3 tys. zł bez kryterium dochodowego. Pierwsze miasto w Polsce wprowadza dodatkową zachętę. Jest tylko jeden wymóg

Na granicy województw Mazowieckiego i Podlaskiego jest miasto znane dotąd głównie jako siedziba powiatu wysokomazowieckiego. Od 1 stycznia 2026 roku Wysokie Mazowieckie wypłaca rodzicom nowo narodzonych dzieci 3 000 zł, bez kryterium dochodowego. To najwyższe samorządowe becikowe na Podlasiu i jedno z najwyższych w całej Polsce. Za decyzją stoi chłodna arytmetyka demograficzna: miasto w ciągu 15 lat straciło nawet 5 proc. mieszkańców i nie zamierza bezczynnie czekać na kolejne straty.

9 600, potem 9 000 – liczby, które skłoniły radnych do działania

Jeszcze 15 lat temu w Wysokiem Mazowieckiem mieszkało ok. 9 600 osób. Dziś zameldowanych jest niespełna 9 000. Burmistrz Jarosław Siekierko przyznaje w rozmowie z Portalem Samorządowym, że „nie jest to może jakiś dramatyczny spadek, ale na tyle odczuwalny, że wymaga już wdrażania rozwiązań mających na celu powstrzymanie tego trendu”. Tło jest znane: odpływ młodych do dużych miast, niski poziom dzietności, który od lat nie zapewnia zastępowania pokoleń. Według danych lokalnego serwisu ewysmaz.pl w 2024 roku w Urzędzie Stanu Cywilnego w Wysokiem Mazowieckiem zarejestrowano 327 urodzeń.

Odpowiedzią jest uchwała nr XXII/109/2026 Rady Miasta Wysokie Mazowieckie z dnia 26 lutego 2026 roku w sprawie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, oficjalnie nazwanej „Wyprawką Wysokomazowieckiego Malucha”. Uchwała obejmuje wstecznie wszystkie dzieci urodzone od 1 stycznia br.

3 000 zł bez pytania o zarobki – co wyróżnia ten program na tle kraju

W Polsce funkcjonuje ustawowe becikowe w wysokości 1 000 zł, uzależnione od kryterium dochodowego. Samorządy mogą dokładać własne środki – i robi to ok. 90 miast i gmin w całym kraju. Różnice między nimi są jednak kolosalne.

Warszawa wypłaca 1 000 zł samorządowego becikowego, ale tylko rodzinom, w których dochód na osobę nie przekracza 674 zł netto miesięcznie, a matka musi dodatkowo udokumentować opiekę medyczną od 10. tygodnia ciąży. Wrocław i Kraków oferują podobną kwotę przy kryterium dochodowym wynoszącym 1 922 zł netto na osobę. Gminy województwa lubelskiego najczęściej mieszczą się w przedziale 500-1 000 zł.

Wysokie Mazowieckie jest pod tym względem wyjątkiem: kryterium dochodowego nie ma w ogóle. Świadczenie przysługuje każdej rodzinie spełniającej 2 warunki. Po pierwsze, rodzice muszą rozliczać podatek dochodowy w urzędzie skarbowym właściwym dla Wysokiego Mazowieckiego – co oznacza, że ich podatki realnie zasilają budżet miasta. Po drugie, rodzice oraz dziecko muszą być zameldowani lub faktycznie mieszkać w mieście. „Nasz samorząd wypłaca te środki rodzicom, jeśli rozliczają się w naszym urzędzie skarbowym, czyli ich podatki wracają do Wysokiego Mazowieckiego” – tłumaczył burmistrz Siekierko w rozmowie z Portalem Samorządowym.

Wnioski od 20 marca – termin dla rodziców urodzonych w lutym też już biega

Nabór wniosków o „Wyprawkę Wysokomazowieckiego Malucha” ruszył 20 marca 2026 roku. Wnioski składa się w formie papierowej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Wysokiem Mazowieckiem. Standardowy termin to 3 miesiące od daty urodzenia dziecka – to istotna różnica względem ustawowego becikowego, na które można czekać nawet 12 miesięcy.

