Zmiany w 800+, wywiad środowiskowy i weryfikacja stanu majątkowego. Nowa ustawa wchodzi 1 lipca

Prezydent RP ma wkrótce podpisać nowelizację specustawy dotyczącej pomocy dla uchodźców z Ukrainy. Jak informuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), niektóre zmiany, jak te dotyczące świadczenia 800+ dla ukraińskich dzieci uczęszczających do polskich szkół, wejdą w życie dopiero za rok. Powodem jest trwający okres rozliczeniowy tego świadczenia.

Nowelizacja, która przeszła przez parlament bez poprawek, wprowadza szereg istotnych zmian:

1. Od 1 lipca br. zlikwidowane zostaną wypłaty 40 zł za wyżywienie i zakwaterowanie Ukraińców w prywatnych domach.
2. Stan majątkowy osób korzystających ze zwolnień od opłat będzie podlegać weryfikacji.
3. Wypłata świadczeń 800+ oraz „Dobry start” będzie uzależniona od tego, czy dziecko uczęszcza do polskiej placówki edukacyjnej.

Dlaczego zmiany w 800+ dopiero za rok?

MSWiA wyjaśnia, że przyznanie świadczenia 800 zł na każde dziecko jest związane z okresem rozliczeniowym trwającym od 1 czerwca do 31 maja następnego roku. Świadczenia na bieżący i połowę przyszłego roku zostały już przyznane, a ustawa nie działa wstecz. Dodatkowo, przebudowa systemu ZUS odpowiedzialnego za wypłaty byłaby bardzo kosztowna.

W efekcie nowe przepisy dotyczące świadczeń na ukraińskie dzieci uczęszczające do polskich szkół lub przedszkoli zaczną obowiązywać od okresu świadczeniowego rozpoczynającego się 1 czerwca 2025 r. (800+) oraz od roku szkolnego 2025/2026 („Dobry start”).

Według danych MEN, do polskich szkół uczęszcza około 145 tys. ukraińskich uczniów, a do przedszkoli – 34 tys. Szacunki wskazują jednak, że około 60 tys. dzieci z Ukrainy pozostaje poza polskim systemem edukacji. Aneta Żochowska z Fundacji Leny Grochowskiej ocenia, że około 40% ukraińskich dzieci mieszkających w polskich ośrodkach nie chodzi do szkoły, głównie w wieku ponadpodstawowym.

Uszczelnienie systemu pomocy

Jak informuje „Rzeczpoposlita” nowe obowiązki dla uchodźców z Ukrainy mają na celu wyeliminowanie nadużyć w systemie pomocy. Od 1 lipca 2024 roku państwo przestanie finansować ośrodki, w których mieszka mniej niż dziesięć osób. O zwolnieniu z partycypacji w kosztach utrzymania ze względu na trudną sytuację będzie decydował wojewoda.

Nowelizacja uszczelni także system PESEL dla Ukraińców. Potwierdzenie tożsamości będzie możliwe tylko na podstawie paszportu, a obywatele Ukrainy będą mieli 60 dni na okazanie odpowiedniego dokumentu. System będzie gromadził również odciski palców dzieci od 6. roku życia oraz informacje o dacie ich wyjazdu z Polski.

Uchodźcy korzystający z pomocy społecznej zostaną objęci rodzinnym wywiadem środowiskowym, który pozwoli zweryfikować ich sytuację osobistą, rodzinną i majątkową na podstawie dokumentów z Ukrainy.