Podatek od pieniędzy na nowych kontach. Prezydent podpisał ustawę. Po przekroczeniu tej kwoty pojawi się danina
Można nie sprzedać ani jednej akcji, nie dostać dywidendy, a mimo to mieć podatek do zapłaty. Tak będzie działać część zasad nowych osobistych kont inwestycyjnych, dostępnych również dla mieszkańców Warszawy. Ustawa jest podpisana, ale danina obejmie aktywa na dobrowolnych OKI, a nie wszystkie pieniądze Polaków na zwykłych rachunkach.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o osobistych kontach inwestycyjnych 13 sierpnia 2026 r. Przepisy mają zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Podstawą jest ustawa z 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych, ogłoszona w Dzienniku Ustaw pod poz. 1098. Wprowadza ona możliwość oszczędzania i inwestowania poza zwykłym rozliczeniem podatku od zysków kapitałowych. W zamian ustanawia podatek od wartości aktywów, z określonymi zwolnieniami. Dla właściciela konta znaczenie będzie mieć zarówno zgromadzona kwota, jak i rodzaj kupionych instrumentów.
Zwolnienie do 100 tys. zł, ale dla oszczędności limit jest niższy
Najczęściej podawana kwota to 100 tys. zł. Tyle może wynosić łączna średnia wartość aktywów objętych zwolnieniem z podatku od wartości aktywów, przy spełnieniu ustawowych warunków. Nie jest to jednak zwolnienie obejmujące dowolny produkt dostępny na OKI. Nie jest też rocznym limitem wpłat, który zakazywałby przekazania większej kwoty. Powyżej ustawowych progów można nadal inwestować, trzeba się natomiast liczyć z opodatkowaniem odpowiedniej części portfela. Zasady zwolnienia określa art. 26 ustawy.
Dla części oszczędnościowej przewidziano próg 25 tys. zł. Obejmuje ona między innymi środki na rachunkach bankowych prowadzonych w złotych, z wyłączeniem lokat strukturyzowanych, oraz skarbowe obligacje oszczędnościowe. Ta kwota mieści się w limicie 100 tys. zł, a nie powiększa go do 125 tys. zł. Można więc objąć zwolnieniem przykładowo 25 tys. zł kwalifikowanych oszczędności i 75 tys. zł kwalifikowanych inwestycji. Osoba wybierająca wyłącznie lokaty bankowe nie dostaje automatycznie zwolnienia dla całych 100 tys. zł.
Limit przysługuje osobie, a nie każdemu otwartemu rachunkowi. Można posiadać kilka OKI w różnych instytucjach, ale ich wartości zostaną uwzględnione łącznie przy rozliczeniu. Rozdzielenie portfela między 2 banki i dom maklerski nie tworzy 3 osobnych zwolnień po 100 tys. zł. Podczas prac sejmowych wiceminister finansów Jurand Drop wyjaśniał, że instytucje mają raportować dane potrzebne do wspólnego rozliczenia. To istotne dla osób korzystających z różnych ofert i aplikacji inwestycyjnych.
W 2027 r. podatek wyniesie 0,85 proc. podstawy po zwolnieniach
Stawka na pierwszy rok została wpisana do art. 43 ustawy i wynosi 0,85 proc. Nie jest to procent wypracowanego zysku, lecz podstawa do obliczenia należności od wartości aktywów podlegających opodatkowaniu. W kolejnych latach art. 25 wiąże stawkę z 19 proc. stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października poprzedniego roku, przy ustawowym minimum 0,1 proc. Wynik ma być zaokrąglany w dół do 2 miejsc po przecinku. Nie należy więc zakładać, że stawka z 2027 r. pozostanie niezmienna przez cały okres inwestowania.
Przykładowe wyliczenie pokazuje różnicę między progami. Jeżeli ustawowa średnia wartość portfela wyniesie 150 tys. zł i całość będą stanowić inwestycje uprawnione do zwolnienia w ramach limitu 100 tys. zł, opodatkowane zostanie 50 tys. zł. Przy stawce na 2027 r. daje to 425 zł podatku. Taka sama należność powstanie przy średniej wartości 75 tys. zł trzymanych wyłącznie w oszczędnościach uprawnionych do niższego zwolnienia: po odjęciu 25 tys. zł również pozostaje 50 tys. zł. To ilustracje mechanizmu, zakładające już obliczoną zgodnie z ustawą średnią.
