Plany ewakuacji ludności 2026. Samorządy zakończyły prace nad procedurami bezpieczeństwa

Z końcem 2025 roku upłynął ustawowy termin, w którym wszystkie polskie gminy miały obowiązek opracować szczegółowe dokumenty dotyczące przemieszczania mieszkańców w sytuacjach zagrożenia. Obecnie Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) koordynuje scalanie tych danych w plany wojewódzkie oraz krajowy plan ewakuacji. Wyjaśniamy, jakie zasady obowiązują i co te zmiany oznaczają dla obywateli.

Podstawa prawna i terminy realizacji

Nowe obowiązki dla samorządów wynikają z Ustawy z 5 grudnia 2024 o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie 1 stycznia 2025. Przepisy te dały wójtom, burmistrzom i prezydentom miast dokładnie 12 miesięcy na przygotowanie wkładów do planów wojewódzkich.

Etap prac	Termin zakończenia	Odpowiedzialny organ
Plany gminne	Grudzień 2025	Wójtowie, Burmistrzowie, Prezydenci miast
Plany wojewódzkie	Styczeń 2026	Wojewodowie
Krajowy plan ewakuacji	Styczeń 2026	Dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa

Kto podlega ewakuacji w pierwszej kolejności?

Dokumenty opracowane przez gminy precyzyjnie określają priorytety podczas działań ratunkowych. W sytuacji zagrożenia pierwszeństwo mają osoby wymagające szczególnej opieki oraz najbardziej wrażliwe grupy społeczne.

Grupy priorytetowe w planach ewakuacji:

• Dzieci oraz kobiety w ciąży.

• Seniorzy oraz osoby z niepełnosprawnościami.

• Pacjenci szpitali oraz podopieczni Domów Pomocy Społecznej.

• Osoby chore wymagające stałej opieki medycznej.

Logistyka i miejsca zakwaterowania

Gminy zidentyfikowały obiekty publiczne, które posłużą jako miejsca czasowego pobytu. Są to głównie hale sportowe, szkoły oraz ośrodki kultury. Przyjęto normę powierzchniową wynoszącą 2-3 m² na osobę.

Plany uwzględniają różne formy transportu: od autobusów i kolei, po tzw. samoewakuację. Szacuje się, że około 50% ludności może opuścić strefy zagrożenia własnymi pojazdami, korzystając z wyznaczonych tras.

Kiedy uruchamiane są procedury?

Decyzja o ewakuacji zależy od skali i rodzaju zagrożenia. Może ona zostać zarządzona zarówno w czasie pokoju (klęski żywiołowe, awarie), jak i w stanie wyższym.

• Poziom lokalny: Wójt może zarządzić ewakuację przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub mienia (np. powódź, awaria technologiczna).

• Poziom wojewódzki/krajowy: Ewakuację zarządza Szef Obrony Cywilnej na wniosek wojewody, po konsultacji z MSWiA.

Co to oznacza dla czytelnika?

Każdy mieszkaniec powinien wiedzieć, jak zareagować na oficjalny komunikat. Podstawowymi kanałami informacyjnymi będą Alert RCB (SMS), syreny alarmowe oraz komunikaty w mediach publicznych.

Jak przygotować się na wypadek ewakuacji?

1. Pakiet na 72 godziny: Przygotuj plecak z wodą, jedzeniem o długim terminie ważności, lekami i latarką.

2. Dokumenty: Miej przy sobie oryginały oraz kopie najważniejszych dokumentów tożsamości i własności.

3. Gotówka: Przygotuj zapas pieniędzy w małych nominałach na wypadek awarii systemów płatniczych.

4. Łączność: Zapisz numery telefonów do najbliższych na kartce i ustal miejsce spotkania w razie braku zasięgu.

5. Weryfikacja: Reaguj wyłącznie na oficjalne komunikaty rządowe i samorządowe, aby uniknąć dezinformacji.