Masz oszczędności na kilku kontach w jednym banku? Wiele osób nie wie, jak jest naprawdę. Mogą stracić setki tysięcy złotych

Wiele początkujących inwestorów i osób, które zaczynają oszczędzać zakłada kilka kont, by chronić swoje oszczędności w przypadku problemów banku. Słyszeli bowiem, ze standardowa gwarancja Bankowego Funduszu Gwarancyjnego obejmuje równowartość 100 tys. euro. Nie wiedzą tylko jednego.

Podstawą jest ustawa, a nie regulamin konkretnego banku

Gwarancja depozytów działa na mocy ustawy z 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz.U. z 2024 r. poz. 487 ze zm.) i obejmuje wszystkie banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe uczestniczące w systemie gwarantowania depozytów – a więc praktycznie każdą instytucję działającą legalnie na polskim rynku. Ochronie podlegają środki na rachunkach bieżących, oszczędnościowych, lokatach terminowych oraz inne należności deponenta potwierdzone imiennymi dokumentami wystawionymi przez bank, wraz z odsetkami naliczonymi do dnia spełnienia warunku gwarancji – a więc dnia, w którym Komisja Nadzoru Finansowego zawiesza działalność banku i występuje o ogłoszenie jego upadłości.

Co ważne, podstawą wyliczenia kwoty gwarantowanej jest suma wszystkich tych należności, niezależnie od tego, na ilu rachunkach czy z ilu tytułów prawnych deponent je zgromadził. Innymi słowy gwarancja obejmuje wszystkie rachunki, fundusze, inwestycje w jednym banku. Nie ważne ile kont założysz, BFG zawsze zsumuje Twoje oszczędności.

Praktyczny przykład podaje wprost ING Bank Śląski w swoim wyjaśnieniu zasad gwarantowania: jeżeli deponent ma równowartość 90 tys. euro na rachunku oszczędnościowym i równowartość 20 tys. euro na rachunku bieżącym w tym samym banku, łączna suma na obu kontach wynosi 110 tys. euro, ale wypłacona zostanie tylko równowartość 100 tys. euro – nadwyżka 10 tys. euro nie jest objęta gwarancją BFG i w razie upadłości banku deponent może ją odzyskać wyłącznie w toku postępowania upadłościowego, na zasadach ogólnych i bez gwarancji pełnego zwrotu.

Przeliczenie na złote następuje dopiero w dniu upadłości banku, nie dziś

Limit wyrażony jest w euro, ale wypłata następuje w złotych, według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z dnia spełnienia warunku gwarancji – nie z dnia otwarcia lokaty ani z dnia, w którym ktoś akurat sprawdza swoje saldo. Oznacza to, że nie da się dziś precyzyjnie wyliczyć złotówkowej wartości limitu na przyszłość, bo zależy ona od kursu euro w dniu, którego nikt nie jest w stanie przewidzieć. Dla orientacji: przy kursie średnim NBP z końca marca 2026 roku, wynoszącym około 4,29 zł za euro, standardowy limit odpowiadał sumie zbliżonej do 428-429 tys. zł – to jednak wyłącznie punkt odniesienia poglądowy, a nie kwota, na którą można się powoływać przy planowaniu podziału oszczędności.

Konto wspólne liczy się osobno dla każdego współposiadacza

Rachunek wspólny, prowadzony na przykład przez małżeństwo, nie dzieli jednego limitu na dwie osoby, tylko każdemu współposiadaczowi przysługuje odrębna, pełna kwota gwarantowana. Deponentem jest wtedy każda z osób figurujących na rachunku, w granicach określonych w umowie rachunku, a przy braku takich postanowień – w częściach równych. W praktyce małżeństwo posiadające wspólne konto oszczędnościowe może więc mieć na nim łącznie zgromadzoną kwotę odpowiadającą nawet 200 tys. euro i wciąż pozostawać w pełni objęte gwarancją, o ile każde z nich osobno nie przekracza swojego limitu wynikającego z innych, indywidualnych rachunków w tym samym banku.

Osobną kategorią są rachunki powiernicze, na których deponentem w rozumieniu ustawy jest każdy z powierzających środki, w granicach wynikających z jego udziału w zgromadzonej na rachunku kwocie – a nie osoba formalnie prowadząca taki rachunek. Ta konstrukcja bywa istotna przy rachunkach zarządców nieruchomości czy wspólnot mieszkaniowych, gdzie środków wielu osób lub podmiotów nie sumuje się automatycznie w jeden depozyt jednego posiadacza rachunku.

W wybranych sytuacjach życiowych ochrona rośnie czasowo do 200 tys. euro

Ustawa przewiduje wyjątek od standardowego limitu dla środków, które trafiły na konto z określonych, udokumentowanych źródeł – między innymi ze sprzedaży mieszkania lub domu wykorzystywanego na cele mieszkaniowe, z otrzymanego spadku, wypłaconego odszkodowania, odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy czy świadczeń z ubezpieczenia na życie. W takich przypadkach ochrona może czasowo wzrosnąć do równowartości 200 tys. euro, zwykle na okres trzech miesięcy od wpływu środków, pod warunkiem zachowania dokumentów potwierdzających ich pochodzenie – aktu notarialnego, postanowienia sądu o nabyciu spadku, decyzji o przyznaniu odprawy czy odszkodowania. Bez takiej dokumentacji bank ani BFG nie ma podstaw do zastosowania podwyższonego limitu, nawet jeśli źródło środków rzeczywiście kwalifikowałoby się do wyjątku.

Rozdzielenie oszczędności między różne banki działa, ale trzeba sprawdzić, czy to naprawdę różne instytucje

Dla kogoś, kto zgromadził oszczędności przekraczające równowartość 100 tys. euro, najprostszym sposobem na zachowanie pełnej ochrony pozostaje rozłożenie tej kwoty między kilka niezależnych banków, a nie kilka kont w tym samym banku – jak pokazuje zasada opisana wyżej, w obrębie jednej instytucji i tak wszystko sumuje się do wspólnego limitu. Warto przy tym sprawdzić, czy wybrane banki rzeczywiście stanowią osobne podmioty objęte odrębnymi limitami gwarancji, a nie na przykład różne marki lub oddziały działające pod tym samym numerem licencji bankowej – w takim przypadku środki w obu miejscach nadal liczyłyby się jako depozyt u jednego deponenta w jednej instytucji, a rozdzielenie kont nie przyniosłoby żadnej dodatkowej ochrony.