i mikrofirm, samozatrudnionych ani osób na umowach cywilnoprawnych. W rzeczywistości mediana wynagrodzeń – czyli kwota, poniżej i powyżej której zarabia po połowie Polaków – jest wyraźnie niższa od średniej. W lipcu 2025 roku mediana wyniosła ok. 5270 zł brutto, czyli ok. 3940 zł netto. Oznacza to, że połowa pracujących Polaków zarabia mniej niż niemal połowę tego, co pokazuje oficjalna „średnia”.

Kto zarabia minimalną – i ile ich jest?

Tutaj liczby zależą od tego, kogo liczymy i skąd bierzemy dane. GUS podaje, że na koniec 2024 roku wynagrodzenie nieprzekraczające płacy minimalnej otrzymywało 1,4 mln pracowników najemnych – czyli ok. 12 proc. ogółu zatrudnionych. To dane z twardych badań GUS obejmujących podmioty zatrudniające co najmniej 10 osób.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej szacuje z kolei, że w 2025 roku płacę minimalną pobierało ponad 3,1 mln osób. Rozbieżność wynika z metodologii – ministerstwo uwzględnia również pracowników małych firm, w których pensje oscylują w okolicach minimalnej. W mikrofirmach (do 5 pracowników) mediana wynagrodzeń w 2025 roku wynosiła dokładnie tyle co płaca minimalna – co oznacza, że przynajmniej połowa zatrudnionych tam osób zarabiała najniższą krajową lub mniej.

Niezależnie od tego, którą liczbę przyjąć, skupienia „minimalniaków” są wyraźne. Najwięcej osób zarabiających płacę minimalną pracuje w handlu i naprawie pojazdów – ponad 319 tys. według GUS. Najwyższy odsetek w stosunku do zatrudnienia w danej branży notuje się jednak w gastronomii i zakwaterowaniu (35,5 proc. pracowników tej sekcji), budownictwie (30,9 proc.) oraz administrowaniu i działalności wspierającej (22,6 proc.).

140 zł podwyżki, a koszty pracodawcy rosną o 168 zł

Wzrost płacy minimalnej nie jest neutralny dla pracodawców. Całkowity koszt zatrudnienia pracownika na minimalnej w 2026 roku wynosi ok. 5790 zł miesięcznie – to kwota brutto powiększona o składki ZUS po stronie pracodawcy (emerytalna, rentowa, wypadkowa i na Fundusz Pracy). Wzrost o 140 zł brutto dla pracownika oznacza po stronie pracodawcy dodatkowe ok. 168-169 zł miesięcznie łącznych kosztów.

Jednocześnie na horyzoncie widać kolejną zmianę strukturalną. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiedziało wyłączenie dodatku funkcyjnego z kwoty wliczanej do płacy minimalnej – reforma miała wejść w życie od 1 stycznia 2026 roku, ale po pracach legislacyjnych termin przesunięto na 1 stycznia 2027 roku. Oznacza to, że od przyszłego roku pracodawca będzie zobowiązany wypłacić 4806 zł (lub wyższą wtedy obowiązującą kwotę) jako czystą podstawę – dodatki funkcyjne będą musiały być naliczane ponad tę kwotę, a nie wliczane do niej.

Co zrobić, żeby zarabiać na minimalnej jak najwięcej

Jeśli jesteś zatrudniony na minimalnej lub bliskiej jej kwocie, kilka spraw warto sprawdzić na własną rękę:

• Złóż PIT-2, jeśli masz do 26 lat – bez tego formularza pracodawca pobierze zaliczkę na podatek, nawet jeśli masz prawo do ulgi. Formularz składa się raz, przy podpisaniu umowy lub w każdym momencie jej trwania.
• Sprawdź, czy pracodawca poprawnie nalicza minimalną – od 2020 roku dodatek stażowy nie może być wliczany do płacy minimalnej. Twoja podstawa powinna wynosić 4806 zł, a stażowe – jeśli przysługuje – powinno być wypłacane osobno.
• Pracujesz na część etatu? Na ½ etatu minimum to 2403 zł brutto (ok. 1859 zł netto). Na ¼ etatu – 1201,50 zł brutto. Pracodawca nie może dać mniej.
• Masz umowę zlecenie? Od 1 stycznia 2026 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 31,40 zł brutto. Jeśli na pasku masz mniej – pracodawca narusza przepisy. Inspekcja Pracy przyjmuje skargi online przez serwis pip.gov.pl.