Przygotuj dom, mieszkanie i rodzinę na pierwsze 72 godziny. Wytyczne MSWiA są jasne

Dla 4-osobowej rodziny zapas wody na 3 dni to co najmniej 36 litrów, zgodnie z ilością wskazaną w rządowym poradniku. Do tego dochodzą jedzenie, leki, oświetlenie i sposób skontaktowania się z bliskimi, gdy przestanie działać telefon. Przygotowanie na pierwsze 72 godziny dotyczy zarówno mieszkania w Warszawie, jak i domu jednorodzinnego: awaria może utrudnić korzystanie z ogrzewania, płatności i zwykłych zakupów. Wytyczne MSWiA pokazują, jak ułożyć te przygotowania, żeby każdy domownik wiedział, co ma zrobić i gdzie znaleźć potrzebne rzeczy.

Nowe przepisy i wytyczne MSWiA są podstawą przygotowań

Artykuł opieramy na nowych przepisach o ochronie ludności oraz aktualnych wytycznych MSWiA z rządowego „Poradnika bezpieczeństwa”, przygotowanego wspólnie z MON i Rządowym Centrum Bezpieczeństwa. Podstawą systemu jest ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej, Dz.U. z 2024 roku poz. 1907, której zasadnicze przepisy obowiązują od 1 stycznia 2025 roku. Jej art. 4 obejmuje przygotowanie ludności do zagrożeń, edukację, pierwszą pomoc i ewakuację. Poradnik, zaprezentowany w sierpniu 2025 roku i rozprowadzany także w 2026 roku, opisuje działania możliwe do wykonania w domu.

Zalecenie zapasów na minimum 72 godziny odpowiada unijnej strategii na rzecz unii gotowości, przedstawionej przez Komisję Europejską 26 marca 2025 roku. Domowe zapasy mają pomóc zaspokoić podstawowe potrzeby przy ograniczonym dostępie do usług podczas różnych kryzysów. Jest to rekomendacja przygotowania gospodarstwa domowego; konkretne obowiązki prawne, na przykład dotyczące czujek, wynikają z odrębnych przepisów. Okres 72 godzin nie określa daty zakończenia awarii ani nie oznacza polecenia pozostania w domu wbrew komunikatom służb.

Wodę policz dla wszystkich, a jedzenie dopasuj do braku prądu

Rządowy poradnik wskazuje minimum 3 litry wody na osobę na dobę. Na 3 dni daje to 9 litrów dla jednej osoby, 18 litrów dla 2 osób, 36 litrów dla 4 i 54 litry dla 6-osobowej rodziny. To proste wyliczenie według oficjalnego zalecenia, które pozwala sprawdzić, czy kilka butelek w kuchni rzeczywiście wystarczy dla domowników. Osobno trzeba uwzględnić wodę dla zwierząt i dodatkowe potrzeby związane z higieną czy przygotowaniem posiłków. Zapas najlepiej rozmieścić tak, żeby był dostępny dla osób, które będą z niego korzystać, a nie schowany wyłącznie w trudno dostępnej piwnicy.

Przy jedzeniu poradnik zaleca produkty gotowe do spożycia. Dlatego kompletując zapas, przejrzyj go pod kątem zwykłego dnia bez działającej kuchni: co rodzina zje rano, co na obiad, a co wieczorem. Konserwy, suchary i inne trwałe produkty powinny odpowiadać diecie domowników, ich alergiom i możliwościom gryzienia czy przełykania. Opakowanie, które da się otworzyć dopiero specjalnym otwieraczem, wymaga przygotowania także tego narzędzia. Zapasy można zużywać w codziennym gotowaniu i uzupełniać, pilnując terminów. Dzięki temu nie zostaną zapomnianym kartonem, którego zawartość pierwszy raz sprawdzisz podczas awarii.

