1 stycznia duże zmiany w zasiłkach pogrzebowych. Nie wszyscy otrzymają pełną kwotę

Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7 tys. zł, czyli o 3 tys. zł więcej niż wcześniej. Pełna kwota może przysługiwać członkowi rodziny, który pokrył koszty pochówku, nawet jeżeli wydał mniej. Osoba spoza ustawowo określonej rodziny otrzyma natomiast zwrot udokumentowanych wydatków, najwyżej do 7 tys. zł. Jeżeli płatników było kilku, świadczenie zostanie podzielone. ZUS przypomina również o dokumentach i terminie na złożenie wniosku.

7 tys. zł zamiast 4 tys. zł. Podwyżka wyniosła 75 proc.

Poprzednia kwota zasiłku pogrzebowego obowiązywała od marca 2011 roku. Dopiero od stycznia 2026 roku została podniesiona z 4 tys. do 7 tys. zł. Oznacza to wzrost o 75 proc., ale nie automatyczne pokrycie wszystkich kosztów każdej ceremonii. Świadczenie ma pomóc osobie lub podmiotowi, który poniósł wydatki na pogrzeb. Nie jest wypłacane każdemu krewnemu zmarłego ani każdemu uczestnikowi uroczystości. W pierwszej kolejności trzeba więc ustalić, kto faktycznie zapłacił za pochówek i czy po zmarłym istnieje tytuł do przyznania zasiłku. Dopiero później znaczenie mają zasady wypłaty pełnej kwoty albo zwrotu konkretnych wydatków.

Kto otrzyma pełne 7 tys. zł? Rzecznik ZUS wyjaśnia

„Jeśli koszty pogrzebu pokrył członek rodziny zmarłego, otrzyma pełne 7 tys. zł, niezależnie od tego, ile faktycznie wydał na pochówek. Inaczej jest w przypadku osób spoza rodziny oraz instytucji. ZUS zwróci im udokumentowane wydatki, ale nie więcej niż 7 tys. zł. Jeśli za pogrzeb zapłaciło kilka osób lub podmiotów, zasiłek zostanie podzielony proporcjonalnie do poniesionych kosztów” – informuje Wojciech Ściwiarski, rzecznik prasowy ZUS w województwie mazowieckim, w informacji prasowej z 30 października 2026 roku.

Córka, sąsiad czy partner. Ta różnica wpływa na wysokość świadczenia

Jeżeli córka samodzielnie pokryła uznane koszty pogrzebu rodzica w wysokości 5,5 tys. zł, przy spełnieniu pozostałych warunków przysługuje jej 7 tys. zł. Gdy takie same wydatki poniósł sąsiad, zwrot wyniesie 5,5 tys. zł. Z kolei osoba spoza rodziny, która wydała 9 tys. zł, otrzyma najwyżej 7 tys. zł. To przykłady pokazujące mechanizm wypłaty, a nie wycenę usług pogrzebowych. Ważne jest też rozumienie słowa „rodzina”. Samo pozostawanie w nieformalnym związku nie daje statusu małżonka na potrzeby tego świadczenia. ZUS bada relację przewidzianą w przepisach, a nie wyłącznie to, jak bliska emocjonalnie była osoba organizująca pochówek.

Przykładowa sytuacja	Uznane koszty pokryte przez jedną osobę	Kwota zasiłku przy spełnieniu warunków
Córka opłaciła pogrzeb rodzica	5500 zł	7000 zł
Syn opłacił pogrzeb rodzica	11 000 zł	7000 zł
Sąsiad opłacił pogrzeb osoby niespokrewnionej	5500 zł	5500 zł
Osoba spoza ustawowej rodziny opłaciła pogrzeb	9000 zł	7000 zł

Ustawowa rodzina to nie wszyscy krewni i powinowaci

Do członków rodziny zalicza się m.in. małżonka, także pozostającego w separacji, rodziców, dzieci, rodzeństwo, dziadków i wnuki. Przepisy uwzględniają również ojczyma, macochę, osoby przysposabiające, dzieci przysposobione i dzieci drugiego małżonka. W katalogu są także dzieci przyjęte na wychowanie w rodzinie zastępczej oraz inne wskazane w przepisach osoby. Nie można jednak zakładać, że każdy krewny ma prawo do ryczałtowej kwoty. W informacji do formularza Z-12 ZUS wymienia ciotkę i wuja jako przykłady osób rozliczanych według udokumentowanych kosztów. Dlatego przed wskazaniem oczekiwanej kwoty warto ustalić, do której grupy należy wnioskodawca.