Dla rodziców dzieci urodzonych między 1 stycznia a 19 marca 2026 roku przewidziano specjalną zasadę: trzymiesięczny termin zaczął biec dopiero 20 marca, czyli od dnia wejścia przepisów w życie. W praktyce oznacza to, że rodzice dziecka urodzonego np. w połowie stycznia mają czas na złożenie wniosku do połowy czerwca.

Becikowe to dopiero początek. Żłobek i karta z 20-proc. zniżką w planach

Burmistrz Siekierko podkreśla, że sama wypłata gotówki nie rozwiąże problemu demograficznego. „Samo lokalne becikowe nie wystarczy. Zdajemy sobie sprawę, że tylko odpowiednio zaplanowany oraz dobrze przemyślany zespół decyzji i działań podejmowanych m.in. przez samorządy może kiedyś odwrócić tak bardzo niekorzystny dziś trend demograficzny” – mówił Portalowi Samorządowemu.

W planach jest wdrożenie karty mieszkańca, oferującej do 20 proc. zniżki na usługi publiczne: wstęp na basen, do kina i na zajęcia w domu kultury. Samorząd przymierza się też do uruchomienia żłobka – co w kontekście powracania młodych rodziców na rynek pracy może mieć większe znaczenie niż jednorazowe świadczenie pieniężne. Atutem jest też Szpital Ogólny w Wysokiem Mazowieckiem, który według burmistrza należy do najlepszych placówek położniczych w województwie podlaskim.

Czy pieniądze zatrzymają mieszkańców? Samorządy szukają odpowiedzi

Skuteczność finansowych zachęt demograficznych to temat, który nie doczekał się jednoznacznej odpowiedzi. Polskie doświadczenia z programem 800+ pokazują, że transfery pieniężne mogą łagodzić ekonomiczne bariery dla decyzji o dziecku, ale same w sobie nie odwracają długotrwałych trendów kulturowych. Młodzi ludzie odsuwają decyzję o rodzicielstwie z powodów, które wykraczają daleko poza tysiąc czy trzy tysiące złotych jednorazowej wypłaty – wysokie koszty mieszkań, niepewność zatrudnienia, brak żłobków i przedszkoli.

Samorządy wiedzą o tym doskonale, dlatego najbardziej świadome z nich – jak Wysokie Mazowieckie – łączą becikowe z szerszym pakietem działań. Burmistrz Siekierko posunął się nawet dalej, sygnalizując swoje poglądy na temat krajowej legislacji: w rozmowie z Portalem Samorządowym opowiedział się za zrównaniem wieku emerytalnego kobiet bezdzietnych z wiekiem emerytalnym mężczyzn, wskazując, że podobne rozwiązanie funkcjonowało w Polsce w przeszłości. To jednak wyłącznie jego prywatna opinia – nie element programu samorządowego.

W Polsce ubytek ludności w mniejszych miastach to zjawisko strukturalne. Jeśli program w Wysokiem Mazowieckiem przyniesie mierzalne efekty – większą liczbę urodzeń lub zahamowanie odpływu – inne gminy z pewnością sięgną po ten model.

Jak złożyć wniosek o „Wyprawkę Wysokomazowieckiego Malucha”

• Kto może otrzymać świadczenie: rodzice dzieci urodzonych od 1 stycznia 2026 roku, zameldowani lub mieszkający na stałe w Wysokiem Mazowieckiem, rozliczający podatek dochodowy w urzędzie skarbowym właściwym dla tego miasta.
• Kwota: 3 000 zł netto, jednorazowo. Brak kryterium dochodowego.
• Termin składania wniosków: 3 miesiące od daty urodzenia dziecka. Dla dzieci urodzonych między 1 stycznia a 19 marca 2026 roku – 3 miesiące liczone od 20 marca 2026 roku.
• Gdzie składać: Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wysokiem Mazowieckiem, wnioski wyłącznie w formie papierowej. Nabór wniosków ruszył 20 marca 2026 roku.
• Podstawa prawna: uchwała nr XXII/109/2026 Rady Miasta Wysokie Mazowieckie z dnia 26 lutego 2026 r. w sprawie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.