Brak bieżącej wody zmienia również korzystanie z łazienki. W części o higienie w kryzysie poradnik opisuje używanie nawilżanych chusteczek i środków do dezynfekcji oraz prowizorycznej toalety z wiadra i worka. Przydadzą się papier toaletowy, worki, pojemnik z pokrywą i środki higieniczne potrzebne domownikom. Sposób pozbywania się nieczystości należy dostosować do komunikatów służb komunalnych. Wcześniejsze przygotowanie pieluch czy podpasek ograniczy konieczność szukania otwartego sklepu, gdy transport i dostawy będą utrudnione.

Latarka i radio muszą działać bez domowej sieci

Na czas długotrwałego braku prądu poradnik zaleca latarki i radio na baterie oraz naładowane powerbanki. Sprawdź przed awarią, czy masz właściwe baterie, przewód pasujący do telefonu i sprzęt, którego obsługę znają także pozostali domownicy. Radio powinno pozwalać odbierać komunikaty bez korzystania z internetu. Podczas przerwy w zasilaniu można ograniczyć zużycie energii w telefonie i otwieranie lodówki oraz zamrażarki; poradnik zaleca też oszczędzanie ciepła i zgromadzenie rodziny w jednym pokoju. Do zapasu należy dołączyć gotówkę w różnych nominałach, ponieważ dostęp do płatności elektronicznych może być utrudniony.

W domu jednorodzinnym osobnym zagadnieniem jest awaryjne zasilanie. Przenośny agregat spalinowy wymaga miejsca na zewnątrz, z dala od okien, drzwi i wentylacji, zgodnie z instrukcją producenta. Nie wolno uruchamiać go w mieszkaniu, piwnicy ani garażu, również przy otwartych drzwiach, ze względu na ryzyko zatrucia tlenkiem węgla. Zasilanie instalacji powinno przygotować ktoś z odpowiednimi kwalifikacjami. Kupując urządzenie, trzeba więc wcześniej ustalić, gdzie będzie pracowało i jak zostanie podłączone, zamiast szukać rozwiązania podczas awarii.

Domownicy powinni znać zawory, a drogi wyjścia muszą być wolne

Przygotowanie budynku zacznij od sprawdzenia miejsc odcięcia wody, gazu i prądu. Poradnik zaleca ich oznaczenie oraz przećwiczenie obsługi z bliskimi. W mieszkaniu ustal, które elementy należą do twojego lokalu, a które do części wspólnych i wymagają działania zarządcy lub służb. Usuń przedmioty utrudniające wyjście z korytarza i klatki schodowej. Sprawdź dostęp do gaśnicy, stan instalacji oraz miejsca, w których rodzina może się osłonić zgodnie z rodzajem zagrożenia i otrzymanym komunikatem. Takie przygotowania wykonuje się zawczasu; przy bezpośrednim zagrożeniu nie należy opóźniać wyjścia, żeby dopiero szukać zaworu lub porządkować przejście.

W przypadku czujek dymu i czadu obowiązują już przepisy wprowadzające konkretne wymagania. Rozporządzenie MSWiA z 21 listopada 2024 roku, Dz.U. z 2024 roku poz. 1716, przewiduje dla lokali mieszkalnych użytkowanych 23 grudnia 2024 roku stosowanie wymagań od 1 stycznia 2030 roku; nowe lokale podlegają im przy rozpoczęciu użytkowania. Czujka tlenku węgla dotyczy określonych pomieszczeń, w których spala się paliwo, z wyjątkami między innymi dla urządzeń z zamkniętą komorą spalania i gazowych urządzeń do przygotowywania posiłków. Urządzenia należy montować i użytkować według instrukcji producenta. Poradnik zaleca ich instalowanie już w ramach przygotowania domu i regularne sprawdzanie działania.