Nie tylko rodzina może wystąpić o pieniądze

O zasiłek może ubiegać się również osoba niespokrewniona, pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat lub osoba prawna kościoła albo związku wyznaniowego, jeżeli pokryli koszty pogrzebu. Jednocześnie musi istnieć podstawa do wypłaty świadczenia po zmarłym. Dotyczy to m.in. osoby ubezpieczonej w ZUS, emeryta, rencisty lub członka rodziny osoby ubezpieczonej czy pobierającej odpowiednie świadczenie. Zasiłek może przysługiwać także po osobie, która nie miała jeszcze przyznanej emerytury lub renty, ale w dniu śmierci spełniała warunki do jej uzyskania. Sam fakt zapłacenia rachunku za pogrzeb nie zastępuje sprawdzenia tych ustawowych warunków.

Przy kilku płatnikach nie ma kilku zasiłków po 7 tys. zł

Jeżeli koszty pogrzebu podzieliło między siebie rodzeństwo, świadczenie również podlega podziałowi. Załóżmy, że syn zapłacił 6 tys. zł, a córka 4 tys. zł i są to wydatki uwzględniane w rozliczeniu. Przy łącznych kosztach 10 tys. zł udział syna wynosi 60 proc., a córki 40 proc. Z kwoty 7 tys. zł przypadnie im odpowiednio 4200 i 2800 zł. Każda osoba występująca o wypłatę składa odrębny wniosek. Zasada podziału zapobiega traktowaniu tego samego pogrzebu jako podstawy do kilku pełnych wypłat. Dlatego dokumenty powinny pozwalać ustalić, kto poniósł poszczególne koszty i jaka część wydatków rzeczywiście go obciążyła.

Liczy się data śmierci. Pogrzeb w 2026 roku nie zawsze daje 7 tys. zł

ZUS wyjaśnia, że o zastosowaniu wyższej kwoty decyduje data śmierci osoby, po której przysługuje świadczenie. Po osobie zmarłej do 31 grudnia 2025 roku obowiązuje wcześniejsza kwota 4 tys. zł, nawet jeżeli wniosek trafił do ZUS już w 2026 roku. Przykładowo śmierć 31 grudnia 2025 roku i pogrzeb w styczniu 2026 roku nie przenoszą sprawy automatycznie na nowe zasady kwotowe. Zasiłek w wysokości 7 tys. zł dotyczy zgonów od 1 stycznia 2026 roku, z uwzględnieniem zasad określających wysokość wypłaty dla danego wnioskodawcy. Jest to szczególnie ważne przy wnioskach składanych po pewnym czasie, jeszcze w ustawowym terminie.

Sam rachunek za kwiaty nie wystarczy

Przy ustalaniu prawa do zasiłku ZUS uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z pochówkiem, poniesione od chwili śmierci do zakończenia pogrzebu. Nie zalicza do nich m.in. nagrobka, konsolacji, czyli spotkania po uroczystości, ani opłaty pobieranej przez zakład pogrzebowy za złożenie wniosku w ZUS. Sam zakup kwiatów również nie daje prawa do świadczenia. Osoba, która przyniosła wieniec, nie staje się z tego powodu płatnikiem pogrzebu uprawnionym do części zasiłku. Jeżeli istnieją przyczyny uniemożliwiające przedstawienie rachunku za trumnę lub urnę, trzeba je wyjaśnić. Dokumentacja powinna potwierdzać rzeczywisty udział w finansowaniu pochówku.

Wniosek Z-12 można złożyć także przez zakład pogrzebowy

Podstawowym dokumentem jest wniosek Z-12. Można przekazać go osobiście w placówce ZUS, wysłać pocztą, złożyć elektronicznie przez eZUS albo skorzystać z pośrednictwa upoważnionego zakładu pogrzebowego. Do wniosku dołącza się dokumenty wymagane w konkretnej sprawie, przede wszystkim potwierdzające poniesione koszty. Jeżeli zakład pogrzebowy ma złożyć dokumenty lub otrzymać zasiłek na rozliczenie swoich usług, potrzebne jest odpowiednie upoważnienie. Przed jego podpisaniem warto ustalić, jaka kwota trafi do zakładu, a jaka ewentualnie na rachunek wnioskodawcy. Pośrednictwo w formalnościach nie oznacza samo w sobie, że firma nabywa całe świadczenie.