Podstawą rozliczenia nie będzie wyłącznie stan rachunku z 31 grudnia. Instytucje mają obliczać średnie wartości aktywów na podstawie dziennych wycen, z uwzględnieniem zasad dotyczących wpłat oraz okresu posiadania konta. Z tego powodu chwilowe przekroczenie progu nie oznacza automatycznej opłaty pobieranej tego samego dnia, a wypłata pieniędzy pod koniec grudnia nie wymazuje wcześniejszych wycen. Wzrost kursu akcji również może zwiększyć wartość portfela uwzględnianą w rozliczeniu, nawet bez dopłacania nowego kapitału.
Podatek może pojawić się również wtedy, gdy właściciel rachunku poniósł stratę. Jeśli opodatkowana wartość aktywów pozostanie odpowiednio wysoka, spadek kursów nie usuwa sam w sobie zobowiązania. Ustawa wymaga, aby klient przy zawieraniu umowy zaakceptował informację o tej zasadzie. Straty z OKI nie będą też stratami podatkowymi, które można wykorzystać do obniżenia podatku od dochodów kapitałowych na innych rachunkach. Korzyść ze zwolnienia dochodów z PIT trzeba więc oceniać razem z konsekwencjami podatku od aktywów.
Nie każda akcja i nie każdy ETF skorzystają ze zwolnienia
Możliwość kupienia instrumentu w ramach OKI trzeba odróżnić od jego prawa do zwolnienia. Dla akcji znaczenie ma między innymi to, czy kapitał zakładowy emitenta jest wyrażony w złotych. Dla określonych funduszy wymagane jest zapisanie w polityce inwestycyjnej lub statucie, że co najmniej 70 proc. aktywów stanowią ustawowe aktywa kwalifikowane. Samo notowanie na warszawskiej giełdzie ani kupowanie produktu w polskiej aplikacji nie rozstrzygają sprawy. Szczegóły produktu mogą zmienić podatkowy wynik całej decyzji.
Przykładowo amerykańskie akcje kupione za dolary mogą być dopuszczone do oferty OKI, ale nie korzystać ze zwolnienia z podatku od wartości aktywów. Także fundusz lub ETF niespełniający wymaganego warunku inwestowania w kwalifikowane aktywa nie otrzyma ulgi tylko dlatego, że portfel jest wart mniej niż 100 tys. zł. Dla aktywów bez zwolnienia podatek może zatem wystąpić przy znacznie mniejszej kwocie. To wyjątek, który trzeba uwzględnić przy czytaniu reklam zapowiadających inwestowanie bez podatku do określonego progu.
Warszawska giełda ma zyskać kapitał. Mieszkańcy stolicy dostaną te same limity
Jednym z celów reformy jest zwiększenie napływu oszczędności na Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie. Według szacunków przedstawianych przez Ministerstwo Finansów OKI mogą skierować na GPW dodatkowo około 74 mld zł do 2040 r. To prognoza skutków regulacji, a nie kapitał już wpłacony przez inwestorów. Konstrukcja zwolnień ma zachęcać do wybierania określonych instrumentów powiązanych z krajowym rynkiem, zamiast pozostawiania całych oszczędności na lokatach.
Dla mieszkańca Warszawy nie będzie odrębnego progu ani miejskiego dodatku do zwolnienia. W stolicy działa wiele banków, domów maklerskich i instytucji zarządzających funduszami, ale korzystanie z kilku ofert nie powiększy ustawowej kwoty. Przy kupowaniu akcji z GPW trzeba będzie sprawdzić kwalifikację konkretnego emitenta; przy funduszu jego politykę inwestycyjną. Wybór rachunku i wybór inwestycji to 2 osobne decyzje. Sama lokalizacja instytucji w Warszawie nie zapewnia preferencji podatkowej.