Rodzinny plan obejmuje dzieci, seniorów i zwierzęta

W rządowej publikacji znajduje się wzór rodzinnego planu na kryzys. Wpisuje się do niego kontakty oraz miejsca i terminy spotkań na wypadek rozdzielenia, również poza miejscowością zamieszkania. Ustalenia powinny obejmować zwykły dzień pracy i nauki: kto zajmie się odbiorem dziecka, gdzie będzie czekał drugi dorosły i jak rodzina przekaże sobie informacje przy utrudnionej łączności. Zapisz kontakt do osoby wyznaczonej przez szkołę do spraw odbioru uczniów w sytuacji zagrożenia. Papierowa kopia planu pozwoli odczytać ustalenia także wtedy, gdy telefon się rozładuje. Domownicy muszą jednak znać plan wcześniej, żeby kartka rzeczywiście pomagała im działać.

Dla osoby starszej, chorej lub z niepełnosprawnością przygotuj potrzebne leki oraz baterie do urządzeń wspomagających. Przy sprzęcie wymagającym stałego zasilania lub lekach o szczególnych warunkach przechowywania sposób postępowania na czas awarii trzeba wcześniej ustalić z personelem medycznym lub dostawcą urządzenia. W rodzinie wyznacz osobę, która pomoże przy wyjściu z mieszkania, i zastępstwo, gdy opiekuna nie będzie na miejscu. Dzieciom wyjaśnij ich zadania spokojnie, odpowiednio do wieku, i przećwicz je razem z nimi. Poradnik zaleca także przygotowanie dla dzieci i seniorów identyfikatorów z imieniem, nazwiskiem oraz telefonem kontaktowym.

Do przygotowań włącz zwierzęta domowe. Poradnik zaleca zapas karmy, wody i leków na kilka dni, dokumentację zdrowotną oraz sprzęt do transportu. Przy kocie sprawdź dostęp do transportera, a przy psie do smyczy, szelek i potrzebnych akcesoriów. Dokumenty i dane kontaktowe opiekuna powinny być łatwe do odnalezienia. Podziel zadania tak, żeby jedna osoba mogła zabezpieczyć zwierzę podczas wyjścia, gdy druga pomaga dziecku lub seniorowi. Sprawdźcie, czy ten plan da się wykonać jednocześnie dla wszystkich wymagających opieki.

W Warszawie sprawdź lokalne ostrzeżenia i informacje o awariach

Do rodzinnego planu mieszkańcy stolicy mogą dodać Warszawski System Powiadomień oraz informacje z miejskiego serwisu Warszawa 19115. System przekazuje lokalne komunikaty, a serwis kieruje do informacji o przerwach w dostawach wody, prądu i ciepła. Dostępny jest również Regionalny System Ostrzegania, prowadzony przez MSWiA i wojewodów. Stołeczny serwis opisuje uzupełnianie alarmowania syrenami przez aplikacje, SMS-y, media i komunikaty przekazywane lokalnie. Jeszcze przed awarią sprawdź, gdzie szukać wiadomości dotyczących twojego adresu i jak korzystać z dostępnych powiadomień. Numer 19115 służy do kontaktu z miastem; w nagłym zagrożeniu życia lub zdrowia dzwoń pod 112.

Przygotowania zacznij od sprawdzenia tego, co już masz

Przejdź z domownikami przez scenariusz dnia bez prądu i wody, ustalając posiłki, przyjmowanie leków, korzystanie z łazienki i możliwość kontaktu. Porównaj potrzeby z zawartością szafek i dopisz braki. Uzupełniaj zapasy stopniowo, przechowuj sprzęt w znanych rodzinie miejscach i regularnie go sprawdzaj. Bez wywoływania rzeczywistej awarii niech każdy pokaże, gdzie jest latarka, własne leki, dokumenty i kontakt do bliskich. Powerbank, który potrafi odnaleźć tylko jedna osoba, będzie mało przydatny pod jej nieobecność. Takie sprawdzenie pokaże, co poprawić przed sytuacją wymagającą natychmiastowego działania.