Jakie dodatkowe dokumenty mogą być potrzebne?

Zakres dokumentacji zależy m.in. od sytuacji osoby zmarłej i danych, które ZUS może sam potwierdzić. Jeżeli urząd nie będzie mógł ustalić pokrewieństwa, wezwie do przedstawienia dodatkowych dokumentów, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni od otrzymania wezwania. Przy dziecku umieszczonym w rodzinie zastępczej potrzebne jest potwierdzenie tego faktu. Jeżeli akt zgonu lub akt urodzenia dziecka, które urodziło się martwe, sporządzono za granicą, również należy go dołączyć. W sprawach martwego urodzenia bez sporządzonego aktu możliwe są dokumenty wskazane w instrukcji Z-12, w tym karta zgonu lub odpowiednie zaświadczenie lekarza albo położnej. Warto sprawdzić listę dla własnej sytuacji przed przekazaniem wniosku.

Na wniosek jest 12 miesięcy. Wyjątki wymagają potwierdzenia

Co do zasady o zasiłek trzeba wystąpić w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której pogrzeb został opłacony. Po upływie tego terminu prawo do świadczenia wygasa. Inaczej jest, gdy wcześniejsze złożenie wniosku było niemożliwe wskutek późniejszego odnalezienia lub zidentyfikowania zmarłego albo innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej. Wtedy obowiązuje termin 12 miesięcy od dnia pogrzebu. Okoliczności opóźnienia trzeba jednak udokumentować, na przykład zaświadczeniem policji, prokuratury lub innym odpowiednim dokumentem urzędowym. Nie należy więc zakładać, że w każdej sprawie czas na formalności liczy się od daty ceremonii.

Kiedy ZUS wypłaci pieniądze?

ZUS wskazuje, że wypłata następuje niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia uprawnień. Ten termin nie zawsze zaczyna biec w dniu pierwszego złożenia dokumentów. Jeżeli trzeba uzupełnić rachunki, potwierdzić relację ze zmarłym albo wyjaśnić podział wydatków, sprawa wymaga wcześniejszego uzupełnienia. W razie odmowy ZUS wydaje decyzję. Można odwołać się od niej do właściwego sądu rejonowego, sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, za pośrednictwem oddziału ZUS, który ją wydał. Termin na odwołanie wynosi miesiąc od doręczenia decyzji. Warto zachować zarówno pismo, jak i informację o dacie jego otrzymania.

Waloryzacja nie oznacza automatycznej podwyżki każdego roku

Nowe przepisy przewidują waloryzację zasiłku od 1 marca, jeżeli inflacja w poprzednim roku przekroczy 5 proc. Samo nadejście kolejnego roku nie oznacza więc, że świadczenie musi wzrosnąć. Próg musi zostać przekroczony, a nie jedynie osiągnięty. W komunikacie dotyczącym marca 2026 roku ZUS potwierdził kwotę 7 tys. zł. Przy planowaniu formalności nie należy jednak traktować oczekiwania na potencjalną przyszłą waloryzację jako sposobu na zwiększenie świadczenia po wcześniejszym zgonie. Znaczenie ma data śmierci i kwota właściwa dla danej sprawy, a niezłożenie wniosku w terminie może pozbawić prawa do wypłaty.

Co sprawdzić przed przekazaniem dokumentów?

Najlepiej zacząć od daty śmierci, ustalenia podstawy do świadczenia i zebrania rachunków pokazujących, kto pokrył koszty pochówku. Następnie trzeba sprawdzić, czy wnioskodawca należy do ustawowej rodziny oraz czy wydatki finansował sam, czy wspólnie z innymi. Pozwoli to prawidłowo zastosować pełną kwotę, zwrot kosztów albo podział zasiłku. Warto oddzielić rachunki bezpośrednio związane z pochówkiem od wydatków na nagrobek czy spotkanie po pogrzebie, a przy korzystaniu z pomocy zakładu pogrzebowego zachować kopię upoważnienia i dokumentów. Złożenie czytelnego wniosku z dokumentacją odpowiadającą rzeczywistym wydatkom ułatwia wyjaśnienie sprawy i ogranicza konieczność kolejnych wezwań do uzupełnienia.