Dochody na OKI poza polskim PIT, rozliczenie aktywów w e-Urzędzie Skarbowym
Dochody i przychody z aktywów na OKI zostaną wyłączone z polskiego PIT. Dotyczy to między innymi odsetek, dywidend i dochodów ze sprzedaży instrumentów, również gdy ich wartość przekracza próg zwolnienia z nowej daniny. W zwykłym systemie wiele takich dochodów podlega stawce 19 proc. Ustawa nie znosi jednak podatku Belki na wszystkich dotychczasowych rachunkach. Nie oznacza też, że zagraniczny podatek potrącany u źródła automatycznie zniknie po kupieniu zagranicznego instrumentu przez OKI.
Instytucje finansowe mają przekazywać informacje podatkowe do końca lutego następnego roku. Rozliczenie zostanie udostępnione w e-Urzędzie Skarbowym. Art. 29 przewiduje składanie zeznania od 15 marca do 31 maja roku następującego po roku podatkowym oraz zapłatę należności do 31 maja. Pierwsze rozliczenie za 2027 r. przypadnie zatem na 2028 r. Nie będzie to zwykłe potrącenie przez bank podatku od każdej wypłaty odsetek. Użytkownik powinien sprawdzić informacje przygotowane na podstawie danych ze wszystkich jego OKI.
Przed otwarciem konta trzeba sprawdzić skład portfela i pełne koszty
Decyzję najlepiej zacząć od ustalenia, jakie pieniądze mają trafić na OKI i do czego będą potrzebne. Rezerwa na rachunki czy remont wymaga innej dostępności i innego ryzyka niż kapitał przeznaczony na wieloletnie inwestowanie. Przy planowanej lokacie trzeba sprawdzić niższy limit zwolnienia, a przy akcjach lub funduszach poprosić instytucję o informację, czy konkretny produkt kwalifikuje się do ulgi. Hasło „do 100 tys. zł bez podatku” nie zastępuje takiego sprawdzenia. Zwiększanie ryzyka tylko po to, żeby wykorzystać wyższy próg, może przynieść stratę większą od oszczędności podatkowej.
Do porównania potrzebne są opłaty za transakcje, koszty produktów i zasady dysponowania środkami. Ustawa reguluje dopuszczalne obciążenia, ale nie czyni każdej inwestycji całkowicie bezkosztową. Umowa i właściwe dla produktu dokumenty powinny pokazywać, co obciąży klienta. Trzeba też uwzględnić, że posiadanych już na zwykłym rachunku akcji nie da się po prostu przenieść do OKI z zachowaniem wszystkich oczekiwanych preferencji. Jak wyjaśnia Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych, może być potrzebna sprzedaż i ponowny zakup, a wcześniejsza sprzedaż może spowodować podatek i prowizję.
Przy kilku rachunkach pomocne będzie zachowanie zestawienia ich wartości i rodzaju aktywów, a po zakończeniu roku sprawdzenie wspólnego rozliczenia. Błędu w wyliczebiu nie należy zostawiać tylko dlatego, że dokument przygotowano automatycznie. OKI pozostają dobrowolne: osoby pełnoletnie mogą wybrać ten sposób inwestowania, zachowując możliwość wypłaty środków bez ustawowego oczekiwania do wieku emerytalnego. Termin faktycznego odzyskania gotówki zależy jednak także od produktu i rozliczenia transakcji. Przed podpisaniem umowy trzeba więc porównać konkretną ofertę z obecnym rachunkiem, uwzględniając sposób opodatkowania, opłaty i ryzyko.
Redaktor naczelny serwisu. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych na Uniwersytecie Warszawskim z blisko 20-letnim doświadczeniem w mediach. Specjalista ds. strategii informacyjnych i komunikacji kryzysowej. Wieloletni praktyk rynków finansowych. W swoich tekstach łączy warsztat dziennikarski z praktyczną wiedzą o podatkach, inwestowaniu i mechanizmach rynkowych, tłumacząc zawiłości ekonomii na język codzienny.