Budowa bez pozwolenia? Nowe przepisy wchodzą w życie już w styczniu. Rewolucja w prawie budowlanym

 

Od stycznia 2026 roku rolników czekają istotne ułatwienia w realizacji inwestycji w gospodarstwach. Nowelizacja prawa budowlanego ogranicza biurokrację, rozszerzając listę obiektów, które będzie można wybudować bez pozwolenia, a w części przypadków nawet bez zgłoszenia.

Koniec walki o pozwolenia. Zmiany w prawie budowlanym ważne dla rolników

Od początku 2026 roku wchodzą w życie istotne zmiany w prawie budowlanym, które mają uprościć proces inwestycyjny i ograniczyć biurokrację. Nowelizacja ustawy, przyjęta 4 grudnia 2025 roku w ramach rządowego pakietu deregulacyjnego, wprost dotyczy także rolników. Dla wielu inwestycji związanych z gospodarstwem nie będzie już potrzebne pozwolenie na budowę, a w części przypadków nawet zgłoszenie.

Więcej inwestycji bez pozwolenia na budowę

Nowe przepisy znacząco rozszerzają katalog obiektów, które można realizować bez decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę. W przypadku rolników szczególnie istotne jest uproszczenie zasad dotyczących obiektów gospodarczych powiązanych z produkcją rolną i zabudową zagrodową na istniejącej działce siedliskowej.

Na zgłoszenie, bez konieczności uzyskiwania pozwolenia, będzie można wybudować m.in. bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe o pojemności większej niż 5 m³ i nieprzekraczającej 30 m³. To zmiana, na którą środowisko rolnicze czekało od lat, zwłaszcza w kontekście retencji wody i coraz częstszych problemów suszowych.

Uproszczenia obejmą również inne inwestycje, takie jak wolnostojące magazyny energii elektrycznej, przydomowe schrony czy wybrane obiekty użyteczności publicznej o ograniczonej powierzchni, o ile ich oddziaływanie mieści się w granicach działki.

Bez pozwolenia i bez zgłoszenia

Jeszcze dalej idą zmiany dotyczące najmniejszych obiektów. Nowelizacja rozszerza listę inwestycji, które nie wymagają ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. W przypadku gospodarstw rolnych dotyczy to m.in. bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o pojemności do 5 m³, budowanych w ramach istniejącej działki siedliskowej.

W praktyce oznacza to szybszą realizację drobnych inwestycji i mniejsze ryzyko kar administracyjnych za błędy formalne.

Nowe definicje mają uciąć spory

Jednym z celów nowelizacji było uporządkowanie pojęć, które przez lata budziły spory między inwestorami a urzędami. Do ustawy Prawo budowlane wprowadzono jasne definicje m.in. wiaty, budynku gospodarczego oraz zabudowy zagrodowej.

Wiata została jednoznacznie określona jako budowla trwale związana z gruntem, posiadająca fundamenty i dach, ale nie w pełni wydzielona przegrodami budowlanymi. Budynek gospodarczy zdefiniowano jako obiekt przeznaczony do wykonywania prac warsztatowych oraz przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych.

Nowa definicja zabudowy zagrodowej precyzuje, że obejmuje ona budynki mieszkalne jednorodzinne oraz obiekty gospodarcze lub inwentarskie związane z produkcją rolną, realizowane w ramach istniejącej działki siedliskowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych, ogrodniczych i leśnych.

Kiedy zmiany zaczną obowiązywać

Ustawa została podpisana przez prezydenta 19 grudnia 2025 roku. Większość przepisów wejdzie w życie 7 stycznia 2026 roku, część zacznie obowiązywać już od 1 stycznia 2026 roku, a niektóre regulacje – dopiero od 20 września 2026 roku.

Dla rolników oznacza to realne uproszczenie procedur, oszczędność czasu i kosztów oraz większą pewność prawną przy planowaniu inwestycji w gospodarstwach. Zmiany te mają zakończyć wieloletnie spory interpretacyjne i ograniczyć konieczność walki o pozwolenia przy prostych, codziennych inwestycjach.