Koniec 800 plus, 13. i 14. emerytury czy renty wdowiej? W zamian ulga dla wszystkich Polaków

Do sejmowej Komisji do spraw Petycji trafił dokument, który dla wielu rodzin i seniorów w Warszawie i całej Polsce mógłby oznaczać poważną zmianę zasad gry – petycja proponująca likwidację programu 800 plus oraz trzynastej i czternastej emerytury w zamian za znaczące podniesienie kwoty wolnej od podatku dochodowego. To wciąż tylko petycja obywatelska na wczesnym etapie prac, a nie gotowa ustawa czy plan rządu, ale warto wiedzieć, co dokładnie proponuje i jakie ma szanse.

Co dokładnie proponuje petycja?

Dokument, zarejestrowany pod numerem BKSP-155-X-690/25, zakłada zniesienie podatku dochodowego od osób fizycznych w zamian za rezygnację z trzech filarów obecnej polityki socjalnej – programu 800 plus oraz dodatkowych, corocznych trzynastej i czternastej emerytury. Autor petycji przedstawia też łagodniejszy wariant tego samego pomysłu, w którym zamiast całkowitej likwidacji PIT kwota wolna od podatku wzrosłaby do 60 tysięcy złotych. W obu wersjach mechanizm jest ten sam – państwo przestaje zabierać pieniądze w podatku, żeby nie musiało ich potem oddawać w formie świadczeń socjalnych.

Czy to się w ogóle spina finansowo?

Autor petycji przekonuje, że rozwiązanie byłoby neutralne dla budżetu państwa. Program 800 plus ma kosztować budżet w 2026 roku około 65-70 miliardów złotych, trzynasta emerytura około 13 miliardów, a czternasta kolejne 14 miliardów – razem daje to sumę zbliżoną do szacowanego ubytku wpływów z PIT przy podniesieniu kwoty wolnej do proponowanego poziomu. Zwolennicy pomysłu argumentują dodatkowo, że likwidacja PIT uprościłaby system podatkowy, zniosła obowiązek corocznych rozliczeń i zmniejszyła koszty administracyjne państwa związane z przekazywaniem pieniędzy od podatnika do urzędu i z powrotem w formie zasiłku.

Kto by zyskał, a kto stracił?

Mechanizm zamiany świadczeń na niższy podatek nie działa jednak tak samo dla wszystkich. Wyższa kwota wolna najbardziej opłaca się osobom z wyższymi dochodami, które i tak płacą sporo podatku – im więcej ktoś zarabia, tym większa realna korzyść z podniesienia progu. Rodziny z dziećmi oraz seniorzy, dla których 800 złotych miesięcznie na dziecko czy dodatkowa emerytura jesienią i wiosną stanowią bezpośrednie, przewidywalne wsparcie budżetu domowego, w tym układzie tracą najwięcej – zwłaszcza jeśli ich dochody są na tyle niskie, że i tak nie płacili wysokiego podatku, a więc podniesienie kwoty wolnej niewiele by im dało.

Jakie są realne szanse na wprowadzenie?

Na razie petycja czeka na rozpatrzenie przez Komisję do spraw Petycji, która może ją odrzucić już na wstępnym etapie albo nadać jej dalszy bieg legislacyjny – co samo w sobie nie oznaczałoby jeszcze uchwalenia zmian, tylko rozpoczęcie znacznie dłuższego procesu. Eksperci komentujący sprawę studzą emocje, wskazując, że szanse na realne poparcie tego pomysłu przez obecną klasę polityczną są znikome. Programy takie jak 800 plus należą do najbardziej rozpoznawalnych i cenionych narzędzi wyborczych ostatnich lat, a żadne ugrupowanie nie chce zostać zapamiętane jako to, które odebrało pieniądze rodzinom z dziećmi, nawet w zamian za niższe podatki. Warto przy tym pamiętać, że obietnice podniesienia kwoty wolnej do 60 tysięcy złotych padały już wcześniej ze strony rządzącej koalicji, niezależnie od tej konkretnej petycji – przy deficycie budżetowym sięgającym 6,5 procent PKB i rekordowych wydatkach na obronność, znalezienie finansowania dla takiej podwyżki bez ruszania wydatków socjalnych pozostaje politycznie i budżetowo trudnym zadaniem.

To wciąż petycja, nie decyzja

Jeśli dziś korzystasz z 800 plus, trzynastej lub czternastej emerytury, nie masz powodu, by już teraz planować budżet domowy bez tych środków – petycja obywatelska to dopiero pierwszy, najwcześniejszy etap procesu legislacyjnego, a jak wskazują komentujący sprawę eksperci, prawdopodobieństwo jej realnego wdrożenia w obecnym kształcie politycznym jest bardzo niskie. Warto natomiast śledzić dalsze prace sejmowej Komisji do spraw Petycji, zwłaszcza że temat wyższej kwoty wolnej od podatku wraca też niezależnie od tej petycji, w kontekście zapowiedzi wyborczych przed 2027 rokiem.

Jeśli zarabiasz powyżej średniej krajowej i nie korzystasz bezpośrednio ze świadczeń socjalnych, warto mieć ten temat na radarze z zupełnie innego powodu – ewentualne, przyszłe podniesienie kwoty wolnej od podatku, niezależnie od tego, czy zostanie sfinansowane likwidacją innych programów, czy w inny sposób, byłoby dla Ciebie realną korzyścią finansową. Na razie jednak żadna z tych zmian nie ma ustalonej daty wejścia w życie ani nawet pewności, że w ogóle dojdzie do skutku.